سید احمد علوی، رئیس کمیته گردشگری و میراث فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران، در گفتوگو با برنا، با اشاره به بازدید روز گذشته از منطقه ۲۰ و مجموعههای تاریخی و گردشگری این منطقه گفت: شهرری از ظرفیتهای کمنظیر تاریخی و تمدنی برخوردار است و در جریان این بازدید، موضوعات مرتبط با میراث تاریخی، زیرساختهای گردشگری و روند پیشرفت طرحهای در دست اجرا مورد بررسی قرار گرفت. وی با اشاره به جایگاه چشمهعلی در حافظه تاریخی شهروندان افزود: چشمهعلی صرفا یک جاذبه طبیعی یا یک محوطه تاریخی نیست؛
این مکان بخشی از نوستالژی و خاطرات مشترک مردم ری و حتی ساکنان جنوب و شرق تهران است. بسیاری از مردم خاطراتی از حضور در این محل، آبتنی، شستوشوی فرش و گذراندن اوقات فراغت در کنار چشمه دارند و نباید اجازه دهیم این پیوند عاطفی و تاریخی بهتدریج از بین برود. رئیس کمیته گردشگری و میراث فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران با تاکید بر ضرورت احیای جریان آب در چشمهعلی تصریح کرد: مطالبه اصلی مردم امروز بازگشت آب به این مجموعه است.
البته کاهش سطح آبهای زیرزمینی و خشکسالی از عوامل موثر در وضعیت فعلی است و درباره نقش برخی مداخلات عمرانی گذشته نیز مباحثی مطرح شده که نیازمند بررسی کارشناسی است؛ اما فارغ از علت بروز این وضعیت، نباید اجازه دهیم چشمهعلی در همین شرایط خشک و بدون جریان آب رها شود. علوی ادامه داد: بازگشت آب طبیعی چشمه، خواسته اصلی ماست و همه باید برای تحقق آن تلاش کنیم؛
اما تا زمان مشخص شدن نتیجه بررسیها و اقدامات کارشناسی، پیشنهاد میکنیم با همکاری و مجوز میراث فرهنگی، امکان برقراری جریان آب بهصورت مصنوعی و موقت نیز فراهم شود تا این فضای خاطرهانگیز از وضعیت فعلی خارج شود. مدیریت شهری آمادگی دارد در این زمینه همکاری و بخشی از هزینههای لازم را تقبل کند. وی با اشاره به اقدامات انجامشده در دوره ششم مدیریت شهری در محدوده چشمهعلی گفت: از ابتدای فعالیت مدیریت شهری ششم، شهرری مورد توجه ویژه قرار گرفت و چشمهعلی نیز در اولویت برنامههای گردشگری و میراث فرهنگی شهرداری منطقه و شورای شهر قرار داشت.
ساماندهی محوطه، اجرای سنگفرش، ایجاد دسترسیهای مناسب، همکاری با گروههای کاوش میراث فرهنگی و تملک خانه باغبان از جمله اقداماتی است که در این دوره دنبال شده است. علوی با بیان اینکه چشمهعلی باید بهعنوان یک مجموعه تاریخی و فرهنگی مورد توجه قرار گیرد، خاطرنشان کرد: اهمیت این محدوده تنها به خود چشمه محدود نمیشود؛ اینجا یک سایت تاریخی است که آثار و لایههای مختلفی از تاریخ و تمدن شهرری را در خود جای داده و تصمیمگیری درباره آن باید با نگاه جامع و با مشارکت مجموعه مدیریت شهری و میراث فرهنگی انجام شود.
ظرفیت ۴۲ هکتاری شهرری برای پیوند گردشگری و میراث فرهنگی رئیس کمیته گردشگری و میراث فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به طرح قطب گردشگری و میراثی شهرری اظهار کرد: این محدوده با وسعتی حدود ۴۲ هکتار، یکی از ظرفیتهای قابل توجه برای پیوند دادن گردشگری و میراث فرهنگی است. در این مجموعه، آثار متنوعی از جمله قلعه انانش، نقارهخانهها، استودانهای تاریخی، گورستانهای زیرین و برین و مسیرهای منتهی به کوه بیبیشهربانو قرار گرفته است که در کنار یکدیگر، مجموعهای کمنظیر از میراث تاریخی و فرهنگی را شکل میدهند.
