سخنرانی اخیر وزیر خارجه ایالات متحده در تپه باستانی آتن با بازخوانی حماسی و انتخابی نبرد ۴۸۰ پیش از میلاد و پیوند زدن آن به تهدیدهای ضدایرانی، تلاشی برای قاب‌بندی جنگ کنونی در قالب نبرد تمدن‌ها و مشروعیت‌بخشی به تهدیدهای کاخ سفید علیه موجودیت تمدن ایران است. اظهارات ضد ایرانی مارکو روبیو در حالی بیان شد که بسیاری از تحلیل‌گران این نمایش‌های وزیر خارجه آمریکا را زمینه‌سازی برای کارزار انتخابات ریاست جمهوری او در سال ۲۰۲۸ ارزیابی می‌کنند.
به گزارش خبرآنلاین، نطق اخیر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در محوطه آکروپولیس آتن و استناد او به ماجرای فتح آتن توسط خشایارشا، واکنش‌های تند و دامنه‌داری را در مجامع فکری و رسانه‌ای به همراه داشته است.
این سخنان در شرایطی ایراد می‌شود که ارتش ایالات متحده وارد هشتمین ماه درگیری مستقیم نظامی با ایران شده و هنوز هیچ چشم‌اندازی برای خروج از بن‌بست یا دستیابی به توافق سیاسی ندارد.
پیوند زدن عمدی نبردهای باستانی با بحران امروز، بیش از آنکه یک بحث دانشگاهی یا تاریخی باشد، در شرایطی انجام می‌شود که جنگ با ایران بر بازار انرژی و امنیت خلیج فارس اثر گذاشته است.
واشنگتن در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره با فشار سیاسی و اقتصادی سنگین داخلی روبه‌روست.
منتقدان تأکید می‌کنند استناد روبیو به تاریخ باستان، بخشی از تلاش کاخ سفید برای تبدیل یک جنگ فرسایشی و پرهزینه به روایتی تمدنی و اخلاقی است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دو روز پیش در سخنرانی خود در آکروپولیس آتن، در اظهاراتی سراسر تحریف و توهین به تمدن ایران با توصیفی هالیوودی از روایت‌های تاریخی یونانی از جنگ یونان و ایران گفته‌بود: «۴۸۰ سال پیش از میلاد مسیح، ارتش‌های خشایارشا وارد این شهر شدند و معابد و زیارتگاه‌های آن را به آتش کشیدند.»
وزیر خارجه آمریکا گفت: «در آن هنگام، اغلب آتنی‌ها با کشتی به جزیره‌ای در همان نزدیکی پناه برده بودند؛ اما مشتی از آنان حاضر به ترک خانه‌های خود نشدند. آنها در دژ صخره‌ای آکروپولیس سنگر گرفتند تا در یک مقاومت آخر خارق‌العاده بجنگند؛ سنگ‌های غول‌پیکر را از صخره‌ها بر سر مهاجمان پارسی فرو ریختند و بزرگ‌ترین امپراتوری آن عصر را روزها متوقف کردند.»
این مقام آمریکایی ادامه داد: «آنها سرانجام مغلوب شدند. پارسیان معابد را غارت کردند، زیارتگاه‌ها را سوزاندند و آکروپولیس را با خاک یکسان ساختند؛ اما وقتی آتنی‌ها بازگشتند، بازمانده‌های شکسته آکروپولیس کهن را گرد آورده و در تپه‌ای که بر آن ایستاده بود دفن کردند و دهه‌ها بعد، در دوران پریکلس، پارتنون را برافراشتند.»
وزیر آمریکایی با پیوند زدن تحریف تاریخی خود به رویارویی تمدنی شرق و غرب برای توجیه تجاوز نظامی جنایتکارانه آمریکا علیه مردم ایران و توجیه تهدیدهای نسل‌کشانه دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا مبنی بر محو تمدن ایران و نسبت دادن ویژگی‌های مرگ‌طلبانه و تجاوزکارانه رژیم آمریکا به ایرنیان گفت: «متعصبانی مانند روحانیان رادیکال ایران که فرقه مرگ‌شان کودکان انتحاری را قهرمانان ملی می‌خواند و شهادت را هدفی فی‌نفسه می‌داند… قهرمانان ما ممکن است حاضر باشند برای آرمان‌شان بمیرند، اما مرگ را نمی‌پرستند.»
