بلک فرایدی یا جمعه سیاه، یکی از شناختهشدهترین رویدادهای خرید در دنیاست که هر سال میلیونها نفر برای استفاده از تخفیفهای ویژه آن برنامهریزی میکنند. این مناسبت که ابتدا در آمریکا شکل گرفت، به تدریج به کشورهای مختلف راه پیدا کرد و امروزه، فروشگاههای بسیاری در سراسر جهان آن را برگزار میکنند. خردهفروشان ایرانی نیز در سالهای اخیر به جمع برگزار کنندگان این رویداد پیوستهاند. با این حال جزئیات بلک فرایدی در بازار ایران دقیقا مشابه نمونههای خارجی نیست.
تفاوت در فرهنگ خرید، شرایط اقتصادی، شیوه فعالیت فروشگاهها و حتی نوع تخفیفها باعث شده است که این رویداد در ایران، شکل متفاوتی داشته باشد. در ادامه به این تفاوتها میپردازیم. تفاوت در ریشه فرهنگی و دلیل برگزاری بلک فرایدی
یکی از اصلیترین تفاوتهای بلک فرایدی در ایران و کشورهای دیگر به ریشه فرهنگی این مناسبت مربوط میشود. بلک فرایدی در آمریکا به روز جمعه پس از جشن شکرگزاری (Thanksgiving) گفته میشود؛ جشنی که مصادف با چهارمین پنجشنبه ماه نوامبر است. بنابراین بلک فرایدی عملا آغاز فصل خریدهای پایان سال و آمادهسازی برای کریسمس محسوب میشود. در این دوره، بسیاری از خانوادهها برای خرید هدیه، پوشاک زمستانی، وسایل خانه و سایر محصولات موردنیاز تعطیلات خود برنامهریزی میکنند. با گذشت زمان، این مناسبت از آمریکا فراتر رفت و به یک رویداد تجاری بینالمللی تبدیل شد.
در کشورهای اروپایی و بسیاری از بازارهای دیگر نیز فروشگاهها از این فرصت برای افزایش فروش و جذب مشتری استفاده میکنند. اما در ایران، بلک فرایدی ریشه در یک مناسبت فرهنگی یا تعطیلات رسمی ندارد. این رویداد، بیشتر از طریق فروشگاههای اینترنتی و کمپینهای تبلیغاتی در میان مردم جا افتاد و کم کم مورد توجه برندها و خریداران قرار گرفت. به همین دلیل، هدف اصلی برگزاری آن در ایران، بیشتر ایجاد فرصتی برای خرید با تخفیف و افزایش فروش کسبوکارهاست، نه پاسخ به نیازهای خرید مرتبط با جشن شکرگزاری یا کریسمس. تفاوت در شیوه برگزاری؛ فروشگاههای فیزیکی یا اینترنتی؟
یکی دیگر از تفاوتهای قابلتوجه بلک فرایدی در ایران و کشورهای دیگر، نحوه برگزاری آن در بازارهای مختلف است. در آمریکا، فروشگاههای فیزیکی و اینترنتی، هر دو نقش مهمی در این مناسبت دارند. بسیاری از خردهفروشان بزرگ مانند والمارت و تارگت، تخفیفهای ویژهای را هم در شعب حضوری و هم در وبسایتهای خود ارائه میکنند. در گذشته، صفهای طولانی مقابل فروشگاهها و ازدحام خریداران از ویژگیهای اصلی بلک فرایدی بودند؛ اما امروزه خرید اینترنتی سهم بیشتری از این رویداد پیدا کرده است. در ایران، تمرکز اصلی بلک فرایدی بیشتر روی فروشگاههای اینترنتی و کمپینهای آنلاین است؛
از جمله همکاری اسنپپی با دهها هزار فروشگاه طرف قرارداد که قرار است بلک فرایدی ۱۴۰۵ را پرشورتر از همیشه برگزار کنند. برای دسترسی به جزئیات بلک فرایدی اسنپ پی، میتوانید به آدرس https://snapppay.ir/blackfriday/ مراجعه کنید. فراموش نکنید که بسیاری از فروشگاهها تخفیفهای خود را از طریق وبسایت، اپلیکیشن، پیامک و شبکههای اجتماعی اطلاعرسانی میکنند؛ پس حواستان به کانالهای ارتباطی فروشگاههای محبوبتان باشد. البته مراکز خرید و فروشگاههای فیزیکی نیز در سالهای اخیر به این مناسبت، توجه بیشتری نشان دادهاند و کمپینهای اختصاصی خود را برگزار میکنند.
این تفاوت، باعث شده است که تجربه خرید در بلک فرایدی ایران، بیشتر به جستوجو و مقایسه آنلاین محصولات وابسته باشد. به این ترتیب، افراد میتوانند بدون مراجعه حضوری، قیمت و مشخصات کالاها را در فروشگاههای مختلف بررسی و سفارش خود را ثبت کنند. میزان تخفیفها و منطق قیمتگذاری در بلک فرایدی مهمترین تفاوتی که خریداران ایرانی، هنگام مقایسه جمعه سیاه ایران و دیگر نقاط دنیا متوجه آن میشوند، تفاوت درصد تخفیفها در گروههای کالایی مختلف است.
