از وعده بازگشت همسر و باز شدن بخت تا گشایش مالی و رفع طلسم؛ برخی مدعیان امور ماورایی با فروش محصولات بهاصطلاح معنوی و سوءاستفاده از مشکلات مردم، بازاری چندمیلیاردی برای خود ساختهاند.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، گاهی یک اختلاف زناشویی، ترس از جدایی، شکست مالی یا نگرانی از آینده، فردی را به جستوجوی راهی فوری برای حل مشکلاتش وامیدارد. در چنین شرایطی، وعدههای افرادی که از بازگشت همسر، باز شدن بخت، افزایش ثروت یا رفع طلسم سخن میگویند، میتواند امیدبخش به نظر برسد؛ اما پشت برخی از این وعدهها، کسبوکاری پنهان شده که از نگرانی و درماندگی مردم درآمد کسب میکند.
بازاری که در آن یک شمع با ارزش تقریبی ۲۰۰ هزار تومان، به قیمت ۱۵ میلیون تومان فروخته میشود و محصولاتی مانند لیوان برکت، کاسه برکت و قفلشکن معنوی با ادعای تغییر سرنوشت و گشایش در زندگی به مشتریان عرضه میشوند.
بنابر روایت مهر، پرونده اخیر یک شبکه ۲۴ نفره که با سوءاستفاده از باورهای دینی و اعتقادات مردم فعالیت میکرد، نمونهای از ابعاد اقتصادی و اجتماعی این پدیده است؛ شبکهای که فعالیتش از موضوعاتی مانند فنگشویی و معماری آغاز شد و به فروش محصولات موسوم به برکت و برگزاری جلسات ویژه رسید.
پرونده شبکه ۲۴ نفره؛ از فنگشویی تا فروش محصولات برکت
اظهارات اخیر سیدعلی کاظمی، سخنگوی قوه قضاییه، درباره شناسایی و دستگیری اعضای یک شبکه فعال در زمینه سوءاستفاده از باورهای دینی و اعتقادات مذهبی، بار دیگر توجهها را به فعالیت مدعیان امور ماورایی جلب کرده است.
کاظمی اعلام کرده است پس از دریافت گزارش ضابطان، دادستانی تهران از طریق دادسرای امنیت به این پرونده ورود کرد و در جریان بررسیها، ۲۴ نفر دستگیر شدند.
به گفته سخنگوی قوه قضاییه، اعضای این مجموعه بهصورت شبکهای فعالیت میکردند و ارتباط مشخصی میان آنها وجود داشت. یک مرد برای سایر اعضا که عمدتاً زن بودند، محتوای مشخص تولید میکرد و آنها نیز مطالب را بهصورت هماهنگ در فضای مجازی منتشر میکردند.
بر اساس توضیحات کاظمی، فرد اصلی این مجموعه از حدود سال ۱۴۰۰ فعالیت خود را با موضوعاتی مانند معماری و فنگشویی آغاز کرده بود. طرح موضوعاتی مانند «۵ صبح»، «برکات ۵ صبح» و معرفی کتابهای مرتبط، از جمله روشهایی بود که برای شناسایی مخاطبان و ایجاد ارتباط با آنها به کار گرفته میشد.
فعالیت این مجموعه بهتدریج گسترش یافت و گروههایی در شهرهای مختلف شکل گرفتند. اعضا دورهمیهایی را در مکانهای پرزرقوبرق، هتلها و کافههای خاص برگزار میکردند و با اهدای هدایا و جوایز، افراد بیشتری را به حضور در این جلسات ترغیب میکردند.
اما بخش قابلتأمل این پرونده، شیوه درآمدزایی و محصولاتی بود که با ادعاهای معنوی به مردم فروخته میشد.
شمع ۱۵ میلیون تومانی و لیوان برکت در بازار خرافات
سخنگوی قوه قضاییه از فروش محصولاتی با عناوینی مانند «لیوان برکت»، «کاسه برکت» و «قفلشکنهای معنوی» در این مجموعه خبر داده است. همچنین به گفته او، زمانهای خاصی برای انجام اذکار تعیین و در اختیار مردم قرار میگرفت و برخی جلسات نیز با ادعای دریافت انرژی از طبیعت برگزار میشد.
در بخشی از این فعالیتها، اعضای مجموعه افراد را به در آغوش گرفتن درختان به مدت دو روز تشویق میکردند. فروش بستههای ویژه مرتبط با ماه کامل و ماهگرفتگی نیز از دیگر روشهای کسب درآمد این شبکه بود.
