بیرجند-ماهیرود فقط یک مرز تجاری نیست؛تردد روزانه حدود یکهزار و ۲۵۰ کامیون، صادرات بیش از ۵۰۰ میلیون دلاری و پیوند با افغانستان، این مرز را به یکی از نقاط مهم تجارت شرق ایران تبدیل کرده است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها- فاطمه زیراچی: تحولات اخیر منطقه و درگیریهای نظامی، بار دیگر اهمیت مرزهای زمینی ایران و ضرورت تقویت مسیرهای امن و پایدار تجارت را پررنگ کرده است؛ در این میان مرزهای شرقی کشور و بهویژه خراسان جنوبی، به دلیل همجواری با افغانستان و قرار گرفتن در مسیر دسترسی به بازارهای منطقه، ظرفیتی متفاوت دارند.
در این میان، ماهیرود دیگر صرفاً نام یک نقطه مرزی در نقشه نیست؛ روزانه حدود یکهزار و ۲۵۰ کامیون در این مرز تردد میکنند، صادرات استان از مرز ۵۰۰ میلیون دلار عبور کرده، ترانزیت رشد چشمگیری داشته و همزمان، ایده ایجاد منطقه آزاد تجاری- صنعتی بینالمللی سهجانبه ایران، افغانستان و چین در حال تبدیل شدن به یک مطالبه ملی است.
ماهیرود؛ مرزی که دیگر فقط مرز نیست
سید محمدرضا هاشمی، استاندار خراسان جنوبی، ماهیرود را یکی از مرزهای موفق کشور میداند؛ مرزی که در دو سال اخیر نهتنها حجم مبادلات آن افزایش یافته، بلکه ارتباطات اقتصادی آن با ولایت فراه افغانستان نیز وارد مرحله تازهای شده است.
هاشمی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تردد روزانه کامیونها در ماهیرود اظهار کرد: روزانه بیش از یکهزار کامیون صادراتی به افغانستان از این مرز عبور میکنند و حدود ۲۵۰ تا ۲۸۰ کامیون نیز وارد کشور میشوند که مجموع تردد روزانه را به حدود یکهزار و ۲۵۰ دستگاه میرساند.
وی افزود: فعالیت در ماهیرود بهصورت شبانهروزی ادامه دارد و صادرات و واردات بدون توقف در حال انجام است.
استاندار خراسان جنوبی با اشاره به برگزاری نشستهای متعدد با والی فراه گفت: طی دو سال اخیر پنج تا ۶ نشست با مسئولان فراه برگزار شده و تلاش شده است روابط اقتصادی دو طرف از سطح مبادلات مرزی به همکاریهای پایدارتر در حوزه تجارت، سرمایهگذاری و تولید برسد.
هاشمی همچنین از پیگیری تکمیل جاده ماهیرود-فراه خبر داد؛ مسیری به طول ۱۱۷ کیلومتر که بیش از ۶۰ کیلومتر آن آسفالت شده و قرار است بخش باقیمانده نیز پیش از زمستان تکمیل شود؛ پروژهای که بیش از ۱۷ سال در انتظار تعیین تکلیف بود و در دولت چهاردهم شتاب بیشتری گرفته است.
صادرات ۵۰۰ میلیون دلاری و جهش ترانزیت
محمد کوهگرد، مدیرکل گمرکات خراسان جنوبی نیز در گفتگو با مهر از عبور ارزش صادرات گمرکات استان از ۵۰۰ میلیون دلار خبر داد و گفت: در این مدت بیش از ۲ میلیون و ۵۹۳ هزار تن کالا از گمرکات استان صادر شده که وزن صادرات نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۰ درصد افزایش داشته است.
وی افزود: شمش و آهنآلات، سیمان، صیفیجات، قیر، تخممرغ و کاشی و سرامیک از مهمترین کالاهای صادراتی استان بودهاند و مقصد آنها علاوه بر افغانستان، کشورهایی همچون پاکستان، عراق، ترکیه و روسیه بوده است.
کوهگرد با اشاره به رشد واردات نیز بیان کرد: در این مدت ۲۸ میلیون و ۳۳۲ هزار و ۶۷۰ دلار کالا به وزن ۱۴ هزار و ۷۹۴ تن وارد استان شده که ارزش واردات ۱۲۷ درصد و وزن آن ۱۰۳ درصد افزایش داشته است.
به گفته وی، بخش مهمی از واردات را قطعات معدنی، برنج و محصولات کشاورزی و کالاهای مورد نیاز تولید و صنعت تشکیل میدهد که از کشورهای پاکستان، افغانستان، چین، ترکیه، عمان و هند وارد شدهاند.
