به گزارش جام جم آنلاین به نقل از لایو ساینس؛ گوگل ارث که در سال ۲۰۰۵ راه‌اندازی شد، تصاویر خود را از منابع مختلفی گردآوری می‌کند؛ از ماهواره‌هایی که از فاصله‌ای بسیار دور از زمین تصویربرداری می‌کنند تا ماهواره‌های نزدیک‌تر، عکس‌های هوایی هواپیماها و تصاویر ثبت‌شده با پهپاد‌ها و دیگر ابزار‌های پروازی. این مجموعه به کاربران سراسر جهان امکان می‌دهد مناطق دورافتاده و پدیده‌هایی را بررسی کنند که ممکن است در غیر این صورت کمتر مورد توجه قرار گیرند.
برخی از این کشفیات به تاریخ و باستان‌شناسی مربوط می‌شوند، برخی منشأ نظامی دارند و بعضی دیگر در نگاه اول چنان عجیب به نظر می‌رسند که گمانه‌زنی‌های فراوانی درباره آنها شکل گرفته است. بااین‌حال، همه این پدیده‌ها راز حل‌نشده نیستند و برای شماری از آنها توضیحی تاریخی، طبیعی یا انسانی وجود دارد.
صلیب شکسته باستانی در قزاقستان دانشمندان بیش از ۵۰ ژئوگلیف، یعنی طرح‌ها و نقش‌های بزرگی که بر سطح زمین ایجاد شده‌اند، در شمال قزاقستان شناسایی کرده‌اند. یکی از این نقش‌ها شکلی شبیه صلیب شکسته دارد که با استفاده از چوب ساخته شده بود؛ درحالی‌که بسیاری از طرح‌های دیگر از توده‌های خاکی تشکیل شده‌اند. قدمت این نقش‌ها حدود ۲ هزار سال برآورد شده است. نماد صلیب شکسته در دوره‌های تاریخی مختلف در بخش‌هایی از آسیا و اروپا به کار می‌رفته و کاربرد آن در این محوطه باستانی را نباید با معنای سیاسی‌ای که این نماد در دوران معاصر پیدا کرده است، یکسان دانست.
این ژئوگلیف‌ها نمونه‌ای از نقش‌های بزرگی هستند که شناسایی و بررسی آنها از طریق تصاویر هوایی و ماهواره‌ای آسان‌تر شده است.
جزیره‌ای روی دریاچه‌ای در جزیره‌ای دیگر یکی از شگفت‌انگیزترین پدیده‌های جغرافیایی، جزیره‌ای کوچک درون دریاچه‌ای است که خود در جزیره‌ای دیگر قرار دارد؛ مجموعه‌ای از عوارض طبیعی که توصیف آنها حتی از مشاهده‌شان دشوارتر به نظر می‌رسد. نمونه مشهور این پدیده در فیلیپین، جزیره‌ای کوچک درون دریاچه دهانه‌ای است. این دریاچه در جزیره آتشفشانی تال قرار دارد و خود جزیره تال نیز در دریاچه تال، واقع در جزیره لوزون، جای گرفته است. سال‌ها تصور می‌شد این نمونه از بزرگ‌ترین موارد شناخته‌شده از نوع خود باشد؛
اما نمونه‌ای دیگر در شمال کانادا توجه علاقه‌مندان به جغرافیا را جلب کرد. قطعه زمینی کوچک در جزیره ویکتوریا که درون دریاچه‌ای قرار دارد و آن دریاچه نیز در جزیره‌ای بزرگ‌تر محصور شده است، از نمونه‌های شاخص این ساختار چندلایه به شمار می‌رود.
چرخ‌های باستانی در بیابان‌های اردن تصاویر ماهواره‌ای در شناسایی سازه‌های هندسی بزرگی که در مناطق بیابانی خاورمیانه پراکنده‌اند، نقش مهمی داشته‌اند. برخی از این سازه‌ها به شکل چرخ‌هایی عظیم دیده می‌شوند و احتمال داده می‌شود قدمت بعضی از آنها به حدود ۸۵۰۰ سال پیش برسد؛ قدمتی که آنها را در شمار آثار بسیار کهن دست‌ساز یا انسان‌ساخت قرار می‌دهد. بخشی از این سازه‌ها در واحه ازرق اردن قرار دارند. برخی از نقش‌های شعاعی منطقه چنان جهت‌گیری شده‌اند که به نظر می‌رسد با محل طلوع خورشید در انقلاب زمستانی ارتباط داشته باشند؛
هرچند برای نتیجه‌گیری قطعی درباره کارکرد و معنای آنها به شواهد بیشتری نیاز است. پژوهشگران وابسته به پروژه آرشیو عکس‌های هوایی باستان‌شناسی خاورمیانه از تصاویر ماهواره‌ای و عکس‌های هوایی برای بررسی این آثار استفاده می‌کنند. این سازه‌ها که گاهی «آثار مردان باستان» نامیده می‌شوند، از نظر شکل و ساختار یکسان نیستند. برخی از آنها پره‌هایی دارند که از مرکز به اطراف امتداد یافته‌اند، درحالی‌که برخی دیگر تنها یک یا دو خط داخلی دارند. بعضی نیز به‌جای شکل دایره‌ای، به صورت مربع، مستطیل یا مثلث ساخته شده‌اند.
