معاون رئیسجمهور آمریکا در برابر درخواست ترامپ برای تأیید دوباره حمله به ایران، از پذیرش صریح این موضع خودداری کرد؛ او در حالی که بر حمایت از هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید داشت، تصمیم به آغاز جنگ را مسئولیت رئیسجمهور دانست. این موضعگیری در شرایطی مطرح شد که ونس پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای، جنگ ایران را عامل اصلی ناکامی حزبش معرفی کرده بود.
به گزارش خبرآنلاین، در نشست خبری روز جمعه در کاخ سفید، دونالد ترامپ و جیدی ونس بار دیگر در برابر پرسشی درباره جنگ ایران قرار گرفتند؛ پرسشی که این بار نه فقط به ارزیابی ضرورت حمله نظامی به ایران، بلکه به اختلافنظر درباره هزینههای سیاسی این جنگ برای جمهوریخواهان نیز مربوط میشد.
ترامپ در این نشست تلاش کرد موضع معاون خود را به حمایت صریحتر از تصمیم نظامی واشنگتن نزدیک کند. او در پاسخ به پرسشی درباره گزارشهای منتشرشده مبنی بر نارضایتیاش از اظهارات ونس پس از انتخابات میاندورهای گفت که از نتیجهگیری معاونش ناراحت نشده است، اما معتقد است او باید یک نکته دیگر را هم مطرح میکرد: اینکه اگر دوباره در همان موقعیت قرار بگیرد، باز هم دستور حمله به ایران را تأیید خواهد کرد.
بیشتر بخوانید: ونس: اگر ترامپ به ایران حمله کند از تصمیم او حمایت میکنم/دفاع روبیو از ائتلاف سه قدرت هستهای/ترامپ: از یالتا صحبت نکردم؛ فقط با آنها رابطه خوبی دارم ترامپ: ایران توافق میخواهد، اما توافقی که من بپذیرم نه/باز هم به ایران حمله میکنم/ با پوتین و شی درباره مهار هستهای ایران مفصل گفتگو کردم
ترامپ گفت: «افرادی که برای من کار میکنند حق دارند نظر خودشان را داشته باشند»، اما در ادامه تأکید کرد که ایرانیها را میشناسد و مدعی شد که آنها «دیوانه» هستند. او بار دیگر استدلال همیشگی خود را تکرار کرد و گفت اگر از او پرسیده شود که آیا دوباره چنین تصمیمی میگیرد، پاسخ قطعاً مثبت خواهد بود؛ زیرا به گفته او، آمریکا نمیتواند اجازه دهد ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.
اما پاسخ ونس با آنچه ترامپ انتظار داشت، فاصله داشت. معاون رئیسجمهور آمریکا از تأیید صریح این ادعا که جنگ در فوریه ضروری بوده یا خودش نیز در صورت قرار گرفتن در جایگاه ترامپ دستور حمله را صادر میکرد، خودداری کرد.
ونس در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا جنگ با ایران ارزش هزینههای سیاسی و شکست انتخاباتی جمهوریخواهان را داشته است، گفت: «آنچه من گفتهام این است که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، قطعاً هدفی است که باید دنبال کنیم. ایران بزرگترین حامی دولتی تروریسم است. اگر این کشور به سلاح هستهای دست پیدا کند، از آن بهعنوان اهرم فشار استفاده خواهد کرد یا، خدای ناکرده، ممکن است با آن حمله کند و هزاران یا حتی صدها هزار انسان بیگناه را به قتل برساند.»
او سپس مسئولیت تصمیمگیری درباره حمله را متوجه رئیسجمهور کرد و گفت: «فکر میکنم این رئیسجمهور است که تصمیم میگیرد و رئیسجمهور هم گفته است که دوباره همین کار را انجام خواهد داد. از نظر من، هدف و وظیفهام حمایت از رئیسجمهور ایالات متحده است.»
ونس اگرچه از هدف اعلامی دولت ترامپ درباره جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای حمایت کرد، حاضر نشد ضرورت آغاز جنگ یا تکرار تصمیم حمله را بهصراحت تأیید کند؛ همان موضعی که ترامپ پیشتر از او انتظار داشت.