ادعای تاریخی در بوته راستی‌آزمایی؛ مرز حقیقت و اغراق هالیوودی
روبیو در سخنان خود مدعی شد که پس از تخلیه آتن، گروهی اندک از مدافعان با مقاومت در صخره‌های آکروپولیس و فرود آوردن سنگ‌ها، بزرگ‌ترین امپراتوری عصر را برای روزها متوقف کردند.
وی افزود که این ایستادگی ادامه یافت تا اینکه پارسیان با آتش زدن معابد، کل شهر را با خاک یکسان ساختند.
ارزیابی منابع تاریخی نشان می‌دهد اصل آتش‌سوزی ارگ آتن با کتاب هشتم «تواریخ» هرودوت سازگار است.
هرودوت تصریح می‌کند که سپاه ایران پس از تصرف آکروپولیس، معبد را غارت کرد و کل ارگ را به آتش کشید.
با این حال، روایت روبیو از منظر انتخاب گزینشی، حذف زمینه رویداد و کاربرد سیاسی آن کاملاً قابل نقد و رد است.
وزیر خارجه آمریکا این لشکرکشی را تهاجمی کور و وحشیانه تصویر کرد.
در علم تاریخ، این رخداد در بستر جنگ‌های متقابل یونان و هخامنشیان و پاسخی تلافی‌جویانه به آتش زدن پیشین سارد، پایتخت ساتراپی لیدی و معبد سیبل به دست ائتلاف آتن و اریتریا بود.
توصیف مقاومت آکروپولیس به عنوان نبرد پایانی تمدن در برابر بربریت، بیش از آنکه پژوهشی بی‌طرفانه باشد، نسخه‌برداری از روایت‌های عامه‌پسند هالیوودی و آثاری چون فیلم «۳۰۰» است.
برخلاف ادعای روبیو مبنی بر توحش ارتش ایران، شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد امپراتوری هخامنشی ساختاری چندقومیتی و منعطف داشت و بر پایه احترام به زیارتگاه‌ها و لغو بیگاری اداره می‌شد.
البته این واقعیت تاریخی به معنای نادیده گرفتن ماهیت خشن جنگ‌های دنیای باستان نیست؛ هخامنشیان نیز حکومتی سلسله‌مراتبی و شاهنشاهی مقتدر در عصر خود بودند.
بازتولید دوگانه «غرب متمدن» در برابر «شرق وحشی»
روبیو با تبارسازی مستقیم از یونان و روم تا آمریکای امروز، یونان باستان را مهد یگانه کنجکاوی، قانون، کشف ناشناخته‌ها و سروری بر جهان نامید.
وی در نقطه مقابل، ایران را کانون «فرقه مرگ» خواند.
این صورت‌بندی دقیقاً در امتداد سنت شرق‌شناسی قرن نوزدهمی و ادبیات استعماری قرار دارد که در آن مشرق‌زمین نماد انفعال، تاریکی و استبداد تعریف می‌شود.
روبیو ادعا کرد دموکراسی و شکوه زاییده انحصاری آتن است، اما در روایت خود از برده‌داری مطلق، حقوق پایمال‌شده زنان و سلطه مستبدانه آتن بر اعضای اتحادیه دلوس سخنی به میان نیاورد.
این حذف‌های عامدانه، تصویر ارائه‌شده از سوی او را به کاریکاتوری تبلیغاتی و ایدئولوژیک تبدیل می‌کند.
او همچنین متفکرانی چون گزنفون را در کتاب «کوروش‌نامه» نادیده می‌گیرد که شیوه کشورداری، تدبیر اداری و مدارای پادشاهی ایران را به عنوان الگویی برای اخلاق و سیاست یونانیان ستوده‌اند.