کاظمی همچنین از فعالیت فردی خبر داده است که در شمال تهران مکانی را با اجاره ماهانه ۵۰۰ میلیون تومان در اختیار گرفته و در زیر آن کارگاه شمعسازی راهاندازی کرده بود.
در این کارگاه شمعهایی با رایحههای مختلف تولید میشد و با این ادعا که روشن کردن آنها میتواند زندگی افراد را روشن کند، به مشتریان فروخته میشد.
به گفته سخنگوی قوه قضاییه، شمعی که حدود ۲۰۰ هزار تومان ارزش داشت، به قیمت ۱۵ میلیون تومان عرضه میشد؛ اختلاف قیمتی قابلتوجه که نشاندهنده شیوه درآمدزایی این مجموعه از طریق نسبت دادن ویژگیهای غیرواقعی به محصولات بود.
کاظمی همچنین اعلام کرده است درآمد خالص یکی از افراد این مجموعه در جریان یکی از سفرها به بیش از ۱۵ میلیارد تومان رسیده بود؛ رقمی که ابعاد اقتصادی فعالیت این شبکه را نشان میدهد.
مشتریان رمالها چه کسانی هستند؟
مراجعه به رمالها و مدعیان امور ماورایی محدود به زنان یا گروه خاصی از جامعه نیست. مردان و زنان با انگیزههای متفاوت، از مشکلات خانوادگی و عاطفی گرفته تا گرفتاریهای اقتصادی و نگرانی درباره آینده، ممکن است به چنین افرادی مراجعه کنند.
زنی که از جدایی میترسد، شاید به دنبال راهی برای بازگرداندن همسرش باشد. فردی که سالها در انتظار ازدواج بوده، ممکن است برای باز شدن بخت خود هزینه کند. در سوی دیگر، مردی قرار دارد که پس از شکست مالی، به دنبال راهی فوری برای رونق کسبوکارش است یا تصور میکند طلسم و انرژی منفی مانع پیشرفت زندگی او شده است.
در چنین شرایطی، وعدههای سریع و قطعی میتوانند جذاب به نظر برسند؛ بهویژه برای افرادی که احساس میکنند راههای معمول را امتحان کردهاند و به نتیجه نرسیدهاند.
کاظمی نیز در تشریح پرونده اخیر به وضعیت برخی مراجعهکنندگان اشاره کرده و گفته است تعدادی از آنها با مشکلات خانوادگی، کاهش درآمد و شکست در زندگی مواجه بودند و با این تصور که مراجعه به اعضای این مجموعه میتواند گرهی از مشکلاتشان باز کند، مبالغی پرداخت میکردند.
به گفته سخنگوی قوه قضاییه، حتی برخی افراد کمدرآمد برای تهیه این پول با دشواری روبهرو بودند و دور از چشم خانواده مبالغی را فراهم میکردند تا شاید تغییری در شرایط زندگیشان ایجاد شود.
این مسئله نشان میدهد قربانیان چنین فعالیتهایی لزوماً افراد ثروتمند یا بینیاز نیستند؛ گاهی کسانی که با مشکلات جدی مالی دستوپنجه نرم میکنند، برای رسیدن به یک امید تازه، بخشی از دارایی محدود خود را نیز از دست میدهند.
از وعده بازگشت همسر تا وابستگی مالی و روانی
یکی از خطرناکترین ابعاد فعالیت برخی مدعیان امور ماورایی، ایجاد وابستگی روانی و مالی در مراجعهکنندگان است.
فردی که برای حل یک مشکل مشخص به این مجموعهها مراجعه میکند، ممکن است بهتدریج با ادعاهای تازهای روبهرو شود. به او گفته میشود انرژی منفی در زندگیاش وجود دارد، طلسمی مانع ازدواج او شده یا شخصی برایش دعا و جادو گرفته است.
در ادامه، برای رفع هرکدام از این موانع، راهکاری تازه و البته هزینهای جدید پیشنهاد میشود. ممکن است مراجعهکننده ابتدا برای خرید یک شمع یا شرکت در یک جلسه مبلغی بپردازد، اما پس از آن با پیشنهاد بستههای گرانقیمت، دورههای اختصاصی و محصولات جدید مواجه شود.
به این ترتیب، پرداخت اولیه میتواند به آغاز یک چرخه مالی تبدیل شود که پایان مشخصی ندارد.
