به گزارش سرویس بینالملل جماران، روزنامه انگلیسی «فایننشال تایمز» در گزارشی اقتصادی به بررسی پیامدهای جنگ با ایران بر قدرت خرید مصرفکنندگان، صنعت خردهفروشی و گردشگری کشورهای حاشیه خلیج فارس پرداخته است. این روزنامه با اشاره به افزایش هزینه واردات، اختلال در زنجیره تأمین کالا و کاهش ورود گردشگران ثروتمند، گزارش میدهد که جنگ و تورم، اعتماد مصرفکنندگان را تضعیف کرده و موجب کاهش درآمد و سودآوری برخی از بزرگترین شرکتهای خردهفروشی منطقه شده است.
فایننشال تایمز همچنین با بررسی تعدیل نیرو در شرکتهای بزرگ، کاهش فروش کالاهای لوکس و گرایش خانوارها به محصولات ارزانتر، هشدار میدهد که تداوم جنگ میتواند روند تنوعبخشی اقتصادی کشورهای خلیج فارس و توسعه بخشهای غیرنفتی را با چالشهای جدی مواجه کند. فایننشال تایمز در ادامه مینویسد: مصرفکنندگان در کشورهای حوزه خلیج فارس، در پی تضعیف اعتماد عمومی و افزایش هزینه واردات در نتیجه جنگ ایران، سیاستهای انقباضیتری در هزینهکرد خود در پیش گرفتهاند.
این روند در شرایطی فشار مضاعفی بر برخی از بزرگترین گروههای خردهفروشی منطقه وارد کرده است که پیشتر نیز کاهش ورود گردشگران با قدرت خرید بالا، به فعالیت این شرکتها آسیب زده بود. شرکت «لولو ریتیل»، یکی از بزرگترین اپراتورهای فروشگاههای زنجیرهای مواد غذایی در منطقه، هفته گذشته اعلام کرد که «تضعیف اعتماد مصرفکنندگان» بر فروش محصولات غیرغذایی این شرکت تأثیر منفی گذاشته است. این شرکت همچنین از کاهش ۲۸ درصدی سود خود در دوره ۹ ماهه منتهی به سپتامبر خبر داد.
شرکت «ماجد الفطیم»، مالک امتیاز بهرهبرداری از فروشگاههای زنجیرهای کارفور در خاورمیانه، نیز اعلام کرد که درآمد بخش خردهفروشی آن در نیمه نخست سال، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، ۶ درصد کاهش یافته است. این شرکت دلیل افت درآمد را «دشوارتر شدن شرایط مصرفکنندگان، بهویژه در امارات» عنوان کرد. سفیان اختر، نایبرئیس شرکت مشاوره سرمایهگذاری «آلپن کپیتال»، معتقد است تداوم نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی، احتیاط مصرفکنندگان در هزینهکرد را، بهویژه در زمینه خریدهای غیرضروری و کالاهای اختیاری، افزایش خواهد داد.
پیامدهای جنگ ایران بر گردشگری و صنعت خردهفروشی خلیج فارس جنگی که در ۲۸ فوریه با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، ضربه قابلتوجهی به صنعت گردشگری منطقه وارد کرده است. براساس دادههای آلپن کپیتال، درآمد شرکت «دبی دیوتیفری» در هفت ماه نخست سال، همزمان با کاهش تردد مسافران، ۲۵.۳ درصد افت کرده است. کشورهای حوزه خلیج فارس طی دو دهه گذشته سرمایهگذاری گستردهای را با هدف توسعه بخشهای غیرنفتی، از جمله گردشگری و خردهفروشی، انجام دادهاند تا وابستگی اقتصاد خود به درآمدهای حاصل از صادرات انرژی را کاهش دهند.
شهرهایی مانند دبی و دوحه نیز با توسعه مراکز تجاری و خرید بزرگ، درصدد جذب جمعیت رو به رشد برخوردار از درآمدهای بالا و گردشگران خارجی با قدرت خرید قابلتوجه برآمدهاند. بااینحال، تداوم رکود در هزینهکرد مصرفکنندگان میتواند چالش تازهای برای این الگوی اقتصادی ایجاد کند؛ آن هم در شرایطی که درگیریهای خاورمیانه، جریان حملونقل هوایی و تجارت منطقه را مختل کرده است. تداوم این وضعیت ممکن است شرکتها را به کاهش هزینهها از طریق تعدیل نیرو وادار کند و برنامههای استخدام، توسعه و سرمایهگذاری آنها را به تعویق بیندازد؛
روندی که میتواند یکی از ارکان مهم اقتصاد منطقه را بیش از پیش تضعیف کند.گ تعدیل صدها نیروی کار و کاهش مشتریان فروشگاههای لوکس دبی به گفته منابع آگاه، شرکت هلدینگ ماجد الفطیم که به دلیل توسعه مرکز خرید «مال آو امارات» و پیست اسکی سرپوشیده آن شناخته میشود، در سال جاری صدها نفر از کارکنان خود را تعدیل کرده است. همین منابع از کاهش نیروی انسانی در گروه خردهفروشی «جاشانمال» نیز خبر دادهاند.
