وقوع سیلاب در استان‌های شمالی کشور بار دیگر موضوع تغییر الگوی بارش، نقش تغییر اقلیم و آمادگی شهرها در برابر بارش‌های شدید را مطرح کرده است؛ نیما فرید مجتهدی، هواشناس، با اشاره به طولانی‌تر شدن دوره‌های خشکسالی و شدت گرفتن بارش‌ها می‌گوید ارتباط سیلاب‌های اخیر با پدیده ال‌نینو هنوز اثبات نشده و دست‌اندازی به طبیعت و مدیریت نامناسب مسیرهای عبور آب نیز در بروز خسارت‌ها نقش دارند. او در گفت و گو با همشهری گفت: از ابتدای مهر تا کنون در استان گلستان ۴ نفر در اثر سیل و ۳ نفر در اثر رعد و برق جان خود را از دست داده‌اند.
امسال یکی از شدیدترین النینوهای ثبت شده در تاریخ است. ولی باید به چند نکته در مورد ایران توجه کرد. اول اینکه بارش‌های پاییزی در استان‌های شمالی کشور در این وقت از سال پدیده تازه‌ای نیست و اتفاقا آبان یکی از پربارش‌ترین ماه‌های این استان‌هاست. با این حال، اتفاق مهمی که در این میان کمتر به چشم آمده، تغییر اقلیم است. اقلیم ایران نیز مانند دیگر نقاط جهان تغییر کرده است. این هواشناس افزود: رفتارهای بارشی ایران تغییر کرده و دوره‌های خشکسالی طولانی‌تر شده است. بارش‌ها نیز به جای اینکه یکنواخت باشند، حالت حدی پیدا کرده‌اند؛ یعنی بارش‌های ما شدیدتر شده‌اند.
این موضوع در سال‌های اخیر در ایران به اثبات رسیده است، همان‌طور که گرم شدن ایران نیز ثابت شده است. این هواشناس با اشاره به نقش بارش‌های شدید در وقوع سیلاب‌ها توضیح داد: بارش‌های شدید خود زمینه‌ساز سیلاب هستند، اما دست‌اندازی به طبیعت و افزایش ساخت و ساز در مسیر سیلاب نیز در این زمینه نقش دارند. اگر به نمونه‌هایی مانند عظیمه کرج نگاه کنیم، می‌بینیم که نحوه احداث مسیرها و خیابان‌ها می‌تواند در بروز مشکلات ناشی از سیلاب مؤثر باشد.
اگر خیابانی که در آن منطقه احداث شده در راستای شیب طبیعی زمین نبود و خروجی مناسبی برای خروج آب وجود داشت شاید آن اتفاق نمی‌افتاد. او درباره ارتباط سیلاب‌های اخیر با ال‌نینو نیز گفت: ال‌نینو رخ داده است، اما اینکه این سیلاب‌ها لزوما به آن ارتباط داشته باشند، هنوز اثبات نشده است. برای اینکه بتوانیم چنین ارتباطی را به‌طور مشخص در ایران تأیید کنیم، هنوز زود است و ما شناخت کاملی از اتفاقاتی که در کشور رخ می‌دهد، نداریم. این پدیده در برخی مناطق جهان می‌تواند به خشکسالی و در مناطق دیگر به افزایش بارش منجر شود.
مجتهدی با اشاره به پیش‌بینی بارش‌های اخیر اظهار کرد: درباره این اتفاق هشدارهایی داده شده بود و مدل‌ها نیز درباره موج بارشی و حجم بارش‌ها صحبت کرده بودند. سازمان هواشناسی هم هشدارهای لازم را صادر کرده بود. او با اشاره به تلفات ناشی از سیلاب در مناطق شهری افزود: یکی از موضوعاتی که اکنون به دغدغه تبدیل شده، تلفات در شهرهاست. بخشی از مسئله به شهروندان و بخشی دیگر به کسانی مربوط می‌شود که مسئول تصمیم‌گیری هستند و باید شرایط را به شکلی مدیریت کنند که با وضعیت سیلابی سازگار باشد.
توصیه به مردم در زمان هشدارهای جوی در گذشته بیشتر به مردم توصیه می‌شد از حاشیه رودخانه‌ها فاصله بگیرند، اما تصاویر منتشرشده از سیلاب‌های اخیر نشان می‌دهد که این حوادث در مناطق شهری نیز رخ می‌دهند، مجتهدی در مورد توصیه‌های لازم به مردمی که در خیابان تردد می‌کنند و نه در حاشیه رودخانه گفت: به نظر من، در زمینه اطلاع‌رسانی رسانه‌ای باید بیشتر توجه شود. وقتی برای رعدوبرق هشدار نارنجی صادر می‌شود، مردم باید آن را جدی بگیرند. به نظر می‌رسد مردم بی خیالند! خطر صاعقه تنها به ارتفاعات محدود نمی‌شود. نباید تصور کرد که فقط حضور در قله کوه یا مناطق مرتفع خطرناک است.
در سواحل نیز صاعقه جان افراد زیادی را می‌گیرد. در مزارع برنج که زمین‌های مسطحی دارند خیلی از زنان شالیکار در اثر صاعقه مرده‌اند. اما متأسفانه این موضوع را جدی نمی‌گیرند و تصور می‌کنند چنین اتفاقی برای آنها رخ نمی‌دهد. رعد و برق شهر و روستا و کوه و دشت نمی‌شناسد.
منبع: آوش
