رویداد۲۴| بانک مرکزی اعلام کرد تورم ماهانه مرداد ماه به عدد ۳.۷ درصد رسیده است؛ رقمی که در نگاه اول نشاندهنده کاهش سرعت رشد قیمتها نسبت به رکوردهای دورقمی ماههای گذشته است.اما پشت کاهش تورم ماهانه، تغییر دیگری در ترکیب گرانی دیده میشود. در ماههای ابتدایی سال کالاها با سرعت بیشتری گران میشدند، اما در تابستان این نسبت تغییر کرده و رشد قیمت خدمات از کالاها جلو افتاده است. به بیان دیگر، کانون فشار تورمی از کالا به سمت خدمات چرخیده است.
تقابل کالای ملموس و خدمات ناملموس
در سه ماه نخست سال، روایت تورم کاملاً متفاوت بود. کالاها، شامل اقلامی نظیر پوشاک، خوراکیها و لوازم خانگی که قابلیت انبارداری دارند، بار اصلی گرانی را به دوش میکشیدند. قیمت کالاها در آن سه ماه فقط، بهطور میانگین نزدیک به ۳۰.۹ درصد افزایش یافت، در حالی که خدمات – از قبیل هزینههای درمانی، تعمیرات، حملونقل و خدماتی نظیر آرایشگری – رشد ملایمتری معادل ۱۶ درصد را تجربه کردند. به عبارت دیگر، تورم بخش خدمات در بهار تقریباً نصف تورم کالاها بود. اما این مسیر در تابستان تغییر جهت داد.
دادههای مرداد و تیرماه بانک مرکزی نشان میدهد که موتور محرک گرانی در بعد ماهانه عوض شده است. در حالی که شاخص قیمت کالاها در این دوماه مجموعا ۵.۶ درصد بالا آمده، تورم خدمات با سرعتی حدودا دو برابر، یعنی ۱۰ درصد، پیش میتازد.
رشد شاخص قیمت مصرفکننده در کالا و خدمات سال ۱۴۰۵ بر اساس دادههای بانک مرکزی.
چرا خدمات گرانتر شدهاند؟
باید درک کرد که تورم خدمات چیست؛ طبق تعریف، خدمات شامل هر فعالیت اقتصادی است که به جای تولید یک محصول فیزیکی، مهارت یا زمانی را عرضه میکند. این حوزه شامل طیف وسیعی از امور روزمره مانند هزینههای درمان و پزشک، خدمات تعمیرات خودرو، آرایشگری، اجارهبها، و هزینههای آموزش و تفریح است. وقتی تورم از کالا به خدمات «شیفت» میکند، لزوماً به این معنا نیست که خانوارها مصرف کالا را کنار گذاشته و بیشتر خدمات خریدهاند. آنچه دادهها نشان میدهد، افزایش سریعتر قیمت خدمات است.
اهمیت این تغییر در آن است که بخشی از خدمات، از اجاره و درمان گرفته تا تعمیرات ضروری، هزینههایی هستند که حذف یا به تعویق انداختن آنها برای خانوار دشوارتر است. برخی محققان با استناد به شاخص قیمت تولید کننده،عامل کلیدی در اینجا هزینههای نیروی کار و تقاضای ثابت است. برخلاف کالاها که ممکن است با واردات یا کاهش تقاضا برای خریدِ کمتر کالا تنظیم شوند، بسیاری از خدمات، مانند هزینههای پزشکی یا تعمیرات ضروری، قابل حذف شدن نیستند.
گرانی سختجانتر
تغییر ترکیب تورم میتواند برای ماههای آینده مهمتر از کاهش فعلی نرخ ماهانه باشد. در ادبیات اقتصادی، تورم خدمات معمولاً «چسبندهتر» از تورم کالا شناخته میشود؛ قیمت کالاها میتواند با تغییر نرخ ارز، واردات، موجودی انبار یا افت تقاضا نسبتاً سریع واکنش نشان دهد، اما هزینه بسیاری از خدمات به دستمزد، اجاره و قراردادهایی وابسته است که دیرتر تعدیل میشوند و اثرشان نیز دیرتر از بین میرود. از این زاویه، اگر برتری تورم خدمات در ماههای آینده ادامه پیدا کند، پایین آوردن تورم کل میتواند دشوارتر شود.
ممکن است شوک اولیه قیمت کالاها فروکش کند، اما اثر آن با تأخیر در دستمزدها، اجارهها و قیمت خدمات باقی بماند؛ همان سازوکاری که اقتصاددانان از آن با عنوان «ماندگاری تورم» یاد میکنند. بنابراین آزمون مهم ماههای آینده فقط این نیست که تورم ماهانه از ۳.۷ درصد پایینتر میآید یا نه؛ مهمتر این است که آیا تورم خدمات نیز شروع به عقبنشینی میکند. اگر چنین اتفاقی نیفتد، کاهش سرعت گرانی کالاها ممکن است برای خاموشکردن موتور تورم کافی نباشد. منبع: زومان
منبع: رویداد 24