در بسیاری از کشورها، نگهداری کالا در انبار برای فروشندگان، هزینه دارد و تغییر فصل یا ورود مدلهای جدید، باعث افت ارزش کالاهای قبلی میشود. بنابراین، فروشگاههای خارجی برای خالی کردن انبارها و جذب نقدینگی، تخفیفهایی واقعی و بزرگ روی انواع کالاهای خود اعمال میکنند. در بازار ایران اما فروشندگان کمتر چنین ضرورتی را احساس میکنند و از طرفی فصل انبارگردانی نیز عمدتا پایان تابستان و آخر زمستان است. علاوه بر این، حاشیه سود فروشندگان در ایران در حوزههایی مانند گوشی موبایل، لپتاپ و لوازم خانگی، از نظر درصدی نسبتا محدود است.
به همین دلیل، در جمعه سیاه ایران کمتر شاهد تخفیفهای بزرگ روی کالاهای دیجیتال و گرانقیمت هستیم. در عوض، تخفیفهای بالا در ایران، بیشتر مربوط به حوزههایی مانند پوشاک، لوازم آرایشی و بهداشتی، کتاب یا کالاهایی است که حاشیه سود بالاتری برای فروشندهها دارند. قوانین نظارتی و میزان واقعی بودن تخفیفها یکی از مهمترین تفاوتهای بلک فرایدی در ایران و سایر کشورها به نحوه نظارت بر واقعی بودن تخفیفها مربوط میشود.
در بسیاری از کشورها، قوانین مشخصی وجود دارد تا فروشندگان نتوانند چند روز پیش از شروع حراج، قیمت کالا را به صورت غیر واقعی بالا ببرند و سپس با درج یک درصد تخفیف بزرگ، خریداران را فریب دهند. برای نمونه، بر اساس قوانین حمایت از مصرفکننده در اتحادیه اروپا، فروشگاهها موظف هستند پایینترین قیمت کالا در ۳۰ روز گذشته را بهعنوان قیمت مبنا نمایش دهند و درصد تخفیف را فقط بر اساس همان عدد محاسبه کنند.
در آمریکا و بریتانیا نیز نهادهای نظارتی، هرگونه قیمتگذاری صوری یا استفاده از تایمرهای شمارش معکوس جعلی را تخلف میدانند و جریمههای مالی سنگینی برای فروشگاههای متخلف در نظر میگیرند. در مقابل در ایران کمتر بر میزان واقعی بودن تخفیفها و نحوه قیمتگذاری فروشگاهها نظارت میشود و احتمال مواجهه با تخفیفهای غیرواقعی نسبتا بیشتر است. البته مارکتپلیسهای معتبر معمولا نظارت بیشتر و بهتری بر نحوه قیمتگذاری فروشگاههای فعال در پلتفرم خود دارند و از این نظر، خرید از آنها مطمئنتر است.
همچنین سایتهای مقایسه قیمت و نمایش نمودار تغییر قیمت در پلتفرمهای جستوجوی کالا نیز این مشکل را تا حدی جبران کردهاند. تفاوت کالاهای پرفروش بلک فرایدی ایران و دنیا
نوع محصولات مورد توجه در بلک فرایدی تا حد زیادی به نیازهای بازار و سبک زندگی مصرفکنندگان بستگی دارد. در بسیاری از کشورهای اروپایی، کالاهایی مانند تلویزیون، لپتاپ، گوشی هوشمند، کنسول بازی، پوشاک زمستانی، لوازم خانگی و هدایای کریسمس از گروههای پرطرفدار این مناسبت هستند. همچنین نزدیکی بلک فرایدی به تعطیلات پایان سال، باعث میشود خرید هدیه نیز سهم مهمی در فروش این دوره داشته باشد. در ایران نیز کالاهای دیجیتال، گوشی موبایل، لوازم خانگی، پوشاک، محصولات آرایشی و بهداشتی و وسایل خانه از جمله محصولات مورد توجه خریداران هستند.
بااینحال، میزان تقاضا برای هر گروه به شرایط اقتصادی و بودجه خانوار بستگی دارد. در واقع، بلک فرایدی در ایران به یک فرصت عمومی برای خرید کالاهای مختلف تبدیل شده است و محدود به گروه مشخصی از محصولات نیست. خرید اقساطی در بلک فرایدی ایران بین بلک فرایدی در ایران و سایر کشورها، از نظر زمان برگزاری و هدف کلی شباهتهایی وجود دارد؛ اما در کشور ما، این مناسبت بیشتر به یک رویداد آنلاین تبدیل شده است که فروشگاهها از آن برای جذب مشتری و ارائه پیشنهادهای ویژه استفاده میکنند.
منبع: انتخاب