در همین حال، شماری از فروشندگان فروشگاههای لوکس دبی به فایننشال تایمز گفتهاند که بسیاری از برندهای گرانقیمت مستقر در مراکز خرید مجلل این شهر، با کاهش شمار مشتریان ثروتمند خود مواجه شدهاند. شرکت ماجد الفطیم از اظهارنظر در اینباره خودداری کرد و جاشانمال نیز به درخواست فایننشال تایمز برای ارائه توضیح پاسخی نداد. اختلال در تنگه هرمز و افزایش هزینه واردات مواد غذایی وابستگی بالای کشورهای خلیج فارس به واردات مواد غذایی، در کنار اختلال شدید در تردد از تنگه هرمز، فشار دیگری بر زنجیره تأمین کالا وارد کرده است.
در پی این وضعیت، شرکتها ناچار شدهاند برای تأمین محصولات موردنیاز خود به مسیرهای جایگزین زمینی و هوایی متوسل شوند؛ مسیرهایی که هزینه بیشتری به همراه دارند. سفیان اختر در اینباره میگوید: «افزایش هزینههای تأمین کالا و لجستیک میتواند به رشد قیمتهای خردهفروشی منجر شود؛ مسئلهای که قدرت خرید مصرفکنندگان را تحت فشار قرار میدهد و احتمالاً تقاضا در بازار را نیز کاهش خواهد داد.» مدیران صنعت و تحلیلگران معتقدند برخورداری عربستان و امارات از بازار مصرف داخلی نسبتاً قدرتمند، تا حدودی از شدت پیامدهای اقتصادی جنگ کاسته است.
بااینحال، آنها هشدار میدهند که تورم ناشی از افزایش هزینههای حملونقل دریایی، همزمان با نزدیک شدن درگیریها به نهمین ماه خود، بیش از پیش بر اعتماد و تمایل مصرفکنندگان به خرید تأثیر گذاشته است. افزایش سود برخی شرکتها در پی تغییر الگوی مصرف خانوارها البته تحولات اخیر برای برخی فعالان صنعت خردهفروشی و خدمات غذایی فرصتهایی نیز ایجاد کرده است.
شرکت «یونیون کوآپ» مستقر در دبی، بزرگترین تعاونی مصرفکنندگان در امارات که عمدتاً مشتریان حساس به قیمت را جذب میکند، در دوره ۹ ماهه منتهی به گزارش، افزایش سود خالص نسبت به مدت مشابه سال قبل را به ثبت رسانده است. همچنین سود شرکت «آمریکانا رستورانز»، اپراتور منطقهای برندهای زنجیرهای فستفود از جمله پیتزا هات و تاکو بل، در دوره ۹ ماهه نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته است. این رشد تا حد زیادی حاصل ثمر دادن برنامه توسعه چندساله این شرکت در بازارهای منطقه بوده است.
به گفته یکی از مدیران این گروه، مشتریان بهطور فزایندهای به استفاده از شعبههای اقتصادیتر این مجموعه، از جمله KFC و هاردیز، روی آوردهاند.
او میگوید: «با کاهش درآمد قابلتصرف خانوارها، مصرفکنندگان معمولاً به سمت گزینههای ارزانتر و اقتصادیتر حرکت میکنند و ما در سبد برندهای خود چنین گزینههایی را در اختیار داریم.» گرایش مصرفکنندگان به کالاهای ارزانتر و برندهای داخلی از دیدگاه دباشیش موکرجی، مدیر منطقهای بخش مصرفکننده و خردهفروشی در شرکت مشاورهای «کرنی»، تغییر الگوی خرید خانوارها و گرایش آنها به محصولات ارزانتر میتواند پیامدهایی ماندگار برای صنعت خردهفروشی به همراه داشته باشد. او میگوید: «این روند زمینهساز افزایش تقاضا برای برندهای بومی و شرکتهای پیشرو داخلی خواهد شد.
برای مثال، دستمال کاغذی آشپزخانهای که مصرفکنندگان خریداری میکنند، دیگر لزوماً نباید محصولی از سوئیس یا متعلق به یک شرکت چندملیتی بزرگ باشد. همین موضوع درباره پوشک کودکان نیز صدق میکند.» موکرجی معتقد است این تحول به شکلگیری طیف گستردهتری از سطوح قیمتی در بازار نیز کمک میکند؛ بهگونهای که افراد با سطوح درآمدی متفاوت بتوانند از کیفیت زندگی مطلوبی برخوردار باشند.
منبع: جماران

