به گزارش گروه رسانهای شرق،
هادی اعلمی فریمان، کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، درباره مطرح شدن پرونده ایران در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل، اظهار کرد: آمریکاییها همزمان در همه سطوح اقدامات خود را پیش میبرند که یکی بحثهای دیپلماتیک، دیگری محاصره اقتصادی و همچنین حمله نظامی است.
وی افزود: این یک قاعده استراتژیک آنهاست و تلاش میکنند یک اجماع جهانی را مثل تحریمهای گذشته که برقرار شده بود، ایجاد کنند. این اجماع جهانی را توسط شورای امنیت و تمام کشورهایی که به نحوی بتوانند درگیر این تحریمها شوند، دنبال میکنند.
اعلمی فریمان ادامه داد: بنابراین هدف آنها از طرح مسئله در شورای امنیت، ایجاد اجماع است که بتوانند به شکلی ابتدا بحث تحریم گسترده را ایجاد کنند که همه کشورها به نحوی تبعیت کنند و بعد هم بتوانند یک مجوز اقدام نظامی را بگیرند.
وی گفت: ما شاهد بودیم که از سال گذشته که بحث اسنپبک پیش آمد، یکسری اختلافات در سازمان ملل وجود داشت. خود ایران، روسیه و چین هم معتقد بودند که به نحوی این تحریمها از سال گذشته تمام شده و کارایی ندارد. اصلاً ساختار اداری تحریمها هم به نحوی به هم خورده بود و الان هم ساختار مشخصی ندارد.
این کارشناس مسائل بینالملل تصریح کرد: باید دوباره یک ساختار برای تحریمها ایجاد کنند و برگشت آن کمی مشکل خواهد داشت، به خاطر اینکه روسیه و چین به یک شکلی مانع اول هستند. اما آمریکا هدفش تکمیل آن اجماع بینالمللی است که دوباره بتوانند تحریم گستردهای را انجام دهند.
وی افزود: البته در این مسیر، اتحادیه اروپا را تا حدودی همراه خود کردهاند، بعضی از کشورها را همراه کردهاند، یکسری از کشورها از تحریمها تبعیت کرده و به آن طرح آمریکاییها پیوستهاند، البته این موضوع فعلاً در گیرودار دیپلماسی است.
روسیه و چین مانع اول آمریکا برای احیای ساختار تحریمها هستند
اعلمی فریمان در پاسخ به این پرسش که با توجه به اینکه قطعنامه ۱۷۳۷ مربوط به سال ۲۰۰۶ است و پس از آن برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ را داشتیم و گفته شده دوره اسنپبک هم منقضی و تمام شده است، کمیته ۱۷۳۷ چه جایگاهی دارد و چه اختیاری میتواند داشته باشد و چه پیامدهایی میتواند شامل حال ایران شود، گفت: در دوره قبلی شاهد بودیم که خود چینیها و روسها هم در بحث قطعنامه همکاری کردند، منتها الان در حال حاضر فکر میکنم با توجه به تحولات جدید، بحثهایی که مثلاً در اوکراین است، بحثهای جدیدی که وضعیت قدرتهای بینالمللی پیدا کردهاند و اختلافاتی که اخیراً بریتانیا با روسیه بر سر حمایت از اوکراین پیدا کرده و تمام این معادلات، یک کمی این تصمیمگیری را برای آمریکاییها تقریبا ناممکن میکند.
وی ادامه داد: این موضوع تا حد زیادی بستگی به مقاومت روسها و چینیها در شورای امنیت دارد. تا زمانی که آمریکاییها یک استدلال قوی و قدرتمندی راجع به مسائل هستهای نداشته باشند، بعید میدانم که دوباره این سازوکار شکل بگیرد. به خاطر اینکه آنها تأسیسات هستهای را به یک شکلی ناقص کردند و برآوردهای ما البته نامشخص است، منتها این تأسیسات به هر حال ضربه دیده است.