خطر این ماجرا تنها به از دست رفتن پول محدود نمیشود. فردی که اختلاف خانوادگی خود را به طلسم یا دخالت شخص ثالث نسبت میدهد، ممکن است نسبت به همسر، اعضای خانواده و اطرافیان خود بدبین شود. در نتیجه، به جای حل مسئله از مسیر گفتوگو و مشاوره، اختلافات تازهای در زندگی او شکل میگیرد.
در برخی موارد نیز اعتماد به این افراد میتواند دریافت خدمات پزشکی، روانشناختی و حقوقی را به تأخیر بیندازد؛ مسئلهای که بهویژه در بحرانهای خانوادگی و مشکلات مرتبط با سلامت اهمیت بیشتری دارد.
نظر مراجع تقلید درباره دعانویسی و فالگیری
در کنار ابعاد اجتماعی و اقتصادی این پدیده، بررسی دیدگاه مراجع تقلید نشان میدهد میان دعاهای معتبر دینی و فعالیت افرادی که با عنوان دعانویس و رمال از مشکلات مردم درآمد کسب میکنند، تفاوت روشنی وجود دارد.
آیتالله ناصر مکارم شیرازی در پاسخ به پرسشی درباره دعانویسی تأکید کرده است: «نوشتن دعاهایی که از حضرات معصومین (علیهمالسلام) رسیده و در کتب معتبر موجود است، اشکالی ندارد. ولی دعانویسی حرفهای، که شغل افراد سودجوست، صحیح نیست و غالب کتابهایی که به آن استناد میکنند، اعتباری ندارد.»
وی همچنین درباره فعالیت مدعیان امور ماورایی گفته است بسیاری از مدعیان دروغگو یا خطاکار هستند و فالگیری از خرافات است و گرفتن پول برای فالگیری جایز نیست.
آیتالله لطفالله صافی گلپایگانی نیز در پاسخ به استفتایی درباره مراجعه به فالگیرها و دعانویسان گفته است نوشتن دعاهایی که با دلیل معتبر از ائمه معصومین (ع) نقل شده و اجرت گرفتن در مقابل آن اشکالی ندارد؛ اما مراجعه به فالگیرها یا دعانویسانی که از منابع فاقد اعتبار شرعی استفاده میکنند، جایز نیست و پول گرفتن به این شیوه، اکل مال به باطل و حرام است.
آیتالله علوی گرگانی نیز با اشاره به رواج فعالیتهای سودجویانه تحت عنوان دعانویسی تأکید کرده است که دعانویسی بهخودیخود از نظر شرعی اشکال ندارد، اما فالگیری و جنگیری مورد تأیید نیست. وی همچنین درباره فعالیت دعانویسان سودجو هشدار داده و دریافت پول از این طریق را خالی از شبهه ندانسته است.
مجموع این دیدگاهها یک مرزبندی مهم را روشن میکند؛ اعتقاد به دعا و توسل به معنای تأیید هر فردی نیست که با ادعای ارتباط با نیروهای ناشناخته از مردم پول مطالبه میکند. مسئله اصلی، سوءاستفاده از باورهای دینی و تبدیل نیازهای معنوی مردم به فعالیتی درآمدزا و فریبکارانه است.
برخورد قضایی با شبکههای سوءاستفاده از باورهای مردم
سخنگوی قوه قضاییه درباره اقدامات قانونی در پرونده اخیر اعلام کرده است متهمان ابتدا با قرار بازداشت مواجه شدند، اما در ادامه برای آنها قرار وثیقه صادر شد و پس از اخذ وثیقه، تفهیم اتهام صورت گرفت.
کاظمی با اشاره به ماده ۵۰۰ مکرر قانون مجازات اسلامی گفته است این ماده که در دیماه سال ۱۳۹۹ به تصویب رسیده، در زمینه مقابله با عرفانهای کاذب، فرقهگرایی و موضوعات مرتبط کاربرد دارد و اتهامات متهمان پرونده نیز بر اساس همین ماده تفهیم شده است.
مطابق متن این ماده، برخی اقدامات گروهی با استفاده از شیوههای کنترل ذهن و القائات روانی، در صورت تحقق شرایط قانونی، جرمانگاری شده است. از جمله این اقدامات، رفتارهایی است که موجب تسلط روانی یا جسمی بر دیگران و بهرهکشی و سوءاستفاده مالی از آنها شود.