همین تفاوت‌ها نشان می‌دهد که نمی‌توان بدون بررسی دقیق، کارکرد واحدی برای همه این سازه‌ها در نظر گرفت.
سازه‌های سنگی شبیه صفحه هدف‌گیری در عربستان در میان سازه‌های هندسی خاورمیانه، نمونه‌هایی وجود دارند که از بالا شبیه صفحه هدف‌گیری به نظر می‌رسند. در یکی از این طرح‌ها، سه مثلث به سوی یک نقطه مرکزی جهت گرفته‌اند و ردیف‌هایی از توده‌های سنگی آنها را به مرکز متصل می‌کنند. دیوید کندی از دانشگاه استرالیای غربی، از مدیران پروژه بررسی این سازه‌ها، این نمونه را به آرامگاهی مرکزی با طرحی شبیه هدف تشبیه کرده است. در توصیف او، سه مثلث در اطراف مرکز قرار گرفته‌اند و هرکدام دست‌کم بخشی از یک مسیر سنگی متصل به مرکز را در خود جای داده‌اند.
با وجود شباهت‌های ظاهری این سازه‌ها، تعیین دقیق کارکرد آنها به بررسی‌های باستان‌شناختی نیاز دارد و نباید صرفاً از روی شکل هندسی درباره هدف سازندگانشان نتیجه‌گیری کرد.
هرمی ناشناخته در مصر؟ برخی تصاویر ماهواره‌ای از مصر، ساختار‌هایی را نشان می‌دهند که احتمال داده شده است ممکن است بقایای هرم‌هایی باشند که هنوز کاوش نشده‌اند. طی سال‌های گذشته، شماری از عوارض غیرمعمول در این کشور توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده‌اند؛ اما درباره طبیعی بودن یا انسان‌ساخت بودن برخی از آنها اختلاف‌نظر وجود دارد. تشخیص ماهیت چنین ساختار‌هایی از روی تصاویر ماهواره‌ای به‌تنهایی امکان‌پذیر نیست. برای روشن شدن موضوع باید شواهد زمینی، بررسی‌های میدانی و کاوش‌های باستان‌شناسی انجام شود. در نتیجه، عنوان «هرم ناشناخته» را باید احتمالی برای بررسی دانست، نه تأییدی بر وجود یک سازه باستانی کشف‌نشده.
جزیره سندی؛ خشکی‌ای که وجود نداشت در سال ۲۰۱۲، گروهی از پژوهشگران استرالیایی با بررسی یک منطقه در جنوب اقیانوس آرام دریافتند جزیره‌ای که در برخی نقشه‌ها ثبت شده بود، در محل مورد انتظار وجود ندارد. این جزیره که «سندی» نام داشت، در شمال غربی کالدونیای جدید نشان داده می‌شد و حتی در گوگل ارث نیز به شکل یک چندضلعی تیره‌رنگ دیده می‌شد. اما هنگامی که پژوهشگران در نوامبر همان سال با کشتی به محل رفتند، به‌جای خشکی با آب‌های آزاد روبه‌رو شدند. به این ترتیب، یکی از عجیب‌ترین خطا‌های جغرافیایی ثبت‌شده در نقشه‌ها دوباره مورد توجه قرار گرفت.
پژوهشگران در مقاله‌ای که در سال ۲۰۱۳ درباره این جزیره منتشر کردند، احتمال دادند خطا‌های انسانی در ثبت و انتقال اطلاعات جغرافیایی یا اشتباه گرفتن پدیده‌ای موقت، مانند توده شناور سنگ‌پا، با خشکی واقعی، در شکل‌گیری این اشتباه نقش داشته باشد. پرونده جزیره سندی نمونه‌ای از این واقعیت است که حتی نقشه‌ها و داده‌های جغرافیایی نیز ممکن است خطا داشته باشند و بررسی میدانی همچنان اهمیت خود را حفظ کرده است.