اعلمی فریمان ادامه داد: موضوعات مربوط به اورانیوم باقیمانده همچنان وضعیتش نامشخص است. این بار آمریکاییها بعید میدانم که خیلی بتوانند در ایجاد اجماع موفق شوند، البته همین که مسئله را به شورای امنیت بردهاند، مسئله اساسی است. این موضوع بستگی کامل به مقاومت چینیها و روسها دارد. بنابراین در این زمینه آمریکاییها احتمالاً موفق نخواهند شد و دوباره بحث حملات نظامی را پیش خواهند کشید.
وی در پاسخ به این که آیا با توجه به اینکه انتخابات را در پیش دارند، ممکن است وقوع درگیریهای گسترده بعد از انتخابات باشد؛ یعنی قبل از انتخابات حملات محدود و بعد از انتخابات حملات گسترده را در پیش گیرند، گفت: به احتمال قوی منتظر انتخابات هستند. در ۱۲ آبانماه، آن زمان که انتخابات تمام شود، من فکر میکنم حملات گسترده آغاز خواهد شد.
این کارشناس مسائل بینالملل تصریح کرد: البته حملاتی را تا آن زمان انجام میدهند، اگر جمهوری اسلامی بخواهد حملاتی را انجام دهد، به احتمال قوی مقابله به مثل خواهند کرد و دقیقاً باز اهداف را خواهند زد، منتها حملات قوی به احتمال زیاد از آن مرحله آغاز خواهد شد تا بتوانند به هر حال به ادعای خودشان بحث تغییر رفتار را کماکان در گام اول و بحث رژیمچنج را در گام دوم پیش ببرند. به نظر می رسد این استراتژی آمریکاییهاست.
اعلمی فریمان در ادامه درباره سفر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، به هند برای شرکت در اجلاس بریکس گفت: دو الی سه مسئله وجود دارد. مسئله اول خود ساختار بریکس است. ساختار بریکس را در واقع ساختاری میدانیم که از ابتدا که تشکیل شد، اصلاً هدف آن از زمانی که روسها آن را به اتفاق هند و چین تشکیل دادند، مبارزه با غرب بود. یعنی ساختار اولیه و ابتدایی که در بریکس شکل گرفت، اصلاً مبارزه با غربگرایی و به هر حال گسترش نفوذ غرب در منطقه و گسترش ناتو در منطقه بود.
وی ادامه داد: ساختار بریکس یک ساختار جنینی است که به نظر میرسد هنوز خیلی راه داریم تا اینکه بتواند مثلاً یک ساختار قدرتمندی باشد که بتوانند مسائل کشورها را حلوفصل کنند و پیش ببرند.
اعلمی فریمان افزود: میدانیم که تمام کشورهایی که عضو بریکس هستند، به یک شکلی رابطه خوبی با ایالات متحده و اتحادیه اروپا دارند. تنها کشوری که الان وضعیتش کمی مقاومت دارد، روسیه است. مابقی کشورها مثل آفریقای جنوبی، هند و کشورهای آسیای جنوب شرقی که عضو هستند، همه به یک شکلی بهترین روابط را با ایالات متحده دارند.
وی گفت: به علاوه اینکه این ساختار از ابتدا تلاش کرده که بحث دلارزدایی را پیش ببرد، منتها کماکان موفق نشده است. ما شاهدیم که دلار همچنان سیستم ارزی غالب کشورهاست. بنابراین من بعید میدانم ساختار بریکس تا زمانی که یک اراده جمعی، مشترک و قدرتمند شکل نگیرد، بتواند چندان مؤثر باشد. حتی برزیل که مهمترین عضو این ساختار است، بهترین روابط را با ایالات متحده دارد؛ علیرغم تنشهای دیپلماتیک جزئی که با این کشور دارد.
