به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، حضور حجتالاسلام والمسلمین مهدی علیزاده، مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور، در آذربایجان شرقی با مجموعهای از دیدارها و نشستها با نماینده ولیفقیه، علما، مسئولان حوزوی، مدیران مدارس، اساتید، طلاب، کارکنان و اعضای هیئت امنا همراه بود؛ دیدارهایی که در مجموع، تصویری از یک رویکرد جدید در مدیریت حوزههای خواهران ارائه میدهد؛ رویکردی که بر عبور از آموزشسالاری، تقویت تربیت، تخصصی شدن مسیرهای طلبگی و افزایش نقش اجتماعی و فرهنگی بانوان طلبه تأکید دارد.
نقطه آغاز این روایت را میتوان در دیدار حجتالاسلام والمسلمین مهدی علیزاده با حجتالاسلام والمسلمین مطهریاصل، نماینده ولیفقیه در آذربایجان شرقی، جستوجو کرد؛ دیداری که در آن، آینده حوزههای علمیه خواهران از منظر مأموریتهای فرهنگی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفت.
حجت الاسلام والمسلمین مطهریاصل با تأکید بر ضرورت توجه به کیفیت در کنار توسعه کمی، خواستار کاربردی و مهارتی شدن آموزش طلاب خواهر شد. وی با اشاره به نیاز جامعه به نیروهای توانمند در عرصههایی همچون پاسخگویی به شبهات، امر به معروف و فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی، بر این نکته تأکید کرد که توسعه مدارس و افزایش تعداد طلاب، زمانی میتواند ثمربخش باشد که خروجی آن با نیازهای واقعی جامعه تناسب داشته باشد این نگاه، با رویکردی که علیزاده در دیگر دیدارهای خود با عنوان «چرخش تربیتی» مطرح کرد، همپوشانی قابل توجهی دارد.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده نیز در این دیدار، با تشریح بخشی از رویکردهای جدید مدیریت حوزههای خواهران، بر ضرورت تقویت نقش بانوان طلبه در مواجهه با تحولات فرهنگی و سبک زندگی تأکید کرد از این منظر، حوزههای خواهران صرفاً یک نهاد آموزشی نیستند، بلکه باید بتوانند در میدان فرهنگ، خانواده، فضای مجازی و عرصه اجتماعی نقشآفرین باشند. از آموزشسالاری تا «چرخش تربیتی» در ادامه، دیدار با اساتید حوزه علمیه خواهران تبریز یکی از مهمترین محورهای تحول آموزشی را آشکار کرد؛
جایی که مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور از آغاز فرآیند گذار از ساختار «آموزشسالار» به رویکرد «چرخش تربیتی» سخن گفت. این تغییر رویکرد، به معنای حذف آموزش نیست، بلکه قرار است آموزش در خدمت تربیت قرار گیرد بازنگری در متون، کاهش تراکم برخی دروس، ایجاد فرصت بیشتر برای پژوهش و تثبیت آموختهها و توجه به نیازهای واقعی جامعه، بخشی از این بازطراحی عنوان شد.
در دیدار با طلاب سطوح عالی مدرسه علمیه الزهرا(س) تبریز نیز این رویکرد با تأکید بر تربیت «طلاب متخصص و تأثیرگذار» دنبال شد تبلیغ تخصصی، پژوهش، فعالیت مؤثر در فضای مجازی و توسعه فعالیتهای بینالمللی، از جمله عرصههایی بود که برای آینده حوزههای خواهران مورد توجه قرار گرفت. بانوان؛ از مخاطب فرهنگی تا کنشگر اجتماعی در مدرسه صادقیه تبریز، محور گفتوگو بیش از گذشته به نقش زنان در تحولات اجتماعی و سبک زندگی اختصاص یافت. علیزاده با تأکید بر نقش محوری بانوان در خانواده و جامعه، حوزههای علمیه خواهران را یکی از مهمترین سنگرهای صیانت فرهنگی دانست.
این نگاه بر یک واقعیت مهم استوار است؛ بخشی از مسائل فرهنگی جامعه، بهویژه در حوزه خانواده و سبک زندگی، نیازمند حضور مستقیم و تخصصی بانوان مبلغ است. بنابراین طلبه خواهر آینده باید علاوه بر دانش حوزوی، توانایی ارتباط مؤثر با مخاطب و حضور در میدانهای جدید فرهنگی را نیز کسب کند.