پنج‌ضلعی مرموز قزاقستان؛ یک پارک ستاره‌ای در منطقه‌ای دورافتاده از استپ‌های قزاقستان، شکلی هندسی با ابعاد تقریبی ۳۶۶ متر دیده می‌شود که در نگاه اول ممکن است به نمادی اسرارآمیز شباهت داشته باشد. این طرح در ساحل جنوبی مخزن آب توبول علیا قرار دارد و در تصاویر ماهواره‌ای گوگل مپس به‌وضوح قابل مشاهده است. شکل ستاره‌ای آن به گمانه‌زنی‌هایی در فضای مجازی دامن زده و برخی کاربران آن را به فرقه‌های مخفی یا باور‌های شیطانی نسبت داده‌اند. بااین‌حال، توضیح ساده‌تری برای این طرح وجود دارد: این شکل، نمای کلی یک پارک است که با الگوی ستاره طراحی شده است.
جاده‌هایی که در امتداد خطوط ستاره قرار گرفته‌اند و درختانی که در کنار آنها رشد کرده‌اند، باعث شده‌اند طرح از ارتفاع برجسته‌تر دیده شود. این نمونه نشان می‌دهد که یک شکل غیرعادی در تصویر ماهواره‌ای لزوماً منشأ فراطبیعی یا پنهانی ندارد.
پایگاه‌های متروکه موشک‌های نایک در هاوایی در دوران جنگ سرد، موشک‌های نایک برای مقابله با تهدید‌های هوایی در صد‌ها پایگاه در سراسر آمریکا مستقر شدند. این موشک‌های زمین‌به‌هوا از سال ۱۹۵۴ به کار گرفته شدند و برخی از گونه‌های آنها قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای داشتند. با گسترش سامانه‌های موشکی جدید و تغییر ماهیت تهدید‌های نظامی، بسیاری از این پایگاه‌ها به‌تدریج از رده خارج شدند. برخی از آنها متروکه ماندند و برخی دیگر تغییر کاربری دادند.
دیوید توکسبری، متخصص سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی در کالج همیلتون نیویورک، در پی ثبت موقعیت این محوطه‌ها پیش از محو شدن آثارشان بود. هدف او ایجاد پایگاه داده‌ای جغرافیایی بود تا پژوهشگران و علاقه‌مندان بتوانند محل استقرار موشک‌های نایک را از طریق گوگل ارث بررسی کنند. یکی از این محوطه‌ها در منطقه دفاعی اوآهو در هاوایی قرار داشت. تصاویر تاریخی سال ۱۹۶۸، جایگاه‌های پرتاب روباز و خاکریز‌های میان سکو‌های پرتاب را نشان می‌دهند؛ بقایایی که بخشی از تاریخ نظامی آمریکا در دوران جنگ سرد را ثبت کرده‌اند.
«نفس کویر»؛ مارپیچی هنری در مصر در بیابان مصر و در نزدیکی ساحل دریای سرخ، اثری هنری عظیم با طرحی مارپیچی قرار دارد که ممکن است از بالا به سازه‌ای اسرارآمیز یا حتی بنایی متعلق به تمدنی ناشناخته شباهت داشته باشد. اما این اثر نه یک بنای باستانی است و نه نشانه‌ای از موجودات فرازمینی؛ بلکه پروژه‌ای هنری با نام «نفس کویر» است. دانائه استراتو، الکساندرا استراتو و استلا کنستانتینیدس این اثر را در مارس ۲۰۰۷ خلق کردند. مساحت آن حدود ۱۰۰ هزار مترمربع است و طرح مارپیچی‌اش در چشم‌انداز خشک بیابان جلوه‌ای متفاوت دارد.
هنرمندان هدف خود را بزرگداشت بیابان به‌عنوان حالتی ذهنی و چشم‌اندازی برای تجربه و تأمل توصیف کرده‌اند. این اثر نمونه‌ای از آثاری است که از سطح زمین ممکن است به‌سختی بتوان تمام ابعاد و الگوی آنها را درک کرد، اما از بالا به شکلی کامل‌تر دیده می‌شوند.