باید با کشورهای خلیج فارس مشکلاتمان را حل کنیم
این کارشناس حوزه سیاست خارجی با اشاره به برگزاری نشست وزرای خارجه کشورهای خلیج فارس و عراق در عمان ادامه داد: بنابراین بعید میدانم بریکس چندان ظرفیتی داشته باشد که بتواند مشکلات اقتصادی ما را حل کند، چون ما الان درگیر یک محاصره اقتصادی قدرتمندی هستیم. همچنین درگیر مبارزه با وزارت خزانهداری آمریکا در منطقه هستیم که آنها به هر شکل کشور را محاصره کردهاند و من فکر میکنم راهحل مشکلات ما این است که با کشورهای منطقه بنشینیم و یک پیمان امنیت دستهجمعی یا عدم تجاوز یا پیمانهای مشابه منطقهای، منعقد کنیم و مشکلاتمان را با این کشورها حلوفصل کنیم.
اگر قرار است بتوانیم یک تحول ایجاد کنیم، گام اول آن همین منطقهگرایی است که بتوانیم با کشورهای خلیج فارس و حوزه خلیج فارس مشکلات را حل کنیم.
وی افزود: این ابتکاری که وزارت خارجه دارد انجام میدهد، به نظرم ابتکار خیلی خوبی است، منتها باید به شکلی باشد که ما بتوانیم با این کشورها به یک تفاهمی برسیم که مسائل را حلوفصل کنیم. اگر قرار باشد بحثهای تهدید و یکجانبهنگری یا در واقع حمله به مواضع کشورها کماکان وجود داشته باشد، من بعید میدانم چنین ساختاری شکل بگیرد.
این کارشناس مسائل بینالملل تصریح کرد: در ساختارهای منطقهای در هر جای دنیا که شکل گرفته و در اتحادیه اروپا نیز تجربه آن را داریم و در جاهای دیگر هم شکل گرفته است، اولین مسئلهاش ایجاد اعتماد و مشارکت جمعی در مسائل است. ما باید به همان شکل این مشارکت را ایجاد کنیم. راهحلش هم همین است و هیچ راهحلی جز این به نظر نمیرسد که وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: اگر قرار باشد همین وضعیت تهدید، وضعیت حمله یا حمله به کشتیهای تجاری را کماکان داشته باشیم، من بعید میدانم خیلی به نتیجه برسد. اولین مسیر این است که ایران با کشورهای منطقه به تفاهم برسد که من امیدوارم در نشست با کشور عراق و سایر کشورهای خلیج فارس به نتیجه برسد.
اعلمی فریمان در ادامه درباره طرح چین برای تأمین امنیت منطقه با مشارکت کشورهای منطقه و اینکه آیا ظرفیت مطرح شدن این طرح در نشست عمان وجود دارد، گفت: به هر حال منازعات منطقهای یا بینالمللی وقتی ایجاد میشوند، تنها راه، گفتوگو و ایجاد تفاهم است.
وی افزود: چینیها هم با توجه به اینکه خودشان از تنگه هرمز و بابالمندب بیشترین بهره را میبرند، بیشترین علاقه را دارند که اصلاً این مسائل حلوفصل شود. بنابراین تنها راه ما الان ایجاد تفاهم و گفتوگو با منطقه است تا بعد بتوانیم این را تسری دهیم و حالا با خود ایالات متحده هم بتوانیم به شکلی وارد یک مذاکرات جامع شویم که کلیه مسائل را حلوفصل کنیم.
این کارشناس مسائل بینالملل در ادامه گفت: مضافاً بر اینکه یکی از مسائلی که حالا تحلیلهایی که داخل انجام میشود و من فکر میکنم چندان تحلیل درستی نباشد، بحث استفاده از اهرم انرژی است.
وی ادامه داد: در حال حاضر در داخل بیشترین فشار یا بیشترین تاکتیک که در مورد آن صحبت میکنیم یک تاکتیک در دو مرحله است، یک مرحله اینکه بتوانیم در انتخابات میاندورهای آمریکا یا انتخابات ریاستجمهوری حتی تأثیر بگذاریم و دموکراتها بیایند و جایگزین ترامپ شوند.