از همین منظر، نقش حوزههای خواهران در این رویکرد از تربیت دانشآموختگان دینی فراتر میرود و به تربیت کنشگران فرهنگی میرسد؛ بانوانی که بتوانند در مسجد، مدرسه، خانواده، فضای مجازی و عرصه اجتماعی حضور مؤثر داشته باشند. بناب؛ آغاز روایت تربیت و تخصص در بناب، دیدار مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور با آیتالله عبدالمجید باقری بنابی، مؤسس و تولیت مدارس علمیه حضرت ولیعصر(عج)، فرصتی برای گفتوگو درباره تجربههای تربیتی حوزه فراهم کرد. در این دیدار، بر اهمیت استفاده از تجربههای تربیتی علما و استخراج و تدوین الگوهای موفق تأکید شد؛
رویکردی که میتواند تجربیات انباشته حوزه را از حالت شفاهی و فردی خارج کرده و به سرمایهای قابل استفاده برای نسل جدید تبدیل کند.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده در پاسخ به دغدغه اشتغال، صریحاً بر این نکته تأکید کرد که مدرک تحصیلی به تنهایی تضمینکننده اشتغال نیست. طلبه باید در کنار تحصیل، توانمندیهای تخصصی، پژوهشی، تبلیغی و مهارتی خود را تقویت کند. این نگاه، ارتباط مستقیمی با طرح تخصصی شدن مسیرهای طلبگی دارد؛ زیرا اگر قرار باشد طلاب بر اساس مأموریتهای متفاوت تربیت شوند، طبیعتاً مهارتها و توانمندیهای مورد نیاز هر مسیر نیز باید از دوران تحصیل در مدرسه شکل بگیرد. اهر؛
مطالبات مدرسه در کنار مأموریت فرهنگی در مدرسه علمیه فاطمهالزهرا(س) اهر، اساتید، طلاب، کارکنان و اعضای هیئت امنا در نشستهای جداگانه مسائل و مطالبات خود را مطرح کردند؛ از کمبود استاد و وضعیت کتابهای درسی تا مسائل معیشتی، بیمه، ساختمان و امکانات خوابگاه. در کنار این مسائل، تأسیس کانون قرآن و عترت نیز بهعنوان یکی از نیازهای مدرسه مورد توجه قرار گرفت؛ موضوعی که نشان میدهد مدارس علمیه خواهران برای تحقق مأموریت تربیتی خود، نیازمند تقویت همزمان زیرساخت آموزشی، فرهنگی و رفاهی هستند.
تجلیل از اساتید، طلاب و کارکنان مدرسه نیز با اهدای هدایای متبرک حرم مطهر امام حسین(ع) انجام شد؛ اقدامی که در کنار بررسی مسائل اجرایی، وجه معنوی و انسانی محیط طلبگی را نیز مورد توجه قرار داد. اساتید؛ حلقهای که در تحول نباید فراموش شود در مجموعه نشستهای انجامشده، مسئله اساتید نیز جایگاه ویژهای داشت. حقالزحمه، بیمه، بازنشستگی، امنیت شغلی و حجم کاری، بخشی از دغدغههایی بود که در دیدارهای مختلف مطرح شد.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با اذعان به دشواریهای معیشتی اساتید، از اجرای طرح «استاد ثابت» و برنامه پنجساله برای ارتقای جایگاه علمی و رفاهی آنان سخن گفت؛ طرحی که میتواند رابطه استاد و مدرسه را از یک همکاری صرفاً آموزشی به ارتباطی پایدارتر تبدیل کند.
همزمان، ایده «استاد تربیتی» نیز مطرح شد؛ الگویی که در آن استاد علاوه بر تدریس، مسئولیت همراهی و هدایت تربیتی گروهی از طلاب را برعهده میگیرد. در صورت اجرای دقیق، این طرح میتواند یکی از پایههای اصلی چرخش تربیتی در مدارس باشد. از آذربایجان شرقی تا افق بینالمللی یکی دیگر از محورهای مورد تأکید علیزاده، ضرورت خروج حوزههای خواهران از نگاه صرفاً محلی بود. تقویت توان علمی، شخصیتی و تبلیغی طلاب برای فعالیت در فضای مجازی و عرصههای بینالمللی، بخشی از این رویکرد است. در این نگاه، طلبه خواهر آینده تنها برای فعالیت در مدرسه، مسجد یا شهر خود تربیت نمیشود؛
بلکه باید بتواند با مخاطب جدید ارتباط برقرار کند، شبهات روز را بشناسد، در فضای رسانهای حضور داشته باشد و حتی در عرصه بینالمللی به تبلیغ معارف اهلبیت(ع) بپردازد.
