به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کامران کرمی: کارن الیوت هاوس روزنامه نگار آمریکایی برنده جایزه پولیتزر و خبرنگار سرشناس سابق وال استریت ژورنال در مقاله‌ای نوشت که عربستان سعودی در سایه تداوم حملات یمن به زیرساخت‌ها و تاسیسات نفتی این کشور، با مرحله‌ای بسیار پیچیده روبه‌رو شده است و هیچ گزینه خوبی پیش رو ندارد. الیوت هاوس که 30 سال خبرنگار مستقر وال استریت ژورنال در ریاض بوده و نویسنده دو کتاب معروف «درباره عربستان سعودی؛
مردم، گذشته، دین، شکاف‌ها و آینده آن» و «مردی که می‌خواست پادشاه شود: محمد بن سلمان و دگرگونی عربستان سعودی» است می‌گوید که عربستان برای حفظ ثبات اقتصادی و امنیتی خود با گزینه‌های محدودی مواجه است؛ آن هم در شرایطی که به نظر نمی‌رسد واشنگتن آمادگی مداخله مستقیم علیه نیروهای صنعا را داشته باشد. کارن الیوت هاوس در ابتدای مقاله خود می نویسد که عربستان سعودی، کشوری که محمد بن سلمان، ولیعهد آن، یک سال پیش می‌کوشید آن را به‌عنوان قدرتی پیشرو در جهان عرب و اسلام معرفی کند، اکنون درگیر مقابله با تهدیدهایی است که توان ادامه مسیر این کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
حملاتی که از عراق و یمن آغاز شده‌اند و او آن‌ها را به نیروهای نیابتی ایران نسبت می‌دهد، به زیرساخت‌های عربستان خسارت وارد کرده‌اند. فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض پس از حملات ۱۰ اکتبر به مدت یک هفته تعطیل شد؛ حملاتی که به کشته شدن ۱۳ نفر و زخمی شدن بیش از ۳۰۰ نفر انجامید و خسارت‌های شدیدی به دو ساختمان در این فرودگاه وارد کرد. بر اساس گفته یک منبع بین‌المللی مطلع که هاوس به آن استناد کرده است، تکرار حملات باعث شده ولیعهد عربستان میان پناهگاه‌های مقاوم در برابر بمباران در جده جابه‌جا شود.
این نویسنده همچنین خاطرنشان کرد که محمد بن سلمان نشست اضطراری‌ای در ریاض با حضور ترکیه و پاکستان، دو شریک عربستان در «منشور مکه»، برگزار کرد تا درباره همکاری‌های دفاعی گفت‌وگو کند. با این حال، حملات به بسیج عمومی مردم یا شکل‌گیری گفتمان سیاسی‌ای که آمادگی کشور برای یک رویارویی طولانی را نشان دهد، منجر نشده‌اند. ولیعهد عربستان در تلاشی برای نمایش انسجام و همبستگی، در تصویری در حال اهدای خون ظاهر شد؛ با چهره‌ای جدی و آستینی بالا زده. وزیر انرژی عربستان، که برادر ناتنی اوست، نیز تأکید کرد که ترس جایی در فرهنگ و قاموس سعودی‌ها ندارد.
با این حال، نویسنده تأکید می‌کند که بسیاری از مردم داخل عربستان احساس ترس دارند. او به فعال نشدن آژیرهای هشدار برای آگاه کردن مردم از حملات، تعطیلی یک‌هفته‌ای مدارس بدون ارائه توضیحی رسمی و غیبت مقام‌های دولتی اشاره می‌کند؛ مقام‌هایی که پیش‌تر عادت داشتند در برابر دوربین‌ها حاضر شوند و درباره پیشرفت‌های کشور سخن بگویند. حملاتی که نفت و برنامه‌های تنوع‌بخشی اقتصادی را تهدید می‌کنند هاوس معتقد است تصویری که در آن ولیعهد عربستان در حال اهدای خون دیده می‌شود، بازتابی نمادین از وضعیت این کشور است؛
کشوری که درآمدهایش تا حد زیادی به نفت وابسته است، در حالی که حملات منابع حیاتی آن را هدف قرار می‌دهند و هم‌زمان به پروژه‌های تنوع‌بخشی اقتصادی نیز آسیب می‌رسانند. این پروژه‌ها شامل گردشگری، معادن و مراکز داده هستند. او می نویسد ادامه حملات موشکی، عربستان را به مقصدی کم‌جاذبه‌تر برای گردشگران و سرمایه‌گذاران تبدیل می‌کند. این در حالی است که بر اساس پیش‌بینی‌های وزارت دارایی عربستان، تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۲۶ با انقباضی معادل ۳.۶ درصد روبه‌رو خواهد شد و فعالیت بخش نفت نیز حدود ۲۱.۸ درصد کاهش خواهد یافت.