اعلمی فریمان تصریح کرد: من فکر میکنم این هم راهحل مناسبی نیست، به خاطر اینکه ممکن است یک دموکراتی بیاید که مواضعش خیلی سختتر از ترامپ باشد. چنین چیزی تضمینشده نیست که ما فرض و استدلال را بر این بگذاریم که اگر دموکراتها بیایند، وضعیت خیلی بهتر شود.
وی افزود: آمریکاییها در بحث امنیت، بقا و انرژی یک ساختار سختی دارند که در همه دولتها برایشان مهم است و هر دولتی بیاید، همین استراتژی را ممکن است کمابیش، با شدت و ضعف، دنبال کند.
این کارشناس مسائل بینالملل گفت: یکی از تحلیلهایی که در داخل میشود و فکر میکنم به عنوان یک تاکتیک خیلی عمده دارند روی آن مانور میدهند، همین بحث انرژی است که اگر تاریخ جامع نفت را مطالعه داشته باشیم، جز دو، سه مرحله که بحث افزایش شدید قیمت انرژی را داشتیم بعید میدانم این وضعیت مجدداً تکرار شود، آمریکاییها ممکن است در بحث انرژی به آنها فشار بیاید، منتها از بحثهای اساسی خودشان بعید میدانم که خیلی کنار بکشند.
اعلمی فریمان گفت: بنابراین من به استدلالی که در داخل مطرح میشود، منتقد هستم که اساساً این استراتژی که ما بخواهیم بهای انرژی را در جهان بالا ببریم، در واقع خودمان هم به یک شکلی از مسئله آسیب خواهیم دید.
مذاکرات جامع میتواند امتیازات بهتری برای ایران به همراه داشته باشد
وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به شرایط موجود و رایزنیهایی که صورت گرفته، آیا همچنان میتوان امیدوار بود که در این شرایط به سمت مذاکره پیش برویم، گفت: این را قبلاً هم گفتم؛ بستگی به اراده داخلی دو طرف دارد. ما با آمریکاییها از سال ۵۷ که اولین فرمان اجرایی کارتر صادر شد، یعنی فرمان اجرایی وضعیت اضطراری، تا الان، بعد از ماجرای گروگانگیری و بحثهای سفارت، هیچکدام از مشکلاتمان حل نشده و یک انباشت تصاعدی معضلات و مشکلات را داشتهایم.
این کارشناس مسائل بینالملل تصریح کرد: اگر قرار باشد که با آمریکاییها بخواهیم بحث را عادیسازی کنیم و یک روابط نرمالی داشته باشیم، ناچاریم که یک مذاکرات جامع در همه حوزهها داشته باشیم و این بستگی به اراده داخلی دو طرف دارد.
وی ادامه داد: اگر تصمیمگیران بحث را روی مقاومت و ضربه زدن به طرف مقابل و نابودی آن قرار داده باشند، به هیچ نتیجهای نخواهد رسید. کماکان ما یک سیکل از تنش و بحران را مرتب خواهیم داشت؛ کما اینکه مشکلات اقتصادی خودمان هم لاینحل میماند. سرمایهگذاری در این کشور نخواهد شد و این تنش و بحران، وضعیت اقتصادی وخیمی را ایجاد خواهد کرد که ممکن است از دهها جنگ بدتر باشد.
اعلمی فریمان افزود: اگر به سمت مذاکرات جامع پیش برویم، ممکن است که الان خیلی امتیازات بهتری را بتوانیم بگیریم و مشکلاتمان را حلوفصل کنیم، چون حتی حضورمان در سازمانهای بینالمللی مثل بریکس و شانگهای هم همه منوط به این است که مشکلاتمان را با قدرتهای بزرگ حلوفصل کنیم. اگر قرار باشد این وضعیت ادامه داشته باشد، بعید میدانم اساساً درست شود. ما خودمان باید اراده کنیم که به شکلی هم با منطقه گفتوگو کنیم و هم با قدرتهای بزرگ گفتوگو کنیم، به شکلی که بتوانیم مشکلات را حلوفصل کنیم.
منبع: شبکه شرق