این مسئله، ضرورت تخصصی شدن آموزش و افزایش مهارتهای ارتباطی و رسانهای طلاب را بیش از گذشته آشکار میکند؛ چراکه میدان مأموریت طلبه آینده، بسیار گستردهتر از کلاس درس خواهد بود. حالا نوبت آزمون اجراست مجموع این دیدارها، از دفتر نماینده ولیفقیه در آذربایجان شرقی تا مدارس علمیه تبریز، بناب، مراغه، آذرشهر، خسروشاه و اهر، یک تصویر مشترک را پیش روی مخاطب قرار میدهد: مدیریت حوزههای علمیه خواهران به دنبال بازتعریف نسبت میان «تحصیل»، «تربیت» و «مأموریت اجتماعی» طلبه است.
در این بازتعریف، مفاهیمی همچون «چرخش تربیتی»، «استاد ثابت»، «استاد تربیتی»، تخصصی شدن مسیرهای تحصیلی، تبلیغ تخصصی، مسئلهمحوری و افزایش نقش اجتماعی بانوان، اجزای یک پازل واحد هستند؛ پازلی که قرار است طلبهای متفاوت از الگوی سنتیِ صرفاً درسخوان تربیت کند.
با این حال، فاصله میان «ایده تحول» و «تحقق تحول» همچنان مهمترین نقطه این مسیر است. اکنون باید دید بازنگری متون، کاهش تراکم دروس، تخصصی شدن مسیرها، تقویت جایگاه اساتید و توسعه نقش فرهنگی بانوان تا چه اندازه از سطح نشست و وعده عبور کرده و در مدرسه به تجربهای واقعی برای طلبه تبدیل خواهد شد؛ چراکه در نهایت، معیار موفقیت این بازطراحی نه در تعداد برنامهها، بلکه در کیفیت طلبهای سنجیده میشود که از حوزه وارد جامعه خواهد شد.
در ادامه، حجت الاسلام والمسلمین علیزاده در جمع اساتید مدرسه علمیه ولیعصر(عج) بناب از آغاز نهضت «چرخش تربیتی» و بازنگری در متون آموزشی خبر داد. کاهش تراکم دروس و ایجاد فرصت بیشتر برای پژوهش و تربیت، از محورهای اصلی این نشست بود. سه مسیر برای آینده طلاب یکی از نکات مهم در این رویکرد، فاصله گرفتن از الگوی یکسان آموزشی برای همه طلاب است. بر اساس توضیحات مطرحشده، مسیر آینده طلاب میتواند متناسب با استعداد، علاقه و مأموریت آنان تفکیک شود. در این چارچوب، سه مسیر کلی «محقق و مجتهد»، «مبلغ و فعال فرهنگی» و «کارشناس معارف عمومی» مورد توجه قرار گرفته است؛
مسیری که هدف آن تربیت نیروهایی متناسب با نیازهای متنوع جامعه است.
چنین تغییری، طبیعتاً به بازنگری در سرفصلها، شیوههای آموزشی و حتی معیارهای ارزیابی موفقیت مدارس نیاز دارد؛ چراکه خروجی مطلوب دیگر صرفاً طلبهای نیست که حجم مشخصی از متون را فراگرفته باشد، بلکه طلبهای است که بتواند دانش خود را در میدان واقعی به کار بگیرد. مراغه؛ علم در کنار خودسازی در مراغه، بحث از ساختار آموزشی فراتر رفت و به اساس اخلاقی مسیر طلبگی رسید. علیزاده در جمع طلاب و اساتید حوزه علمیه خواهران مراغه، بر اهمیت تهذیب نفس و خودسازی تأکید کرد. وی با هشدار نسبت به علم بدون نیت الهی، تأکید کرد که دانش اگر از مسیر خودسازی جدا شود، ممکن است به جای آنکه وسیلهای برای خدمت به دین باشد، به مانعی در مسیر انسان تبدیل شود.