حفره‌های غارتگران در شهر باستانی آپامئا در سوریه جنگ داخلی سوریه آسیب‌های گسترده‌ای به میراث تاریخی و محوطه‌های باستان‌شناسی این کشور وارد کرده است. تصاویر ماهواره‌ای بخشی از این تخریب‌ها را ثبت کرده‌اند و در برخی مناطق، ابعاد آسیب به‌وضوح از بالا دیده می‌شود. یکی از نمونه‌های نگران‌کننده، شهر باستانی آپامئا است؛ محوطه‌ای تاریخی که تصاویر گوگل ارث، گسترش حفره‌های ناشی از حفاری‌های غیرمجاز را در آن نشان می‌دهند. این حفره‌ها در جریان جست‌وجوی غیرقانونی آثار باستانی ایجاد شده‌اند و بخش‌های وسیعی از محوطه را تحت تأثیر قرار داده‌اند.
اما کانلیف، پژوهشگر باستان‌شناسی دانشگاه دورهام انگلستان، در سال ۲۰۱۳ با اشاره به تصاویر این منطقه، وضعیت آن را به سطح ماه تشبیه کرد. او توضیح داد که طی هشت ماه، وسعت منطقه غارت‌شده از مجموع مساحت کاوش‌شده فراتر رفته بود. این تصاویر نشان می‌دهند که فناوری ماهواره‌ای فقط برای یافتن پدیده‌های شگفت‌انگیز یا کشف سازه‌های ناشناخته کاربرد ندارد؛ بلکه می‌تواند ابزاری مهم برای مستندسازی تخریب میراث فرهنگی و پیگیری آسیب‌های واردشده به محوطه‌های تاریخی باشد.
دریاچه سرخ‌رنگ در حومه بغداد در حومه شهر صدر عراق، پهنه آبی کوچکی در تصاویر ماهواره‌ای به رنگ قرمز دیده می‌شود؛ منظره‌ای غیرمعمول که به‌سرعت توجه کاربران نقشه‌های آنلاین را جلب کرده است. موقعیت این پهنه آبی در مختصات تقریبی ۳۳٫۳۹۶۱۵۷ درجه شمالی و ۴۴٫۴۸۶۹۲۶ درجه شرقی قرار دارد. رنگ غیرعادی آن پرسش‌هایی درباره منشأ این پدیده ایجاد کرده است، اما صرف مشاهده تصویر برای تعیین علت رنگ آب کافی نیست. بدون بررسی میدانی، نمونه‌برداری از آب و دسترسی به اطلاعات معتبر محلی، نمی‌توان با اطمینان گفت این رنگ به چه عاملی مربوط است.
بنابراین، هرچند تصویر در نگاه اول به «دریاچه خون» شباهت دارد، این عنوان صرفاً توصیفی از ظاهر آن است و نه توضیحی علمی درباره ماهیت آب.
دایره‌های مرموز گرند کنیون؛ ردپای مورچه‌ها؟ در نزدیکی آتشفشان مخروطی خاکستر موسوم به تختگاه ولکان، در لبه شمالی گرند کنیون آمریکا، الگویی خال‌خالی از دایره‌های پراکنده دیده می‌شود. یکی از فرضیه‌های مطرح‌شده این است که این الگو‌ها ممکن است حاصل فعالیت مورچه‌های برداشتگر قرمز باشند. این مورچه‌ها در مناطق بیابانی اطراف گرند کنیون زندگی می‌کنند و لانه‌هایشان می‌تواند تپه‌هایی با قطر حدود ۱۲۰ سانتی‌متر ایجاد کند. اطراف این تپه‌ها نیز ممکن است به دلیل فعالیت مورچه‌ها و تغییر پوشش گیاهی، از گیاهان خالی شود.
آملیا کارولینا اسپاراوینیا، فیزیک‌دان متخصص پردازش تصاویر و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای در دانشگاه پلی‌تکنیک تورین ایتالیا، این احتمال را در مقاله‌ای علمی مطرح کرد که در ژانویه ۲۰۱۶ به‌صورت آنلاین منتشر شد. بر اساس این فرضیه، تپه‌های مورچه‌ها و تغییرات پوشش گیاهی اطراف آنها ممکن است از بالا به شکل دایره‌هایی پراکنده دیده شوند. بااین‌حال، تأیید این توضیح به بررسی میدانی و مقایسه الگو‌های تصویری با محل واقعی لانه‌ها نیاز دارد.
