جوان آنلاین: بررسی آمار مصرف آب نشان میدهد سرانه مصرف آب در تهران از حدود ۲۵۰ لیتر به ازای هر نفر در سال ۱۴۰۲ به حدود ۱۸۰ لیتر در سال ۱۴۰۵ کاهش یافتهاست. همچنین در ششماهه نخست امسال حدود ۷۴ میلیون مترمکعب از مصرف آب کاسته شده و با این کاهش مصرف کمک بزرگی به ذخایر سدهای پنجگانه تهران شدهاست. از نگاه محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، این کاهش سرانه مصرف روزانه آب در شهری بزرگ و پرجمعیتی همچون تهران نشان میدهد فرهنگسازی و همراهی مردم میتواند اثرگذار باشد.
رسانهها، ائمه جمعه، رادیو و تلویزیون و شبکههای اجتماعی باید این ظرفیت را برای مدیریت مصرف انرژی نیز به کار بگیرند. با وجود این، هر چند همراهی و همدلی مردم در شرایط جنگی یکی از تأثیرگذارترین موارد در مدیریت مصرف انرژی و آب است، اما به نظر نمیرسد تنها دلیل این کاهش ۷۰ لیتری مصرف آب به ازای هر نفر تهرانی ماحصل صرفهجویی مردم و آگاهیبخشی از طریق رسانهها باشد؛ بلکه این حجم از کاهش مصرف یا به بیان درستتر، کاهش هدررفت آب از شناسایی نقاط هدررفت و مدیریت آن حکایت دارد و گام مهمی است که میتواند در سایر حوزههای انرژی و الگوهای مصرفی هم تکرار شود.
یکی از اصلیترین نقاط هدررفت آب آشامیدنی، استخرهای مناطق مرفهنشین در تهران و سایر نقاط کشور است؛ قشر نازکی که سهم آب آشامیدنی شهروندان را در استخرهایشان میریزند و به بهانه پرداخت قبضهای آب خود را محق میدانند در سهم و حق دیگران شیرجه بزنند و شنا کنند!طبق آمار، مشترکان بد مصرف فقط ۵ درصد از کل مشترکان هستند، اما این مشترکان همان بالاشهرنشینان و ساکنان مناطق مرفهنشین پایتخت هستند که بیش از ۱۵ درصد از آب مصرفی را برای پر کردن آب استخرهایشان استفاده میکنند.
۱۳۳ هزار و ۶۸۲ خانوار در شهر تهران بیش از دو برابر الگو و حد مجاز آب مصرف میکنند که ناحیه نیاوران با ۱۸ هزار و ۲۰۰ مشترک بد مصرف، بیشترین تعداد بد مصرف را در خود جای دادهاست؛ منطقهای که اغلب خانههایش اعم از ویلایی یا آپارتمانهای لاکچری، امکاناتی کامل از جمله استخر دارد. بگذریم از اینکه گرم شدن این استخرها در فصل زمستان هم بخش زیادی از انرژی و گاز را هدر میدهد و با عنایت به شرایط ناترازی انرژی در کشور، به خصوص بعد از جنگهای تحمیلی اخیر، ادامه چنین روندی میتواند چالشهای بیشتری را برای تأمین انرژی کشور و عبور از فصل زمستان ایجاد کند.
اما نقطه دیگر هدررفت آب و ضرورت توجه به آن برای مدیریت مصرف، بحثهای مرتبط با فرسودگی شبکه انتقال آب است. آمارهای شورای شهر تهران نشان میدهد که حدود ۳۰درصد از آب شرب تولیدی در تهران به دلیل فرسودگی شبکههای انتقال و توزیع، هدر میرود. این میزان هدررفت، معادل ۱۳۰ میلیون مترمکعب در سال است که تقریباً دو برابر حجم آب دریاچه چیتگر برآورد میشود. بخش قابلتوجهی از زیرساختهای آبرسانی تهران، با قدمتی بیش از ۲۵ سال، به دلیل فرسودگی و قدیمی بودن، دچار مشکلات جدی شدهاند.
طبق گزارشها، حدود ۲۴ درصد از شبکه آب تهران عمری بالغ بر ۲۵سال دارد و نیاز به بازسازی فوری احساس میشود. نشتیهای مکرر آب از خطوط لوله فرسوده، علاوه بر هدررفت آب، موجب تخریب سایر زیرساختهای شهری و بروز فرونشست زمین در مناطق مختلف شهر شدهاست. این نشتیها همچنین باعث آلودگی آبهای زیرزمینی و خاک، به ویژه در مناطق جنوب تهران شده و خطراتی را برای سلامت عمومی ایجاد میکند. با وجود این، برخی از آمارهای رسمی هم از هدررفت ۱۱ درصدی آب در شبکه توزیع حکایت دارند.
با تمام اینها روند مصرف آب در پایتخت کاهشی بوده و این مسئله در کنار همراهی مردم، از شناسایی گلوگاههای هدررفت این گنجینه ارزشمند و مدیریت آب حکایت دارد. حالا آنطور که بهنام بخشی، سخنگوی آبفای تهران میگوید، در سال ۱۴۰۳ رکورد مصرف ۴ میلیون و ۶۰ هزار مترمکعب در روز ثبت شد، اما امسال مصرف تهران به ۳ میلیون و ۳۵۰ هزار تا ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار مترمکعب رسید؛ یعنی در روزهای گرم سال، مصرف روزانه حدود ۶۰۰ هزار مترمکعب کاهش پیدا کرد.
این کاهش در شرایطی اتفاق افتاد که دما افزایش پیدا کرده بود، ساختوساز در تهران بیشتر شده بود و جمعیت نیز بهمراتب افزایش یافتهبود، اما رفتار مصرفی مردم تغییر کرد و امروز شاهد هستیم که سرانه مصرف از ۲۵۰ لیتر به کمتر از ۱۸۰ لیتر رسیدهاست؛ یعنی هر تهرانی حدود ۷۰ لیتر صرفهجویی کردهاست. سهم مشترکان خوشمصرف از فروردین ۱۴۰۴ که ۲۹درصد بود، به حدود ۵۰ درصد رسیدهاست. در شرایط فعلی، مشترکان پرمصرف حدود ۴۷ درصد و مشترکان بد مصرف حدود ۳ درصد از مصرفکنندگان را تشکیل میدهند. از نگاه وی، استفاده از ادوات کاهنده برای کاهش مصرف بسیار مؤثر است.
در بخش مشترکان پرمصرف شاهد هستیم که با اجرای پویش استفاده از ادوات کاهنده، شهروندان تهرانی پیشقدم شدند و حدود ۸۰۰ هزار واحد در تهران، شامل واحدهای مسکونی، تجاری، اداری و مساجد، به ادوات کاهنده مجهز شدند. حداقل تأثیر این تجهیزات در حجم مصرف آب ۳۰ درصد است.
همراهی شهروندان، استفاده از ابزارهای کاهنده، اصلاحاتی در شبکه آبرسانی و کاهش هدررفت، یا مواجهه مناسب با طبقه مرفهی که به صرف پرداخت قبض آب خود را محق میدانند سهم آب شرب شهروندان را صرف پر کردن استخرهایشان کنند، در کنار هم موجب شده تا به سمت الگوی مصرف مناسبی از آب شرب در تهران حرکت کنیم و بتوانیم بحران کمآبی را پشت سر بگذاریم. بدیهی است چنین الگویی برای سایر حوزههای انرژی هم قابل اجراست و دولت و مردم با همراهی هم میتوانند این ناترازیها را تراز کنند.
منبع: جوان آنلاین