مدیرکل گمرکات خراسان جنوبی، رشد ۳۲۵۰ درصدی ترانزیت مبدأ و افزایش ۴۳ درصدی ترانزیت مقصد را از دیگر نشانههای تغییر جایگاه گمرکات استان دانست و گفت: توسعه دستگاه ایکسری کامیونی، ایجاد انبارهای اختصاصی، ترخیص درصدی و تسهیل ورود مواد اولیه و ماشینآلات، بخشی از اقداماتی است که برای حمایت از تولید و تجارت انجام شده است.
وی تأکید کرد: اگر قرار است خراسان جنوبی به دروازه تجارت شرق تبدیل شود، کاهش بروکراسی، توسعه زیرساختها و تسهیل فعالیت سرمایهگذاران باید همزمان با رشد تجارت دنبال شود.
جاده ماهیرود-فراه؛ حلقهای برای کاهش هزینه تجارت
ارتباط ماهیرود با فراه نیز صرفاً به عبور کامیونها محدود نمانده است.
استاندار خراسان جنوبی در ادامه گفتگویش با اشاره به اهمیت این مسیر گفت: تکمیل جاده ۱۱۷ کیلومتری ماهیرود-فراه میتواند زمان و هزینه حملونقل را کاهش داده و زمینه توسعه ترانزیت و تجارت را فراهم کند.
در دولت چهاردهم بیش از ۵.۵ میلیون یورو برای این مسیر اختصاص یافته و تعمیر و تکمیل قطعه نخست آن نیز در دستور کار قرار گرفته است.
در سفر دو روزه استاندار خراسان جنوبی به فراه، ظرفیتهای اقتصادی این ولایت در بخشهای کشاورزی، فرآوری، معادن، خدمات فنی و مهندسی، گردشگری سلامت و کشت فراسرزمینی مورد بررسی قرار گرفت و از بازار و یک کارخانه تولید مواد غذایی و نوشیدنی نیز بازدید شد.
دو تفاهمنامه میان اتاق بازرگانی بیرجند و نهادهای اقتصادی فراه برای تبادل اطلاعات، سرمایهگذاری مشترک، صادرات و واردات و ارائه خدمات فنی و مهندسی در حوزه کشاورزی به امضا رسید و مقرر شد نشستهای مشترک بهصورت ماهانه برای پیگیری این توافقها برگزار شود.
دیپلماسی اقتصادی در مرز
هاشمی هدف از این رفتوآمدها را عبور از تجارت صرفاً مرزی عنوان کرده و بر توسعه همکاریهای اقتصادی دو طرف تأکید دارد.
در همین چارچوب، بیش از ۵۰ سرمایهگذار افغانستانی، بهویژه از فراه، طی دو سال اخیر برای سرمایهگذاری در خراسان جنوبی اعلام آمادگی کردهاند و پروندههای مربوط به صدور مجوز و واگذاری زمین در منطقه ویژه اقتصادی در حال پیگیری است.
سامانه نوبتدهی آنلاین کامیونها نیز با استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان راهاندازی شده تا بخشی از معطلیهای مرزی کاهش یابد.
منطقه ویژه اقتصادی؛ زیرساختی برای سرمایهگذاری
در کنار ماهیرود، منطقه ویژه اقتصادی خراسان جنوبی نیز طی دو سال گذشته به یکی از محورهای توسعه سرمایهگذاری استان تبدیل شده است.
حسین زارعی، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی خراسان جنوبی در گفتگو با خبرنگار مهر از اجرای طرحهای بزرگ صنعتی در سایت بیرجند خبر داد و گفت: یک پروژه صنعتی بزرگ با سرمایهگذاری بیش از ۲.۵ همت در آستانه افتتاح قرار دارد و یک پروژه بزرگ پتروشیمی نیز به مراحل پایانی بهرهبرداری نزدیک شده است.
به گفته زارعی، در صورت تکمیل مدارک، مجوزهای سرمایهگذاری در کمتر از ۷۲ ساعت صادر میشود و زیرساختهای آب، برق و گاز نیز تا نزدیکی محل اجرای پروژهها تأمین شده است.
تسهیلات مربوط به قیمت زمین و امکان پرداخت اقساطی نیز از دیگر مشوقهایی است که برای جذب سرمایهگذار در نظر گرفته شده است.
توسعه زیرساختهای امنیتی، احداث برجهای مراقبت، نصب حدود یکهزار و ۷۰۰ دوربین، روشنایی، فیبر نوری و ارتباطات مایکروویو از جمله اقداماتی است که در این محدوده انجام شده و احداث بیمارستان در نقطه صفر مرزی، مجتمع تجاری و قرنطینه نباتی نیز در برنامه قرار دارد.
در سالهای اخیر، ارتباط خراسان جنوبی با سرمایهگذاران چینی نیز پررنگتر شده است.