به گفته این نویسنده، بر اساس برآوردهای دولتی، مجموع فعالیت‌های گردشگری در پنج ماه نخست سال، بین ۵ تا ۶ درصد کاهش یافته است. او احتمال می‌دهد که با گسترش حملات در ماه‌های بعد، این افت شتاب بیشتری گرفته باشد. هاوس این وضعیت را متناقض می‌داند: عربستان در حال تلاش برای کاهش وابستگی به نفت است، اما اکنون با خطر از دست دادن همان درآمدهای نفتی روبه‌روست که برای تأمین مالی اقتصاد و پروژه‌های توسعه‌ای خود به آن‌ها نیاز دارد؛ آن هم در شرایطی که امکان جبران این درآمدها از طریق سایر بخش‌ها رو به کاهش است.
واشنگتن مداخله نمی‌کند و پکن با اتهام کمک‌رسانی روبه‌روست در حوزه سیاسی و نظامی، هاوس می‌نویسد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تاکنون عربستان را در مقابله با حوثی‌ها تنها گذاشته است؛ هرچند واشنگتن اطلاعات اطلاعاتی و توصیه‌هایی درباره نحوه استفاده از آن‌ها در اختیار ریاض قرار می‌دهد. نشانه‌ای از آمادگی آمریکا برای مداخله مستقیم علیه حوثی‌ها دیده نمی‌شود. هاوس افزود چین، کشوری که ریاض برای کاهش وابستگی خود به آمریکا در پی تقویت روابط با آن بوده، به ایران و حوثی‌ها کمک می‌کند.
او به نقل از یک مقام سعودی نوشت که ریاض از پکن خواسته است کمک به تهران را متوقف کند، اما مقام‌های چینی ارائه چنین کمک‌هایی را رد می‌کنند. این نویسنده همچنین به گزارش پیشین وال‌استریت ژورنال اشاره کرد که بر اساس آن، حوثی‌ها با استفاده از قطعات ارسال‌شده از چین، موشک‌های پیشرفته میان‌برد تولید می‌کنند. به گفته هاوس، اسرائیل پیشنهاد کمک به عربستان برای مقابله با حوثی‌ها را مطرح کرده، اما محمد بن سلمان این پیشنهاد را رد کرده است. با توجه به تحولات کنونی، صحبت درباره برقراری روابط دیپلماتیک میان ریاض و تل‌آویو عملا از دستور کار خارج شده است.
هاوس به نقل از یک مقام غربی می‌نویسد عربستان با معضل سنتی قدرت‌های متوسط روبه‌روست: این کشور باید میان گزینه‌های موجود و ائتلاف‌های خود توازن برقرار کند. در همین حال، رهگیری موشک‌هایی که از ایران یا سوی حوثی‌ها شلیک می‌شوند، همچنان به دریافت کمک آمریکا وابسته است. سابقه طولانی اختلاف‌ها با آمریکا با وجود آنچه هاوس کاهش حمایت آمریکا توصیف می‌کند، او هشدار می‌دهد که نباید زودهنگام نتیجه گرفت واشنگتن در حال رها کردن عربستان است.
به نوشته او، روابط دو کشور که بیش از ۸۰ سال قدمت دارد، از زمان دیدار فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور آمریکا، با ملک عبدالعزیز در سال ۱۹۴۵ تاکنون بارها شاهد اختلاف و ناامیدی بوده است. نویسنده به چند نمونه تاریخی از این اختلاف‌ها اشاره می‌کند. از جمله، به‌رسمیت شناختن اسرائیل از سوی هری ترومن، رئیس‌جمهور آمریکا، در سال ۱۹۴۸؛ اقدامی که به نوشته هاوس، با وعده‌ای که روزولت به پادشاه عربستان داده بود، مبنی بر ادامه رایزنی‌ها درباره مطالبات رقیب عرب‌ها و یهودیان در فلسطین، در تضاد قرار داشت. کارن الیوت هاوس همچنین یادآور می‌شود که جان اف.
کندی، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در سال ۱۹۶۲ درخواست‌های فیصل، ولیعهد وقت عربستان، برای به‌رسمیت شناختن جمهوری عربی یمن را نادیده گرفت؛ آن هم در زمانی که جنگ عربستان و یمن جریان داشت. هاوس به تحریم نفتی آمریکا از سوی عربستان در سال ۱۹۷۳ در اعتراض به حمایت واشنگتن از اسرائیل، هشدار ملک عبدالله به جورج دبلیو بوش درباره حمله به عراق و تلاش‌های محمد بن سلمان برای متقاعد کردن ترامپ به خودداری از حمله به ایران نیز اشاره می‌کند. به گفته او، رئیس‌جمهور آمریکا به درخواست اخیر بن سلمان توجهی نکرد.