از «دلیل شکست ما جنگ بود» تا حمایت از رئیسجمهور
اهمیت این موضعگیری زمانی روشنتر میشود که به اظهارات ونس پس از انتخابات میاندورهای آمریکا بازگردیم. معاون رئیسجمهور در نخستین روز پس از انتخابات، در پیامی صریح در شبکههای اجتماعی، جنگ ایران را عامل شکست جمهوریخواهان معرفی کرد؛ انتخاباتی که به از دست رفتن اکثریت این حزب در کنگره منجر شد.
ونس نوشت: «دلیل شکست ما جنگ بود.»
او در ادامه، با اشاره به هزینه سیاسی جنگ برای حزب جمهوریخواه، از حامیان این عملیات خواست صریحاً توضیح دهند که آیا از دست دادن کنترل سنا برای شش سال آینده، هزینهای قابل قبول برای این جنگ بوده است یا خیر.
ونس نوشت: «اگر میخواهید استدلال کنید که این جنگ ارزشش را داشته و از دست دادن سنا برای شش سال آینده بهای قابل قبولی بوده است، این کار را انجام دهید. استدلال کنید که پرداخت چنین هزینهای ارزش داشته است. موافق باشید یا مخالف، دستکم این موضع صادقانه است. اما همه میدانند چرا شکست خوردیم.»
این اظهارات از سوی بسیاری بهعنوان فاصله گرفتن ونس از موضع ترامپ درباره جنگ ایران تعبیر شد؛ بهویژه آنکه معاون رئیسجمهور در ماههای گذشته نیز از مخالفان جنگ بوده و در مقطعی بهعنوان نماینده اصلی واشنگتن در مذاکرات صلح فعالیت کرده بود.
رویترز گزارش داده است که ونس در تابستان برای دستیابی به یک آتشبس موقت و مقدماتی تلاش کرد؛ توافقی که عمر کوتاهی داشت و بهسرعت فروپاشید. او همچنین در هفتههای اخیر با ارسال مکاتبات شخصی برای چهرههای تندرو در تهران، تلاش کرده بود مسیر مذاکرات را دوباره فعال کند.
با این حال، پس از انتشار ارزیابی ونس از نتایج انتخابات، ترامپ تلاشهای دیپلماتیک معاون خود را متوقف کرد و از او خواست بهجای پیگیری پرونده ایران، بر مسائل داخلی آمریکا و مبارزه با فساد متمرکز شود.
ترامپ در پیامی در شبکههای اجتماعی خطاب به ونس نوشت: «ما به توافق با ایران نیاز نداریم. آن روزها مدتهاست که گذشته است.»
ادعای ترامپ درباره ضرورت جنگ و ارزیابی اطلاعاتی آمریکا
در کنار اختلافنظر سیاسی ترامپ و ونس، گزارش گاردین به تناقض دیگری نیز اشاره میکند: ادعای مکرر ترامپ درباره نزدیک بودن ایران به دستیابی به سلاح هستهای، با ارزیابیهای علنی پیشین دستگاههای اطلاعاتی آمریکا و حتی برخی اظهارات خود رئیسجمهور این کشور همخوانی ندارد.
ترامپ ماه گذشته در یک گردهمایی انتخاباتی در آلاسکا مدعی شد که آمریکا در فوریه ناچار به همراهی با اسرائیل برای حمله به ایران بوده، زیرا تهران تنها دو هفته با دستیابی به سلاح هستهای فاصله داشته است.
اما این ادعا با اظهارات تولسی گبرد، مدیر وقت اطلاعات ملی آمریکا، در جلسه استماع کنگره در ۲۵ مارس ۲۰۲۵ در تضاد قرار میگیرد. گبرد در آن جلسه اعلام کرده بود که ارزیابی جامعه اطلاعاتی آمریکا این است که ایران بیش از دو دهه برای ساخت سلاح هستهای تلاش نکرده است.