سخنگوی قوه قضاییه همچنین از شناسایی اموال حاصل از فعالیت این مجموعه خبر داده و تأکید کرده است اموالی که از این طریق به دست آمده، ضبط خواهد شد.
وی از افرادی که در این زمینه شکایتی دارند خواسته است برای پیگیری موضوع به دادسرای امنیت تهران مراجعه کنند.
چرا افراد در شرایط درماندگی به رمالها اعتماد میکنند؟
اما فعالیت چنین مجموعههایی تنها با بررسی شیوههای درآمدزایی آنها قابل تحلیل نیست. پرسش مهمتر، چرایی اعتماد افراد به وعدههایی است که گاهی هیچ پشتوانه علمی و قابل سنجشی ندارند.
لیلا رحیمیان، روانشناس بالینی، در گفتوگویی درباره دلایل مراجعه افراد به دعانویسان و فالگیران، یکی از عوامل این گرایش را ناآشنایی بخشی از جامعه با کارکرد رواندرمانی و مشاوره عنوان کرده است.
به گفته وی، در بخشی از جامعه مراجعه به روانشناس یا روانپزشک همچنان با برچسبهای منفی همراه است و همین مسئله باعث میشود برخی افراد به جای دریافت کمک تخصصی، به سراغ روشهای سنتی و غیرعلمی بروند.
رحیمیان تأکید کرده است نمیتوان تمام افرادی را که به دعانویس مراجعه میکنند، دارای اختلال روانی دانست؛ بلکه باید نیاز و انگیزه پشت این رفتار را بررسی کرد. بسیاری از این افراد در پی حل سریع مشکلات عاطفی، خانوادگی یا اقتصادی خود هستند.
از این منظر، مراجعه به رمال را نمیتوان صرفاً به ناآگاهی یا سادهباوری افراد محدود کرد. اضطراب، ترس از آینده، تنهایی و احساس ناتوانی در تغییر شرایط نیز میتوانند زمینه اعتماد به وعدههای غیرواقعی را فراهم کنند.
راههای پیشگیری از گرفتار شدن در دام مدعیان ماورایی
برای پیشگیری از گرفتار شدن در چنین چرخهای، نخستین توصیه این است که تصمیمهای مهم زندگی، از جمله ازدواج، طلاق، درمان بیماری یا سرمایهگذاری، بر اساس پیشگویی و ادعاهای اثباتنشده گرفته نشوند.
همچنین باید از پرداخت مبالغ سنگین برای خرید محصولات موسوم به برکت، انرژی، طلسمشکن و بستههای تضمینی تغییر سرنوشت خودداری کرد. وعدههایی مانند بازگشت قطعی همسر، تضمین ازدواج، رفع صددرصدی مشکلات مالی یا تغییر فوری زندگی، از جمله نشانههایی هستند که باید با حساسیت بیشتری بررسی شوند.
اگر فردی با بحران خانوادگی مواجه است، مراجعه به مشاور خانواده و روانشناس میتواند به شناسایی ریشه اختلافات و انتخاب راهکار مناسب کمک کند. در مشکلات اقتصادی نیز دریافت مشاوره تخصصی و بررسی منطقی شرایط، جایگزین مطمئنتری برای اعتماد به وعدههای ماورایی است.
افرادی که با پرداخت پول یا ارائه اطلاعات شخصی گرفتار سوءاستفاده شدهاند نیز بهتر است مدارک پرداخت، پیامها، مکاتبات و تبلیغات مربوط را حفظ کنند و موضوع را از مسیر قانونی پیگیری کنند.
بازار خرافات زمانی رونق میگیرد که انسانها در مواجهه با مشکلات، راهی برای خروج از بحران نمیبینند. مقابله با این بازار نیز تنها با برخورد قضایی امکانپذیر نیست؛ افزایش سواد رسانهای، تقویت آگاهی عمومی، دسترسی مناسب به خدمات مشاورهای و حمایت از افراد آسیبپذیر نیز ضروری است.
در نهایت، شمع ۱۵ میلیون تومانی و لیوان برکت تنها نمونههایی از محصولاتی هستند که با وعده تغییر زندگی فروخته میشوند؛ محصولاتی که ارزش واقعی آنها با ادعاهایی که دربارهشان مطرح میشود فاصله زیادی دارد. در چنین بازاری، آنچه بیش از هر چیز به فروش میرسد، امید انسانهایی است که برای حل مشکلات واقعی زندگی خود به دنبال راه نجات میگردند.
منبع: خبرآنلاین


