به گزارش گروه رسانهای شرق،
ترانه سلطانی: کتاب خیام و ترانهها نوشته مسعود خیام اثری پژوهشی و تاریخی است که میکوشد سیمای واقعی عمر خیام نیشابوری را فراتر از تصویر شاعر رباعیها نشان دهد. نویسنده در این کتاب با اتکا به منابع دست اول، رویکردی چندوجهی دارد و جنبههای مختلف شخصیت خیام از ریاضیات و جبر گرفته تا فلسفه و شعر را در کنار هم بررسی میکند؛ رویکردی که این اثر را از بسیاری نوشتههای رایج درباره خیام متمایز میسازد.
یکی از بخشهای برجسته کتاب، پرداختن به کوشش پژوهشگرانی چون صادق هدایت، محمدعلی فروغی، علی دشتی و محمدرضا درویش است. مسعود خیام نشان میدهد که چگونه هر یک از این افراد در دوره خود تصویری خاص از خیام ارائه کردهاند و چه تأثیری در شکلگیری برداشت ما از او داشتهاند. این بازخوانی تاریخی به خواننده کمک میکند بفهمد چرا خیام امروز، تا حدی محصول تلاش و نگاه این افراد است.
در کتاب «خیام و ترانهها»، مسعود خیام جایگاه ادوارد فیتزجرالد را در شناساندن خیام به جهان با نگاهی تحلیلی و منصفانه بررسی میکند. او تأکید میکند که ترجمه فیتزجرالد یا بهتر بگوییم بازآفرینی شاعرانه او نقشی تعیینکننده در معرفی خیام به ادبیات غرب داشته و اگر این ترجمه نبود، شاید رباعیات خیام هرگز تا این حد به زبانهای مختلف راه پیدا نمیکردند. با این حال، نویسنده بهدرستی نشان میدهد که فیتزجرالد تنها مترجم نبود؛ بلکه بخشهایی از «رباعیات خیام» را با استعداد و ذوق شاعرانه خودش بازسازی و آمیخته کرده است.
همین ترکیبِ ترجمه و آفرینش سبب شده چهرهای که جهان از خیام میشناسد، بهگونهای میان متن اصلی و تخیل فیتزجرالد شکل گرفته باشد چهرهای که هم موجب شهرت جهانی خیام شد و هم بحثهای فراوانی درباره میزان وفاداری آن به اصل رباعیات برانگیخته است.
در بخش دیگری از کتاب، گفتوگوی خواندنی نویسنده با استاد محمد محیط طباطبایی بازتاب یافته است؛ گفتوگویی که درباره مقاله جنجالی او مبنی بر وجود دو خیام و مخالفتش با مینویی صورت گرفته و ارزش سندی و تاریخی ویژهای دارد. این گفتوگو، همراه با تحلیل نویسنده، یکی از جذابترین قسمتهای کتاب به شمار میآید.
طرح موضوع نوروزنامه و روایت پژوهش ماندگار مجتبی مینوی درباره اصالت این اثر، بخش دیگری از امتیازهای کتاب است. مسعود خیام در اینجا نیز رویکرد بررسی اسناد و منابع کهن را ادامه میدهد و خواننده را با یکی از مهمترین متون منسوب به خیام آشنا میسازد.
از ویژگیهای حرفهای کتاب، فهرست منابع مستقل برای هر فصل و اتکای نویسنده به منابع دست اول است؛ نکتهای که کتاب را برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان مطالعات خیامی ارزشمند میکند. در پایان نیز گزیدهای از رباعیات معتبر خیام آمده که مخاطب را با هسته اصیل شعر او روبهرو میسازد.
خیام و ترانهها اثری است که هم میتواند برای خواننده عام روشنکننده باشد و هم برای پژوهشگران، مجموعهای منظم، مستند و قابل اتکا فراهم کند. این کتاب، خیام را از ورای افسانهها و خوانشهای عامهپسند، در قامت یک متفکر چندبعدی نشان میدهد؛ تصویری که گاه در شلوغی روایتهای مختلف، کمتر دیده شده است.
پیش گفتار زیارت فروتنانه
تاریخ چنان موجود غریبی است که حتا خدا نمیتواند آن را تغییر دهد اما مورخان میتوانند و انصافا مورخان در این مورد کارشان را چه خوب انجام دادهاند…
در مورد چه کسی صحبت میکنیم؟
کسی که بزرگترین منجم سدههای میانه جهان است. بزرگترین ریاضیدان روزگار خویش است. در سرزمین زبان مادری یکی از پنج شاعر بزرگ است، چهارتای دیگرش فردوسی، سعدی، مولوی و حافظ هستند. در دنیا همراه با فیتز جرالد یکی از پنج شاعر بزرگ جهانی است که چهارتای دیگرش هومر، شکسپیر، دانته و گوته هستند.
کسی که در موردش جز لالهلای پردههای مبهم مه هیچ نمیدانیم.
منبع: شبکه شرق