با این حال، این خبرنگار سابق وال استریت ژورنال معتقد است بعید است آمریکا عربستان را رها کند؛ زیرا اجازه دادن به ایران یا چین برای تسلط بر بزرگ‌ترین و ثروتمندترین کشور عربی حاشیه خلیج فارس، در راستای منافع واشنگتن نیست. او در عین حال خاطرنشان می‌کند که حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس ممکن است در پی خسارات واردشده به پایگاه‌های آمریکایی در بحرین، قطر و عربستان کاهش یابد. بن‌بست دیپلماتیک و نگرانی‌ها درباره تنگه هرمز به نوشته نویسنده کتاب درباره عربستان سعودی؛
محمد بن سلمان همچنان امیدوار است به راه‌حلی دیپلماتیک با تهران دست یابد، اما تحقق این هدف بدون آمریکا دشوار خواهد بود؛ به‌ویژه با توجه به تلاش‌های ترامپ برای جلوگیری از صادرات نفت ایران و تحت فشار قرار دادن اقتصاد این کشور با هدف تغییر رفتار تهران. او افزود ترامپ متعهد شده است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر به ایران حمله نکند، اما درباره اقداماتی که ممکن است پس از سوم نوامبر انجام دهد، نشانه روشنی وجود ندارد. هاوس هشدار می‌دهد حملات تازه به ایران و تاسیسات نفتی آن ممکن است به حملات بیشتر ایران علیه زیرساخت‌های نفتی عربستان منجر شود.
کارن الیوت هاوس همچنین به نقل از برخی مقام‌ها از نگرانی آن‌ها درباره سناریویی سخن می‌گوید که در آن ترامپ با استناد به خسارات واردشده به ایران، پیروزی خود را اعلام کند و سپس اجازه دهد تهران کنترل تنگه هرمز را دوباره به دست بگیرد. از نظر نویسنده، چنین سناریویی می‌تواند به ایران امکان دهد صادرات نفت عربستان را از طریق تنگه هرمز تحت فشار قرار دهد. حوثی‌ها نیز ممکن است از توانایی مشابهی برای تأثیرگذاری بر صادرات عربستان از مسیر دریای سرخ و تنگه باب‌المندب برخوردار باشند.
هاوس به نقل از یکی از مقام‌ها می‌نویسد: «آتش‌بس اتفاق مثبتی است، اما نبود قطعیت همچنان مساله‌ای منفی است.» توانایی‌های ارتش عربستان زیر سؤال است هاوس در ارزیابی وضعیت داخلی عربستان می‌گوید برای کنار گذاشتن احتمال ادامه رهبری محمد بن سلمان هنوز زود است. به نوشته او، کارشناسان آمریکایی که با ارتش عربستان همکاری می‌کنند، معتقدند روایت‌های مربوط به نارضایتی گسترده در داخل ساختار نظامی اغراق‌آمیز است؛ اما در عین حال، ضعف‌های آشکار توان نظامی عربستان را انکار نمی‌کنند.
از نگاه هاوس، اینکه ارتشی با بودجه دفاعی بیشتر از بودجه‌های نظامی ایران و اسرائیل نتواند به‌طور موفقیت‌آمیز به حملات نیروهای صنعا، یعنی حوثی‌ها، پاسخ دهد، پرسش‌های جدی درباره کارآمدی سامانه دفاعی عربستان ایجاد می‌کند. چین، برجسته‌ترین بهره‌بردار از جنگ هاوس در بخش پایانی ارزیابی خود پیش‌بینی می‌کند که هنگام بازنگری تاریخی در این جنگ، عربستان سعودی بزرگ‌ترین بازنده آن شناخته می شود و آمریکا در جایگاه بعدی قرار گیرد. از نظر او، هر دو کشور در دستیابی به پیروزی بر نیروهایی که از نظر توان نظامی ضعیف‌تر از آن‌ها هستند، ناکام مانده‌اند.
او می‌نویسد آمریکا ائتلاف‌های بین‌المللی‌ای را که ساختن آن‌ها دهه‌ها طول کشیده بود، به هدر داده است؛ در حالی که چین به نظر می‌رسد برجسته‌ترین بهره‌بردار جنگ باشد. به گفته هاوس، این رویارویی ذخایر مهمات آمریکا را تحلیل می‌برد، ناوهای هواپیمابر این کشور را درگیر می‌کند و ممکن است سال‌ها طول بکشد تا این ناوها برای مأموریت‌های استقرار جدید آماده شوند. این وضعیت همچنین آمادگی و تمایل آمریکا برای ورود به جنگ‌های دیگر را کاهش می‌دهد.
نویسنده در پایان به هشداری احتمالی برای تایوان اشاره می‌کند و سپس سخنان ترکی الفیصل، رئیس پیشین سازمان اطلاعات عربستان و سفیر سابق این کشور در آمریکا، را نقل می‌کند. ترکی الفیصل می‌گوید در طول ۸۱ سال زندگی خود، جهان را تا این اندازه مبهم و نامطمئن ندیده است. به گفته او، در بحران‌های گذشته تلاش‌هایی برای حل‌وفصل مشکلات صورت می‌گرفت، اما تلاش‌های کنونی اغلب به نتایجی بدتر منجر می‌شوند./
منبع: دنیای اقتصاد