جزیره‌ای کوچک در شمال کانادا در جزیره ویکتوریا در شمال کانادا، قطعه زمینی کوچک درون دریاچه‌ای قرار دارد که خود در جزیره‌ای بزرگ‌تر محصور شده است. این ساختار چندلایه، یکی از نمونه‌های جالب جزیره در دریاچه در جزیره به شمار می‌رود. این جزیره کوچک، که مساحت آن حدود چهار جریب برآورد شده، در مختصات تقریبی ۶۹٫۷۹۳ درجه شمالی و ۱۰۸٫۲۴۱ درجه غربی قرار دارد. شکل آن در تصاویر ماهواره‌ای شبیه قطعه‌ای سبزرنگ و خمیده است که در میان آب دیده می‌شود.
دریاچه کوچک اطراف این قطعه زمین، بخشی از جزیره‌ای بزرگ‌تر است که در مجموعه‌ای از دریاچه‌های کشیده در جزیره ویکتوریا قرار گرفته‌اند. این ساختار جغرافیایی عجیب، با بررسی دقیق نقشه‌ها و تصاویر ماهواره‌ای شناسایی شده است. چنین نمونه‌هایی نشان می‌دهند که حتی عوارض طبیعی بسیار کوچک و دورافتاده نیز می‌توانند در عصر نقشه‌های دیجیتال مورد توجه قرار گیرند؛ مکان‌هایی که به‌دلیل موقعیت جغرافیایی‌شان ممکن است کمتر در معرض مشاهده مستقیم انسان قرار گرفته باشند.
گورستان هواپیما‌های نظامی آمریکا پایگاه نیروی هوایی دیویس‌مانتن در شهر توسان ایالت آریزونا، یکی از شناخته‌شده‌ترین محل‌های نگهداری هواپیما‌های نظامی از رده خارج‌شده آمریکاست. این محوطه وسیع که به «گورستان هواپیماها» شهرت دارد، محل نگهداری هزاران هواپیما و بدنه‌های نظامی در مراحل مختلف فرسودگی است. مساحت این محوطه حدود ۲۶۰۰ جریب است و به دلیل ماهیت نظامی آن، دسترسی عمومی به بخش‌های مربوط محدود شده است. بااین‌حال، تصاویر ماهواره‌ای امکان مشاهده بخش‌هایی از آن را از بالا فراهم می‌کنند.
در این مجموعه می‌توان هواپیما‌هایی از دوره‌های مختلف تاریخ هوانوردی آمریکا را دید؛ از بمب‌افکن بی-۵۲ استراتوفورترس تا جنگنده اف-۱۴ تامکت. برخی از هواپیماها برای نگهداری قطعات و استفاده مجدد از تجهیزات باقی مانده‌اند و برخی دیگر در انتظار تعیین تکلیف یا بازیافت هستند. این محوطه حتی در فرهنگ عامه نیز دیده شده است. از تصاویر گورستان هواپیما‌های دیویس‌مانتن در نماهنگ ترانه «یادگیری پرواز» از تام پتی و گروه هارت‌بریکرز استفاده شده؛ جایی که اعضای گروه در میان بدنه‌ها و لاشه‌های هواپیماها به اجرای موسیقی می‌پردازند.
وقتی تصاویر ماهواره‌ای نگاه ما به زمین را تغییر می‌دهند از سازه‌های باستانی و پایگاه‌های نظامی متروکه تا جزیره‌ای که تنها روی نقشه وجود داشت، تصاویر گوگل ارث نمونه‌های متنوعی از شگفتی‌های زمین را در دسترس عموم قرار داده‌اند. بعضی از این پدیده‌ها با پژوهش‌های تاریخی و علمی توضیح داده شده‌اند و برخی دیگر همچنان به بررسی بیشتر نیاز دارند. بااین‌حال، یک نکته در همه این نمونه‌ها مشترک است: تصویری که از بالا عجیب یا رازآلود به نظر می‌رسد، لزوماً معنایی فراطبیعی ندارد.
گاهی یک خطای نقشه‌برداری، طراحی یک پارک، فعالیت حشرات یا تخریب انسانی می‌تواند همان منظره‌ای را ایجاد کند که در نگاه اول معمایی حل‌نشدنی به نظر می‌رسد. گوگل ارث با فراهم کردن امکان مشاهده مناطق دورافتاده، نه‌تنها کنجکاوی کاربران را برمی‌انگیزد، بلکه ابزاری برای پژوهش، مستندسازی میراث تاریخی و شناخت بهتر محیط پیرامون نیز به شمار می‌رود.
منبع: جام جم آنلاین
