به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، هوش مصنوعی به‌عنوان فناوری‌ای سیال و تحول‌آفرین، به‌تدریج بنیان‌های حیات اجتماعی بشر را بازآرایی می‌کند. این فناوری، در کنار فراهم‌آوردن فرصت‌هایی همچون افزایش بی‌سابقه بهره‌وری، شخصی‌سازی خدمات و کشف الگوهای پنهان در کلان‌داده‌ها، نگرانی‌های جدی درباره حریم خصوصی، تبعیض الگوریتمی، شفافیت، مسئولیت‌پذیری و تهدیدهای وجودی را نیز برانگیخته است. در چنین شرایطی، حکمرانی هوش مصنوعی در دوره پیشاقانون‌گذاری، ضرورتی انکارناپذیر برای هم‌ترازسازی نوآوری‌های فناورانه با ارزش‌های انسانی به شمار می‌رود؛
ضرورتی که تحقق آن مستلزم توجه هم‌زمان به حمایت از نوآوری، صیانت از حقوق افراد و پاسداری از ارزش‌ها و منافع عمومی است. کتاب «دستنامه حکمرانی هوش مصنوعی: راهنمای عملی برای استقرار هوش مصنوعی در سازمان‌ها» (AI Governance Handbook: A Practical Guide for Enterprise AI Adoption)، نوشته پروفسور سانیل گریگوری و پروفسور آنیندیا سیرکار، اثری کاربردی و به‌روز در حوزه حکمرانی هوش مصنوعی است که در سال ۲۰۲۵ از سوی انتشارات اشپرینگر منتشر شده است. این اثر در مجموعه «عملکرد حرفه‌ای در حکمرانی و سازمان‌های عمومی» قرار دارد.
ترجمه فارسی این کتاب در اسفند ۱۴۰۴ به قلم دکتر محمدحسین ظریفیان، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، به پایان رسید و سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی آن را در قطع رحلی و در ۲۳۰ صفحه منتشر کرد. این کتاب در مهرماه ۱۴۰۵ به نظام حکمرانی کشور و طیف گسترده‌ای از مخاطبان، از جمله رهبران فنی، مدیران اجرایی، راهبردی و عملیاتی، دانشمندان داده، مهندسان هوش مصنوعی، متخصصان حوزه‌های انطباق، حقوق و حریم خصوصی، استادان، پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به حکمرانی فناوری عرضه شده است.
راهکارهای ارائه‌شده در این کتاب، سطوح مختلف سازمان‌ها و به‌ویژه مدیران را در مواجهه آگاهانه و مسئولانه با هوش مصنوعی یاری می‌کند. چارچوب پیشنهادی اثر بر چهار حوزه «راهبردی»، «فنی»، «اخلاقی» و «حقوقی» استوار است و با تأکید بر ضرورت پیشگیری از سوگیری، توهم‌زایی و نقض حریم خصوصی، می‌کوشد زمینه بهره‌گیری فرصت‌مدارانه از ظرفیت‌های این فناوری را فراهم سازد. مترجم این اثر را به روح ملکوتی حضرت آیت‌الله العظمی شهید سید علی حسینی خامنه‌ای تقدیم کرده است؛
شخصیتی که هوش مصنوعی را «مسئله درجه یک حاکمیت، هم برای اداره کشور، هم برای پیشرفت آن، هم برای قدرت ملی و هم یک فناوری زیرساختی و سرنوشت‌ساز» می‌دانست. در این چارچوب، تأکید بر برخورداری از هوش مصنوعی به‌عنوان لازمه حرکت به‌سوی تمدن نوین اسلامی، توصیه به کارگزاران برای سرمایه‌گذاری هرچه بیشتر در این حوزه و توجه به ضرورت تسلط بر لایه‌های عمیق این فناوری، از جمله محورهای مورد اشاره در متن معرفی کتاب است. در بخشی از این دیدگاه‌ها آمده است: «هرچه می‌توانید روی هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کنید» و همچنین: «در مسئله هوش مصنوعی، بهره‌بردار بودن امتیاز نیست؛
این فناوری لایه‌های عمیقی دارد که باید بر آن لایه‌ها مسلط شد.» انتشار این کتاب را می‌توان گامی در جهت توسعه ادبیات تخصصی حکمرانی هوش مصنوعی و آشنایی مدیران، متخصصان و پژوهشگران با چارچوب‌های راهبردی، فنی، اخلاقی و حقوقی استقرار مسئولانه این فناوری در سازمان‌ها دانست.
منبع: رسانیوز
