علی عبدالمحمدی: بورس تهران در نخستین روز معاملاتی هفته، یکی از سنگین‌ترین جریان‌های فروش در سال جاری را تجربه کرد؛ به طوری که افت همزمان شاخص‌های سهامی، خروج بی‌سابقه پول سرمایه‌گذاران حقیقی در سال ۱۴۰۵ و باقی ماندن حجم قابل‌توجهی از سفارش‌های فروش بدون خریدار، تصویر متفاوتی از وضعیت بازار نسبت به هفته‌های صعودی اخیر ترسیم کرد. شاخص کل بورس تهران در معاملات شنبه ۲۵مهرماه با افت 1.91درصدی به سطح ۸میلیون و ۲۶۵ هزار واحد عقب نشست و شاخص هموزن نیز کاهش 1.51درصدی را ثبت کرد. همزمان، شاخص کل فرابورس 1.68درصد از ارتفاع خود را از دست داد.
در روز گذشته، حدود ۸هزار میلیارد تومان پول توسط سرمایه‌گذاران حقیقی از بازار خارج شد؛ رقمی که بیشترین میزان خروج پول در یک روز معاملاتی طی سال جاری محسوب می‌شود. در پایان معاملات نیز ۸۱درصد نمادها در محدوده منفی قرار گرفتند و حدود ۱۶همت سفارش فروش بدون خریدار در تابلوی معاملات باقی ماند. افت شاخص‌های سهامی در نخستین روز هفته را می‌توان در چارچوب تغییر رفتار بخشی از معامله‌گران پس از رشدهای قابل‌توجه ماه‌های گذشته بررسی کرد. شاخص کل بورس تهران در سال جاری مسیر صعودی پرشتابی را پشت سر گذاشته و بازدهی شاخص کل این بازار از ۱۰۰درصد عبور کرده است.
چنین رشدی، در کنار افزایش بازدهی سهام، می‌تواند انگیزه برخی سرمایه‌گذاران برای شناسایی سود و کاهش میزان ریسک پرتفو را افزایش دهد؛ به ویژه زمانی که بخشی از فعالان بازار نسبت به تداوم رشد قیمت‌ها در ماه‌های پیش رو اطمینان کمتری داشته باشند. در این شرایط، بخشی از معامله‌گران ممکن است ترجیح دهند بخشی از سهام خود را بفروشند، ترکیب دارایی‌هایشان را تغییر دهند یا منابع مالی خود را به بازارهای دیگر منتقل کنند. چنین تصمیمی پس از رشد قابل‌توجه قیمت‌ها، لزوما به معنای تغییر قطعی روند بلندمدت بازار نیست؛
با این حال، اگر عرضه‌های ناشی از شناسایی سود با تقاضای کافی مواجه نشوند، می‌توانند به افت قیمت‌ها و افزایش فشار فروش منجر شوند. رفتار شاخص‌ها در روز شنبه نیز نشان داد که فشار عرضه تنها به چند نماد محدود نبود. همزمانی کاهش سه نماگر اصلی بازار نیز از گستردگی فشار فروش در بازار حکایت داشت و نشان داد که عرضه‌ها بر بخش‌های مختلف بازار اثر گذاشته‌اند. رکورد منفی سال جاری مهم‌ترین اتفاق معاملات دیروز، خروج حدود ۸هزار میلیارد تومان پول توسط سرمایه‌گذاران حقیقی بود.
این رقم، بیشترین میزان خروج پول در یک روز معاملاتی از ابتدای سال ۱۴۰۵ به شمار می‌رود و از شدت تغییر رفتار معامله‌گران در این روز حکایت دارد. مقایسه این رقم با رکوردهای تاریخی خروج منابع مالی از بازار سهام نیز ابعاد این اتفاق را روشن‌تر می‌کند. در ۱۱ تیر ۱۴۰۴، حدود ۱۲هزار و ۷۰۰میلیارد تومان پول از گردونه معاملات سهام خارج شد که همچنان بیشترین میزان خروج روزانه در تاریخ معاملات بازار سهام محسوب می‌شود. پس از آن، ۲۰ دی ۱۴۰۴ با خروج حدود ۸هزار و ۸۰۰میلیارد تومان پول توسط حقیقی‌ها، دومین رکورد منفی در این زمینه به ثبت رسید.
خروج حدود ۸همت پول در روز گذشته، این روز را در جایگاه سومین روز با بیشترین میزان خروج پول سرمایه‌گذاران حقیقی در تاریخ معاملات سهام قرار می‌دهد. البته خروج پول حقیقی‌ها باید در کنار سایر متغیرهای معاملاتی بررسی شود. ارزش معاملات خرد در روز گذشته در کانال ۳۴همت قرار گرفت؛ درحالی‌که حدود ۱۶همت سفارش فروش در پایان بازار بدون خریدار باقی ماند. این وضعیت نشان می‌دهد که فشار فروش صرفا به ثبت معاملات در قیمت‌های پایین‌تر محدود نبود و بخشی از فروشندگان حتی در پایان بازار نیز نتوانستند سفارش‌های خود را به معامله تبدیل کنند.
باقی ماندن چنین حجمی از سفارش‌های فروش می‌تواند نشان‌دهنده عدم توازن قابل‌توجه میان عرضه و تقاضا در پایان معاملات باشد. صف‌های فروش و آزمون توان تقاضا در پایان معاملات روز شنبه، ۸۱درصد نمادهای بازار در محدوده منفی قرار داشتند و تنها ۱۹ درصد نمادها توانستند در محدوده مثبت به کار خود پایان دهند. این نسبت، تصویری روشن از غلبه فروشندگان بر خریداران ارائه می‌کند. در کنار افت شاخص‌ها و خروج کم‌سابقه پول، باقی ماندن ۱۶همت سفارش فروش بدون خریدار نشان داد که در بخش قابل‌توجهی از نمادها، تقاضای موجود برای جذب عرضه‌ها کافی نبوده است.
با این حال، ارزیابی مسیر آینده بورس صرفا بر اساس یک روز معاملاتی امکان‌پذیر نیست. در صورتی که عرضه‌های اخیر عمدتا از شناسایی سود پس از رشدهای گذشته ناشی شده باشند، تقویت تقاضا در روزهای آتی می‌تواند به تدریج از فشار فروش بکاهد. در مقابل، تداوم خروج پول سرمایه‌گذاران حقیقی و باقی ماندن سفارش‌های فروش سنگین می‌تواند نشان دهد که احتیاط معامله‌گران عمیق‌تر شده است. از این منظر، معاملات روزهای آینده از اهمیت ویژه‌ای برخوردار خواهد بود.
روند ورود و خروج پول، تغییر ارزش معاملات خرد، نسبت نمادهای مثبت و منفی و میزان سفارش‌های فروش باقی‌مانده، از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند به ارزیابی وضعیت عرضه و تقاضا کمک کنند. آنچه در معاملات شنبه اهمیت داشت، تنها افت شاخص‌ها نبود؛ بلکه همزمانی کاهش نماگرها با ثبت رکورد خروج پول در سال جاری و باقی ماندن حجم سنگینی از سفارش‌های فروش بود؛ مجموعه‌ای از نشانه‌ها که از افزایش احتیاط و تغییر رفتار بخشی از سرمایه‌گذاران پس از رشدهای اخیر حکایت دارد.
منبع: دنیای اقتصاد