این نگاه نشان میدهد که «چرخش تربیتی» صرفاً یک برنامه آموزشی نیست؛ بلکه قرار است میان علم، اخلاق، معنویت و نقش اجتماعی طلبه پیوند برقرار کند. آذرشهر؛ مواجهه با جنگ نرم در آذرشهر، محور گفتوگو به تحولات فرهنگی و سبک زندگی رسید حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با اشاره به آنچه «اندلسسازی» و تلاش برای تغییر سبک زندگی جامعه عنوان کرد، بر ضرورت هوشیاری بانوان طلبه تأکید کرد. با این حال، وی بر ضرورت عبور از «تهدیدمحوری» و حرکت به سمت «فرصتمحوری» نیز تأکید داشت؛ یعنی حوزه نباید تنها در برابر آسیبها واکنش نشان دهد، بلکه باید فرصتهای فرهنگی و اجتماعی برای اثرگذاری را نیز شناسایی کند.
در دیدار با هیئت امنای حوزه علمیه خواهران آذرشهر نیز طرح «سفیران رضوان» مورد توجه قرار گرفت؛ طرحی با محوریت تبلیغ چهرهبهچهره که هدف آن تقویت ارتباط مستقیم حوزه با جامعه و افزایش حضور مبلغان در متن زندگی مردم است. حوزه خواهران؛ نیروی پیشران فرهنگی در نشست هماندیشی با مسئولان نهادهای حوزوی آذربایجان شرقی، موضوع از سطح مدرسه و استان فراتر رفت حجت الاسلام والمسلمین علیزاده حوزه های علمیه خواهران را یکی از نیروهای پیشران در مواجهه با طراحیهای نرم دشمن معرفی کرد و بر ضرورت تقویت ظرفیت فرهنگی و اجتماعی این مجموعه تأکید داشت.
در این نشست، حرکت از ساختارهای وظیفهمحور به سمت مدلهای مسئلهمحور نیز مورد توجه قرار گرفت. بر این اساس، طلبه باید بتواند مسائل واقعی جامعه را شناسایی و برای آنها پاسخ ارائه کند. تعبیر «چریک فرهنگی» نیز در همین چارچوب مطرح شد؛ طلبهای که علاوه بر دانش دینی، قدرت تحلیل مسئله، مهارت ارتباطی، توان رسانهای و آمادگی کنشگری اجتماعی داشته باشد. مدیریت استان؛ حلقه اتصال سیاست و اجرا دیدار با کادر مدیریت حوزههای علمیه خواهران آذربایجان شرقی نیز به بررسی مسائل، برنامهها و راهکارهای پیشروی حوزههای خواهران استان اختصاص داشت.
این دیدار از آن جهت اهمیت دارد که سیاستهای کلان ستادی زمانی به نتیجه میرسد که در سطح استان و مدرسه به برنامه عملی تبدیل شود شناخت اقتضائات بومی، پیگیری مسائل مدارس و هماهنگی میان مدیریت ستادی و استانی، از پیششرطهای تحقق این تغییرات است.
از سوی دیگر، مجموعه مطالبات مطرحشده در مدارس نشان داد که اجرای هر طرح تحولی، نیازمند توجه همزمان به مسائل ساختاری و معیشتی است؛ مسئلهای که در دیدار با طلاب و اساتید مدارس مختلف به شکل جدی مطرح شد. آیت الله عبدالحمید بنابی؛ تخصص بدون اخلاق کافی نیست در دیدار با آیت الله عبدالحمید بنابی نیز بر ضرورت تلفیق تخصص علمی با اخلاق عملی تأکید شد؛ موضوعی که یکی از پایههای مهم نگاه جدید به زیست طلبگی محسوب میشود. طلبهای که قرار است با مسائل پیچیده فکری و فرهنگی جامعه مواجه شود، باید از یک سو از بنیه علمی کافی برخوردار باشد و از سوی دیگر، شخصیت اخلاقی و توان تربیتی لازم برای مواجهه با مخاطب را داشته باشد.
از این منظر، اصلاح متون و تخصصی شدن آموزش تنها زمانی میتواند به نتیجه مطلوب برسد که همزمان با رشد علمی، فرآیند تربیتی و اخلاقی طلبه نیز تقویت شود. خسروشاه؛ وقتی مدرک بهتنهایی کافی نیست در دیدار با طلاب مدرسه علمیه خواهران خسروشاه، بخشی از مسائل روزمره طلاب روی میز قرار گرفت؛ از مشکلات امتحانات و مسائل آموزشی گرفته تا اعتبار مدارک حوزوی و آینده شغلی.
منبع: رسانیوز
