اقتصاد۲۴- دو اتفاق غیرقابل جمع در «ترددهای شهروندان» در شهر تهران طی یک هفته گذشته رخ داده که آن را نمیتوان الزاما به «شیفت از یک وسیله نقلیه به مد دیگر حملونقلی» تعبیر کرد. طی چند روز گذشته، بار ترافیک خودروهای شخصی در معابر پایتخت بهصورت ناگهانی تا چند برابر هفتههای قبل افزایش پیدا کرد؛ هیچکدام از دو نهاد پایشگر «ترافیک خیابانهای تهران»، تاکنون آمار و داده مشخص درباره «تغییر روند ازدحام مسافر یا نبض جابهجاییهای روزانه در سطح شهر» اعلام و مخابره نکردهاند.
با این حال، تعدادی از کارشناسان ترافیکی دارای سابقه در حوزه حملونقل مدیریت شهری تهران، نهاد اصلی مدیریت ترافیک پایتخت، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد»، موضوع «ازدحام خودرو در خیابانها و همزمان ازدحام مسافر در مترو» طی روزهای گذشته را تایید کردند. «راهور تهران» هم درحالیکه گفته میشود روزانه «گزارشهای تحلیلی براساس دادههای دریافتی از دوربینهای ترافیکی سطح شهر» تهیه میکند، نهاد دوم کنترل ترافیک معابر، فعلا در این خصوص اظهار نظر نکرده است.
در چند شب گذشته، به موازات «افزایش طول خودروهای متوقف در بزرگراهها و خیابانهای اصلی»، حجم مسافر در «ایستگاههای مترو و همینطور واگنها» نیز افزایش یافت این همزمانی «رشد تردد» در خیابان و حملونقل عمومی به معنای آن است که «اتفاقی غیر از رویه معمول» در جابهجاییهای شهروندان رخ داده است. طی این سالها، معمولا در مقاطع خاصلی از سال همچون «روزهای پایانی تابستان، ماه بازگشایی مراکز تحصیلی یعنی مهر، شبعید» و تعطیلات اعیاد، حجم جابهجاییها در شهر بالا میرود.
در عین حال، در معدود مواقعی که قیمت سوخت افزایش یافته، از بار تردد با خودروهای شخصی در خیابان کاسته میشود و سفر با حملونقل عمومی افزایش مییابد. طی حدود یکسال گذشته نیز بهدلیل «بروز دو جنگ، دورکاریهای تقریبا طولانیمدت، تعطیلی نسبی یکسری از کسبوکارها»، ترافیک تهران نسبتا کاهش یا دستکم روند افزایش سالانه شدت آن متوقف شده بود. با این حال، طی روزهای اخیر، بهویژه در ساعات پایانی شب، معابر مثل سالهای قبل شلوغ شده است.
اولین فرضیه درباره علت ترافیک شبانه تهران بررسیهای «دنیایاقتصاد» درباره شوک روزهای اخیر به ترافیک تهران نشان میدهد، یکی از دلایل اصلی میتوان به «رفتار بنزینی خودروسواران» ربط داشته باشد. درست از ابتدای این هفته، خبرهای ضدونقیض در کنار مصاحبه مسوولان دولتی درباره «آینده قیمت بنزین» مطرح و منتشر شد. فضای روانی جامعه در این روزها، اینگونه احساس کرد که هر آن قیمتها یا سهمیهها تغییر میکند؛ در نتیجه بخشی از شهروندان تاکتیک «باک پر» را در هفته گذشته برای خودروهایشان پیاده کردند.
یکی از دلایل پایداری صفهای طولانی بنزین در عمده جایگاههای سوخت در روزهای گذشته میتواند «تعدد سوختگیری» ناشی از همین تاکتیک باشد. در عین حال، ساعت فعالیت برخی جایگاههای سوخت نیز در برخی روزهای اخیر کاهش پیدا کرد و همین موجب «خیابانگردی خودروسوارها» و در نتیجه افزایش ترافیک شد. علامت هوایی از ترافیک زمینی طی روزهای گذشته، شاخص آلودگیهوای تهران نیز نسبت به هفته قبلتر روند صعودی به خود گرفت؛ میانگین شاخص کل آلودگیهوا ۱۰ واحد عددی نسبت به هفته آخر مرداد ماه افزایش یافته و به مرز ۱۰۰ به معنای «ورود به وضعیت نارنجی» رسیده است.
همچنین آلودگی گاز ازن در روزهای گذشته «صعودی» بوده است. این گاز از ترکیب شیمیایی ذرات آلاینده منتشرشده از اگزوز خودروها تحتتاثیر تابش نور خورشید ایجاد میشود. این شاخصها، افزایش بار ترافیک و ازدحام خودرو در خیابانها را تایید میکند. فرضیههای بعدی درباره ترافیک کارشناسان حوزه ترافیک تهران در گفتوگو با «دنیایاقتصاد»، به دو محرک دیگر نیز اشاره میکنند. مهرداد تقیزاده، معاون اسبق ترافیک شهرداری تهران، معتقد است، نتیجه نهضت «زیرگذر سازی» در خیابانهای پایتخت طی ۲ سال گذشته، به تدریج سر باز میکند.
تجربه کهنه کلانشهرهای جهان طی دهههای گذشته نشان داد، هر میزان «عرضه خیابان» برخلاف تصور غیرکارشناسی، به جای آنکه به «تسهیل ترددها و روانسازی معابر خودرویی» منجر شود، بهدلیل «تحریک تقاضای جابهجایی با وسیله نقلیه شخصی»، در میانمدت و بلندمدت باعث «افزایش ترافیک» و ازدحام میشود. زیرگذرها و روگذرهایی که در برخی بزرگراههای شهر و همچنین خیابانهای اصلی تهران طی سالهای اخیر احداث شدند، علاوه بر اینکه باعث تحریک استفاده بیشتر از خودرو شد، در معابر متصل قبل و بعد از آن، «قیفهای ترافیکی» درست کرده و باعث نشست ترافیک به معابر مجاورشان شده است.
تقیزاده تصریح کرد: حتی در نقاطی از جهان که بنزین با قیمت یک دلار نیز عرضه میشود، عرضه بیشتر خیابان بر ترافیک اثر مثبت داشته است.
منبع: اقتصاد24