او گفته بود: «جامعه اطلاعاتی آمریکا همچنان ارزیابی میکند که ایران در حال ساخت سلاح هستهای نیست و آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، برنامه تسلیحات هستهای را که در سال ۲۰۰۳ متوقف کرده بود، دوباره مجاز نکرده است.»
سه ماه پس از این اظهارات، در ۲۱ ژوئن ۲۰۲۵، ترامپ دستور حمله آمریکا به تأسیسات غنیسازی هستهای ایران را صادر کرد. او همان شب در سخنرانی تلویزیونی خود، این عملیات را یک موفقیت نظامی چشمگیر توصیف کرد و مدعی شد تأسیسات کلیدی غنیسازی هستهای ایران «بهطور کامل و تمامعیار نابود شدهاند».
با این حال، هشت ماه بعد، زمانی که ترامپ در نخستین ساعات ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز جنگ تمامعیار علیه ایران را اعلام کرد، بار دیگر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را یکی از دلایل اصلی این عملیات دانست.
گاردین با کنار هم قرار دادن این مواضع، به شکاف میان ادعاهای ترامپ درباره فوریت تهدید هستهای ایران و ارزیابیهای اطلاعاتی علنیشده آمریکا اشاره میکند. بهویژه آنکه رئیسجمهور آمریکا پیشتر مدعی شده بود تأسیسات غنیسازی ایران در حملات ژوئن ۲۰۲۵ بهطور کامل نابود شدهاند، اما در فوریه ۲۰۲۶ بار دیگر از ضرورت جنگ برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای سخن گفت.
ونس در واشنگتن ماند، ترامپ به آسیا رفت
در همین حال، رویترز به تحولات دیگری اشاره میکند که بر موقعیت سیاسی ونس در دولت ترامپ سایه انداخته است. ترامپ روز پنجشنبه از سفر دیپلماتیک چهارروزه خود به آسیا بازگشت؛ سفری که با برگزاری نشستی سهجانبه و کمسابقه با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به پایان رسید.
این دیدار با انتقادهایی در داخل آمریکا همراه شد؛ بهویژه به دلیل برخورد گرم ترامپ با دو رهبر رقیب واشنگتن. او پس از ورود به چین شی جینپینگ را در آغوش گرفت و پوتین را «دوست من» خطاب کرد.
مقامهای کاخ سفید در دفاع از این دیدارها، آنها را نشانهای از بلوغ دیپلماتیک ترامپ دانستند و استدلال کردند که توانایی رئیسجمهور آمریکا برای حفظ روابط با رهبران کشورهای رقیب، نشاندهنده قدرت جهانی واشنگتن است.
ونس که در این سفر ترامپ را همراهی نکرده و در واشنگتن مانده بود، از اصلیترین حامیان این مأموریت دیپلماتیک به شمار میرفت. او در نشست خبری روز جمعه، با لحنی طنزآمیز ماندن خود در آمریکا در زمان سفر رئیسجمهور را به فیلم کمدی خانوادگی «تنها در خانه» محصول سال ۱۹۹۰ تشبیه کرد.
او همچنین روز پنجشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت: «شگفتانگیز است که وقتی به دیپلماسی فرصت واقعی داده میشود، چه کارهایی ممکن میشود.»
این اظهارات در کنار سابقه مخالفت ونس با جنگ ایران، تلاشهای او برای احیای مذاکرات و موضعگیریاش پس از شکست جمهوریخواهان، تصویری از موقعیت پیچیده معاون رئیسجمهور در دولت ترامپ ارائه میکند؛ از یک سو، او بر حمایت از رئیسجمهور و هدف اعلامی دولت درباره جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید دارد و از سوی دیگر، حاضر نیست مسئولیت سیاسی تصمیم به جنگ را بهطور کامل بپذیرد.
برای ونس که نامش در گمانهزنیها درباره انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ آمریکا مطرح است، این موضعگیری در شرایطی اهمیت پیدا میکند که جنگ ایران به یکی از موضوعات مناقشهبرانگیز در سیاست داخلی آمریکا و ارزیابی عملکرد جمهوریخواهان تبدیل شده است.
منبع: خبرآنلاین


