به گزارش اقتصادنیوز، مراسم رونمایی از پنجمین گزارش مدیران عامل ایران با عنوان «مشعلداری در تندباد» با حضور جمعی از مدیران عامل و چهرههای اثرگذار اقتصاد و کسبوکار کشور برگزار شد. این گزارش که حاصل همکاری شرکت مشاوره مدیریت «ایلیا» و گروه رسانهای «دنیای اقتصاد» است، با مشارکت ۳۲۴۱ مدیرعامل تهیه شده است. عماد قائنی، شریک و عضو هیئتمدیره شرکت ایلیا، در این مراسم، با تشریح نتایج گزارش مذکور، گفت: ۶۹ درصد از سازمانهای مورد بررسی، وضعیت خود را در سال ۱۴۰۴ بحرانی توصیف کردهاند؛ همچنین ۶۰ درصد شرکتها از افت عملکرد مالی خود خبر دادهاند.
قائنی با اشاره به شرایط اقتصادی سال ۱۴۰۴ و نتایج بهدستآمده از بررسی دادههای مدیران عامل گفت: سال ۱۴۰۴ سالی متفاوت و پراتفاق بود؛ بهگونهای که شاید در سالهای آینده نیز از آن بهعنوان یکی از مقاطع مهم تاریخ اقتصادی کشور یاد شود. خبر مرتبط بختیاری: امروز مهمترین مانع فعالیت اقتصادی در ایران، نااطمینانی و تعلیق است | مطالبه بخش خصوصی، بازگشت امکان پیشبینی و برنامهریزی به اقتصاد است اقتصادنیوز: علیرضا بختیاری، مدیرمسئول گروه رسانه ای دنیای اقتصاد در یادداشتی تاکید کرد: مهمترین مطالبه امروز بخش خصوصی، بازگشت امکان پیشبینی و برنامهریزی به اقتصاد است.
این مطالبه صرفا خواسته صاحبان بنگاهها نیست؛ پیششرط احیای سرمایهگذاری و بازگشت اقتصاد به مسیر خلق ثروت و درآمد است. او با اشاره به فرایند گردآوری دادههای این گزارش توضیح داد: در این پژوهش، دادههای جمعآوریشده از حدود چهار هزار نفر پس از پالایش بررسی شد و در نهایت اطلاعات ۳۲۴۱ نفر برای تحلیل معتبر تشخیص داده شد. قائنی افزود: یکی از پرسشهای گزارش این بود که اگر مدیران عامل بخواهند سال ۱۴۰۴ را در یک کلمه توصیف کنند، چه واژهای را انتخاب میکنند. پاسخها بهصورت تشریحی دریافت شده بود و گزینههای از پیش تعیینشدهای وجود نداشت.
پرتکرارترین واژه با ۱۵۷ بار تکرار، «افتضاح» بود. پس از آن نیز عباراتی مانند «سال سخت»، «پراسترس» و «ضعیف» در میان پاسخها تکرار شده بود. افت عملکرد مالی و کاهش توان توسعه بنگاهها شریک و عضو هیئتمدیره شرکت ایلیا با اشاره به شاخصهای اصلی گزارش گفت: در یکی از پرسشهای ویژه امسال، از مدیران عامل درباره تأثیر اتفاقات سال ۱۴۰۴ بر وضعیت سازمانشان سؤال شد. بر اساس نتایج، ۶۹ درصد از پاسخدهندگان وضعیت سازمان خود را بحرانی توصیف کردند. همچنین ۶۰ درصد از افت عملکرد مالی خبر دادند؛ رقمی که در گزارش سال قبل ۵۳ درصد بود.
او ادامه داد: نیمی از مدیران عامل نیز برای سال پیشرو، افت کسبوکار خود را پیشبینی کردهاند؛ در حالی که این نسبت در گزارش سال گذشته ۴۲ درصد بود. از سوی دیگر، تنها ۱۱ درصد از پاسخدهندگان اعلام کردند که در سال ۱۴۰۴ به اهداف غیرمالی و زیرساختی سازمان خود دست یافتهاند. قائنی با بیان اینکه این آمارها از کاهش توان توسعهای بنگاهها حکایت دارد، گفت: به نظر میرسد شرکتها نهتنها از منابع و دستاوردهای گذشته خود هزینه میکنند، بلکه بخشی از ظرفیت و امکاناتی را نیز که میتوانست در آینده برای توسعه به کار گرفته شود، مصرف میکنند.
کاهش فاصله خوشبینی به عملکرد شرکتها و اقتصاد قائنی با اشاره به روند تغییرات خوشبینی مدیران عامل نسبت به عملکرد بنگاهها و وضعیت اقتصاد کلان اظهار کرد: در سالهای گذشته فاصله میان ارزیابی مدیران از عملکرد سازمان خود و چشماندازشان نسبت به اقتصاد کشور بیشتر بود، اما این فاصله در دادههای جدید کاهش پیدا کرده است. او این تغییر را از دو زاویه قابل تحلیل دانست و گفت: یک برداشت میتواند این باشد که مدیران عامل به واقعبینی بیشتری رسیدهاند؛ اما از سوی دیگر، ممکن است این روند نشانه کاهش احساس اثرگذاری و عاملیت در میان فعالان اقتصادی باشد.