بستر سیاسی نطق آتن و ردپای تهدیدهای تمدنی ترامپ
حساسیت و خشم برانگیخته‌شده در ایران نسبت به سخنان روبیو را نمی‌توان جدای از ادبیات ستیزه‌جویانه هیئت حاکمه واشنگتن تحلیل کرد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا پیش‌تر در جریان بالا گرفتن تنش‌ها صریحاً در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال نوشت که امشب یک تمدن کامل نابود خواهد شد و هرگز بازنخواهد گشت.
رئیس‌جمهور آمریکا در ماه‌های اخیر بارها با بازنشر تصاویر دستکاری‌شده و میم‌های اینترنتی از خود در نقش لئونیداس، پادشاه اسپارتا در حال شمشیر کشیدن علیه ارتش ایران، نزاع سیاسی را به تقابل هالیوودی بدل کرده است.
در چنین فضایی، نطق وزیر خارجه در پای پارتنون نه تجلیل از خردورزی، بلکه قطعه‌ای از پازل جنگ روانی برای تئوریزه‌کردن تجاوز نظامی علیه هویت ملی و تاریخی ایران است.
حتی در درون هیئت حاکمه آمریکا نیز تناقض موج می‌زند.
در حالی که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا از امکان کاهش معنادار غنی‌سازی به جای فرمول ناممکن «غنی‌سازی صفر» سخن گفته، روبیو در گفت‌وگو با شبکه سی‌بی‌اس‌نیوز با رادیکالیسم کلامی هرگونه تنش‌زدایی دیپلماتیک را مسدود می‌کند.
واکنش تند تهران؛ پاسخ فلسفی به قلدری مدرن
سخنان جنجالی وزیر خارجه آمریکا با واکنش صریح و کوبنده دستگاه دیپلماسی کشورمان همراه شد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه با انتشار یادداشتی تحلیلی در شبکه اجتماعی ایکس، نطق روبیو را مصداق صریح «آناکرونیسم» و تحریف زمان تاریخی دانست.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد که واشنگتن با فروکاستن تاریخ غرب به خطی مستقیم و اتصال آن به دکترین «اول آمریکا»، کوشیده است سیاست ارعاب و زور خود را زیر چراغ‌های نئون فلسفه تاریخ پنهان سازد.
بقائی با اشاره به تقلیل واژه باستانی «توموس» یادآور شد که یونان فقط نمایش شوکت نبود، بلکه با ایلیاد هومر و تاریخ توسیدید خاستگاه نقد قدرت، تراژدی تکبر و مسئولیت انسانی به شمار می‌رفت.
وی با ارجاع به تابلوی «آپوتئوز جنگ» اثر واسیلی ورشچاگین تأکید کرد که فرجام تقدیس زور عریان و خالی کردن تاریخ از نقادی اخلاقی، انباشته شدن هرم جمجمه‌های قربانیان جنگ است.
ملای آخرالزمانی در آرزوی ردای ریاست جمهوری
بخش دیگری از تحلیل رسانه‌های آمریکایی پیرامون سخنرانی آتن، به جاه‌طلبی‌های فردی وزیر خارجه ایالات متحده برای تصاحب ردای رهبری جمهوری‌خواهان بازمی‌گردد.
گزارش شبکه سی‌بی‌اس‌نیوز تصریح می‌کند که این سخنرانی دقیقاً در برهه‌ای ایراد شد که آینده سیاسی روبیو توجهات فراوانی را در واشنگتن به خود جلب کرده است.
رئیس‌جمهور آمریکا پیش‌تر علناً از روبیو و معاون اول خود به عنوان پرچمداران بالقوه آینده جنبش «اول آمریکا» برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ نام برده بود.
صحنه‌آرایی باشکوه در برابر پارتنون و لحن حماسی روبیو، بیش از یک مأموریت دیپلماتیک به میتینگ‌های مقدماتی کارزار ریاست‌جمهوری شباهت داشت.
او با پیوند زدن بحران جاری به معامله ماه گذشته بر سر گرینلند و ستایش از احیای ناتو، درصدد است خود را به عنوان تنها گزینه واجد صلاحیت برای رهبری جریان محافظه‌کار در سال ۲۰۲۸ تثبیت کند.
منبع: خبرآنلاین