وی افزود: از ابتدا میدانستیم اجرای چنین پروژهای، بهویژه در محدودهای مانند شهرری که حساسیتهای میراثی ویژهای دارد، کار سادهای نیست. با این حال، امروز در بخش قابل توجهی از این محدوده، عملیات اجرایی در حال انجام است و حدود ۲۰ هکتار از مجموعه درگیر فعالیتهای عمرانی و ساماندهی است. علوی با پذیرش انتقادها درباره طولانی شدن روند اجرای پروژه تصریح کرد: انتقادها درباره کندی اجرای طرح را میپذیریم. بخشی از تاخیرها به اختلافنظرها و ملاحظات میراث فرهنگی و ضرورت انجام بررسیها و گمانهزنیهای کارشناسی بازمیگردد.
همچنین افزایش تورم و ناکافی شدن اعتبارات پیشبینیشده، ضرورت تامین اعتبار مجدد و شرایط خاص کشور از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه بر روند اجرای پروژه تاثیر گذاشت. وی تاکید کرد: با وجود این مسائل، اصل موضوع برای ما روشن است؛ این مجموعه باید هم با رعایت کامل ضوابط حفاظتی و صیانت از آثار تاریخی تکمیل شود و هم در نهایت به فضایی قابل استفاده برای خانوادهها و شهروندان تبدیل شود. میراث فرهنگی زمانی میتواند در زندگی اجتماعی نقش واقعی خود را ایفا کند که مردم امکان حضور، بازدید و ارتباط با آن را داشته باشند.
میراث تاریخی بدون حضور مردم به انتقال هویت منجر نمیشود علوی با اشاره به ضرورت حفاظت از آثار تاریخی شهرری گفت: در اجرای این پروژه، حفظ قلعه، نقارهخانهها و استودانها باید در اولویت باشد و نباید شتابزدگی در عملیات اجرایی به هویت و میراث چند هزار ساله این منطقه آسیب وارد کند. در عین حال، باید زمینه حضور مستمر خانوادهها در این محدوده فراهم شود؛ چراکه فلسفه حفظ میراث تاریخی، انتقال هویت و تمدن به نسلهای جدید و تقویت شناخت جامعه از گذشته خود است.
وی با اشاره به اهمیت معرفی ظرفیتهای کمتر شناختهشده شهرری افزود: بسیاری از شهروندانی که هر روز از بزرگراه امام علی (ع) عبور میکنند، شاید از کنار آثار تاریخی ارزشمندی مانند استودانهای چندصدساله شهرری میگذرند، بدون آنکه از پیشینه و اهمیت آنها اطلاع داشته باشند. این موضوع نشان میدهد که در کنار مرمت و حفاظت، معرفی مناسب آثار و نصب علائم و تابلوهای راهنما نیز اهمیت دارد.
رئیس کمیته گردشگری و میراث فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران همچنین با اشاره به موضوع سایت لکلکها و جایگاه این پرندگان در خاطرات و فرهنگ شهرری اظهار کرد: حضور لکلکها نیز بخشی از هویت طبیعی و خاطرات تاریخی این منطقه بوده است. هدف از توجه به این موضوع، صرفا ایجاد یک فضای نمادین یا استقرار مصنوعی پرندگان نیست؛ بلکه باید این پیوند فرهنگی و طبیعی حفظ و به نسل جدید معرفی شود.
علوی در پایان با تاکید بر ضرورت هماهنگی بیشتر میان مدیریت شهری و میراث فرهنگی خاطرنشان کرد: ما انتقادها درباره روند اجرای طرحها را میپذیریم، اما انتظار داریم ملاحظات فنی و حفاظتی نیز مورد توجه قرار گیرد. شهرری بخشی مهم از هویت تاریخی تهران و ایران است و وظیفه داریم با تامین اعتبار، هماهنگی بین دستگاهی و فراهم کردن زیرساختهای مناسب، این میراث ارزشمند را برای نسلهای آینده حفظ کنیم. هدف نهایی آن است که شهروندان بتوانند در کنار بازدید از آثار تاریخی، از یک فضای گردشگری، فرهنگی و خانوادگی برخوردار شوند.
منبع: خبرگزرای برنا