به این معنا که برخی مدیران احساس میکنند حتی با تلاش بیشتر نیز امکان تغییر شرایط و بهبود وضعیت کسبوکارشان را ندارند. او با اشاره به تفاوت پیشبینی مدیران با عملکرد واقعی شرکتها توضیح داد: در دورههای گذشته، بخشی از مدیران انتظار رشد عملکرد مالی داشتند، اما در عمل این رشد برای تعداد کمتری از شرکتها محقق شده است. در مقابل، میزان افت واقعی عملکرد نیز در مواردی بیشتر از پیشبینی اولیه بوده است. این موضوع نشان میدهد همچنان میان انتظارات مدیران و واقعیت عملکرد بنگاهها فاصله وجود دارد.
بنگاههای بزرگ در مسیر توسعه و شرکتهای کوچک درگیر بقا شریک و عضو هیئتمدیره شرکت ایلیا با اشاره به تفاوت وضعیت شرکتها بر اساس اندازه و گردش مالی گفت: بررسی عمیقتر دادهها نشان میدهد هرچه گردش مالی یک کسبوکار بیشتر باشد، امکان فکر کردن به توسعه برای آن بیشتر است؛ در حالی که شرکتهای کوچکتر بیشتر درگیر بحران و حفظ بقای خود هستند. او ادامه داد: به نظر میرسد بنگاههای بزرگتر با محدودیت کمتری به مسیر توسعه ادامه میدهند، اما بازیگران کوچکتر با دشواری بیشتری فعالیت میکنند و بخش مهمی از توان خود را صرف زنده نگه داشتن کسبوکارشان کردهاند.
شرکتهای کوچک با همکاری و تشکیل ائتلاف میتوانند منابع خود را افزایش دهند قائنی با اشاره به ضرورت همکاری میان بنگاهها گفت: در گذشته در فرهنگ بازار این رسم وجود داشت که اگر کسبوکاری با مشکل مواجه میشد، سایر فعالان همان صنف برای بازگشت آن به چرخه فعالیت کمک میکردند. شاید امروز نیز شرکتهای بزرگتر بتوانند در مقاطعی به بنگاههای کوچکتر کمک کنند. از سوی دیگر، شرکتهای کوچک با همکاری و تشکیل ائتلاف میتوانند منابع و ظرفیتهای خود را افزایش دهند. او تأکید کرد: موفقیت یک شرکت صرفاً به بزرگتر شدن آن وابسته نیست؛
بلکه به شکلگیری یک اکوسیستم سالم و کارآمد بستگی دارد که در آن بنگاههای مختلف بتوانند در کنار یکدیگر فعالیت کنند. نقدینگی و تأمین مواد اولیه؛ مهمترین چالشهای بنگاهها قائنی با اشاره به مهمترین مشکلات اعلامشده از سوی مدیران عامل گفت: در پاسخ به پرسش درباره دشواریهای اصلی فعالیت در سال ۱۴۰۴، نقدینگی و جریان مالی، تأمین مواد اولیه و وضعیت فروش و تقاضای بازار از مهمترین چالشهای مطرحشده بودند.
او با اشاره به دستهبندی دغدغههای مدیران عامل در سه گروه مسائل کلان اقتصادی و سیاستگذاری، مسائل درونسازمانی و کسبوکار و همچنین مسائل مرتبط با محیط رقابتی و صنعت افزود: در گزارش امسال، دغدغههای مرتبط با شرایط کشور و اقتصاد کلان رشد قابل توجهی داشته است. قائنی یادآور شد: در یک اقتصاد باثبات، مدیران باید بیشتر بر رقابت، پیچیدگیهای صنعت و مسائل درونبنگاهی تمرکز کنند، نه اینکه بخش عمده انرژی خود را صرف نگرانی درباره متغیرهای کلان اقتصادی کنند. با این حال، نتایج گزارش نشان میدهد این دغدغهها نسبت به سال گذشته پررنگتر شدهاند.
او همچنین تأمین مواد اولیه را از جمله حوزههایی دانست که بیشترین تغییر را در میان چالشهای مدیران عامل داشته است و پس از آن، موضوع تقاضا، اینترنت و امکانات زیرساختی قرار گرفتهاند. کاهش توجه به منابع انسانی در شرایط بحران قائنی با اشاره به کاهش اهمیت موضوعاتی مانند حقوق و دستمزد، انگیزه کارکنان و کمبود نیروی متخصص در فهرست دغدغههای مدیران عامل گفت: به نظر میرسد زمانی که بنگاهها درگیر بحران و مسائل فوری مانند نقدینگی و تأمین مواد اولیه هستند، توجه به همکاران و منابع انسانی کاهش پیدا میکند.