مسئولان خراسان جنوبی از شکلگیری ۱۵ پروژه فعال سرمایهگذاری با مشارکت سرمایهگذاران چینی در استان خبر داده اند که مجموع سرمایهگذاری آنها بیش از ۳۰۰ میلیون دلار برآورد شده و حدود یکهزار و ۶۰۰ فرصت شغلی ایجاد کردهاند.
این پروژهها در حوزههای کشاورزی، معدن، صنایع معدنی، بخش خصوصی و انتقال فناوری دنبال میشوند.
همزمان، نشست مسئولان استان با معاون سفارت چین نیز برگزار شده و موضوع منطقه آزاد سهجانبه ایران، افغانستان و چین از محورهای مورد توجه در این رایزنیها بوده است.
ایدهای که از استان به مطالبه ملی رسید
در همین نقطه، ایده منطقه آزاد تجاری- صنعتی بینالمللی سهجانبه ایران، افغانستان و چین اهمیت پیدا میکند؛ این ایده در یک نشست منطقهای در مشهد مطرح شد و پس از آن با مکاتبات با معاون اول رئیسجمهور و وزیر اقتصاد، پیگیری آن در سطح ملی ادامه یافت.
طرح موضوع در برنامه «ایرانجان»، مطرح شدن پیشنهاد در سفر رئیسجمهور به خراسان جنوبی و اعلام موافقت رئیس جمهور پزشکیان با این پیشنهاد، از دیگر مراحل این مسیر بود.
پس از آن، پیگیریهای استاندار و مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان موجب شد موضوع در دیدارهای اقتصادی با هیئتهای افغانستانی و طرفهای چینی نیز مطرح شود.
طرفهای افغانستانی نیز در دیدارهای خود نسبت به آن اظهار تمایل کردهاند و حضور معاون سفارت چین در استان و گفتگو درباره ظرفیتهای اقتصادی، ضلع دیگر این پیشنهاد را شکل داده است.
فراه؛ شریک اقتصادی، نه فقط مقصد صادرات
مولوی رحیمالله محمود، معاون والی فراه، نیز در نشست مشترک با مسئولان و فعالان اقتصادی خراسان جنوبی بر توسعه همکاریهای اقتصادی، تجاری و سرمایهگذاری تأکید کرده و ظرفیتهای فراه در کشاورزی، تجارت و نیروی کار را بستری برای سرمایهگذاری مشترک و ارتباط بیشتر بخش خصوصی دو طرف دانسته است.
در این نگاه، فراه تنها مقصد کالاهای صادراتی ایران نیست؛ میتواند در حوزه کشاورزی، فرآوری، معدن، نیروی انسانی، بازار و سرمایهگذاری شریک اقتصادی خراسان جنوبی باشد.
از سوی دیگر، ظرفیتهای چین در سرمایه، فناوری و صنایع معدنی میتواند ضلع سوم این همکاری را شکل دهد و خراسان جنوبی به دلیل موقعیت جغرافیایی و اتصال به مرز افغانستان، نقش حلقه اتصال این سه ظرفیت را ایفا کند.
منطقه آزاد؛ حالا نوبت نقشه راه است
با این حال، آنچه امروز در خراسان جنوبی مطرح است، صرفاً طرح یک ایده نیست؛ مسئله اصلی، تعیین تکلیف الزامات اجرایی آن است.
منطقه آزاد سهجانبه ایران، افغانستان و چین برای تبدیل شدن از یک پیشنهاد به پروژهای عملیاتی، نیازمند تصمیم ملی، مدل حقوقی مشخص، سازوکار همکاری سه کشور، تعریف نقش بخش خصوصی، تعیین زیرساختها و طراحی نقشه راه اجرایی است.
مسئولان استان معتقدند این پروژه نباید صرفاً به تأمین منابع دولتی وابسته بماند و میتوان از ظرفیت سرمایهگذاران و طرفهای اقتصادی سه کشور نیز برای پیشبرد آن استفاده کرد.
از ماهیرود تا راهآهن؛ یک پازل بزرگتر
ماجرا اما تنها به منطقه آزاد و ماهیرود ختم نمیشود. راهآهن، بندر خشک، منطقه ویژه اقتصادی، ظرفیتهای معدنی و صنعتی و بازار افغانستان، مجموعهای از قطعات یک پازل بزرگتر هستند.
در ماهیرود، شورای ساماندهی مرز بهطور مستمر برگزار میشود و کارگروه ویژه اقتصادی مرز نیز برای پیگیری مسائل تشکیل شده است. ارتش، مرزبانی و قرارگاه شهید ناصری نیز در تأمین امنیت این محور نقش دارند.
استاندار خراسان جنوبی بر تداوم این هماهنگیها تأکید دارد؛ زیرا افزایش تجارت زمانی میتواند به توسعه پایدار منجر شود که امنیت، زیرساخت، حملونقل، گمرک و سرمایهگذاری همزمان رشد کنند.
منبع: خبرگزرای مهر