او این روند را از منظر پایداری سازمانی قابل تأمل دانست و افزود: کاهش توجه به سرمایه انسانی ممکن است در آینده بخشی از قابلیتها و توانمندیهای سازمان را از بین ببرد؛ بنابراین نباید مسائل مربوط به نیروی انسانی و آموزش را صرفاً به دلیل فشارهای کوتاهمدت کنار گذاشت. اثر سیاستهای دولت بر فعالیت بنگاهها شریک و عضو هیئتمدیره شرکت ایلیا با اشاره به پرسشهای ویژه گزارش درباره اقدامات دولت در سال ۱۴۰۴، از جمله حذف ارز ترجیحی، گفت: بیش از نیمی از پاسخدهندگان اثر این سیاستها را در کوتاهمدت منفی، اما قابل تحمل یا شدید و اخلالگر ارزیابی کردهاند.
او افزود: در ارزیابی بلندمدت نیز بخشی از فعالان اقتصادی همچنان آثار منفی این سیاستها را پیشبینی میکنند؛ هرچند ارزیابی بلندمدت نسبت به کوتاهمدت تا حدی متفاوت است. قائنی در ادامه درباره اقداماتی که مدیران عامل برای مواجهه با شرایط فعلی در دستور کار قرار دادهاند، توضیح داد: کاهش هزینههای عملیاتی و کوچکسازی از جمله مهمترین راهکارهای مطرحشده بودهاند. استفاده از ابزارهای تأمین مالی و توسعه بازار نیز در میان اقدامات مورد توجه مدیران قرار دارد.
او با اشاره به افزایش اهمیت کوچکسازی و تعدیل نیرو نسبت به سال گذشته گفت: در مقابل، موضوعاتی مانند حفظ سرمایه انسانی، آموزش و توانمندسازی کارکنان در مقایسه با گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. کاهش سرمایهگذاری شرکتها در حوزه هوش مصنوعی قائنی با اشاره به وضعیت سرمایهگذاری بنگاهها در حوزه فناوریهای جدید گفت: با وجود اهمیت فزاینده هوش مصنوعی در اقتصاد جهانی، نتایج گزارش نشان میدهد ۵۱ درصد از پاسخدهندگان تاکنون هیچ هزینهای در این حوزه نداشتهاند. او افزود: شرایط اقتصادی باعث شده است اولویت سرمایهگذاری در فناوریهای جدید کاهش پیدا کند؛
در حالی که هوش مصنوعی میتواند در سالهای آینده به یکی از ابزارهای مهم ارتقای عملکرد و توان رقابتی کسبوکارها تبدیل شود. کاهش قدرت خرید و دفعات خرید مشتریان قائنی با اشاره به نتایج مربوط به کسبوکارهای فعال در حوزه فروش مستقیم به مصرفکننده نهایی گفت: در این بخش، کاهش قدرت خرید مشتریان و کاهش دفعات خرید از جمله مسائل اصلی مطرحشده بوده است. دادهها نشان میدهد تقاضا در بازار نهتنها از نظر حجم، بلکه از نظر تعداد دفعات خرید نیز تحت فشار قرار گرفته است.
او با اشاره به راهکارهای اعتباری و ابزارهای تأمین مالی در زنجیره فروش گفت: این ابزارها میتوانند به بخشی از مشکلات کمک کنند، اما همچنان اعتماد، روابط تجاری و شیوههای سنتی مانند استفاده از چک، سهم مهمی در تعاملات میان کسبوکارها دارند. مدیران عامل خستهتر از گذشتهاند قائنی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مفهوم «مشعلداری» در عنوان گزارش گفت: مشعل علاوه بر نور و گرما، برای افرادی که در اطراف آن قرار دارند نیز اثرگذار است.
در این استعاره، مدیرعامل و بنگاه اقتصادی نقشی فراتر از فعالیت خود دارند و عملکرد آنها بر کارکنان، تأمینکنندگان، مشتریان و حتی اقتصاد کشور اثر میگذارد. او با این حال، نتایج مربوط به وضعیت مدیران عامل را نگرانکننده توصیف کرد و گفت: در گزارش سال گذشته، ۲۳ درصد از مدیران اعلام کرده بودند برنامهای برای ماندگاری در سمت خود ندارند؛ این نسبت در گزارش امسال به ۴۴ درصد رسیده است. همچنین سهم مدیرانی که گفته بودند دستکم سه سال دیگر در این جایگاه باقی خواهند ماند، از ۴۲ درصد در سال گذشته به ۲۶ درصد کاهش یافته است.
قائنی با اشاره به مهمترین عوامل فرسودگی مدیران عامل گفت: مسئولیت و دغدغه بیش از حد، مبهم بودن محیط کسبوکار و احساس تنهایی از جمله مسائلی است که مدیران با آن مواجهاند. او در جمعبندی نتایج گزارش، سه محور را برای توجه بیشتر فعالان اقتصادی و سیاستگذاران مهم دانست: نخست، پایش مستمر نقدینگی و مدیریت جریان مالی؛ دوم، توجه به پیامدهای کوچکسازی و کاهش هزینهها بر ظرفیتهای آینده بنگاهها؛ و سوم، حمایت از مدیران عامل و فراهم کردن شرایطی که بتوانند در فضای دشوار و فرساینده کسبوکار به فعالیت خود ادامه دهند.
منبع: اقتصاد نیوز


