به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کامران کرمی؛ آمریکا جنگ علیه ایران را آغاز کرد تا نشان دهد تهدیدهایش جدی است و برای وادار کردن ایران به پذیرش خواستههایش از قدرت نظامی استفاده میکند؛ اما حالا این جنگ ممکن است دقیقا نتیجه معکوس داشته باشد: تضعیف اعتبار واشنگتن، فرسایش توان نظامی و افزایش تردید رقبا درباره قدرت و اراده آمریکا برای ورود به بحرانهای آینده.
جاشوا شوارتز، استاد روابط بینالملل در مؤسسه راهبرد و فناوری کارنگی ملون، در فارن افرز به تناقضی در سیاست خارجی آمریکا میپردازد که جنگ با ایران بار دیگر آن را آشکار کرده است: گاهی عقبنشینی از یک جنگ، بیش از ادامه دادن آن به حفظ اعتبار یک قدرت کمک میکند. منطق سنتی سیاست خارجی آمریکا بر این فرض استوار بوده که اعتبار یک کشور به توانایی نظامی و آمادگی آن برای استفاده از این توانایی، حتی با پرداخت هزینههای سنگین، بستگی دارد.
از جنگ کره و ویتنام تا عراق و افغانستان، سیاستمداران آمریکایی بارها استدلال کردهاند که عقبنشینی در برابر دشمن، پیام ضعف به رقبا و متحدان میفرستد. بر همین اساس، حفظ اعتبار واشنگتن به یکی از توجیهات اصلی ورود به جنگها و ادامه دادن آنها تبدیل شده است. اما تجربه جنگ علیه ایران این منطق را با چالش جدی مواجه کرده است. پس از ماهها درگیری و صرف میلیاردها دلار برای عملیات نظامی، آمریکا هنوز به اهداف اصلی خود، از جمله پایان قطعی تهدید هستهای ایران و محدود کردن توان منطقهای آن، دست نیافته است.
تغییر حکومت در تهران نیز که از اهداف گستردهتر مطرحشده در این جنگ بوده، محقق نشده است. در مقابل، ذخایر تسلیحاتی آمریکا بهشدت کاهش یافته و تمایل افکار عمومی این کشور به مداخله نظامی کمرنگ شده است. به این ترتیب، جنگی که قرار بود قدرت آمریکا را به نمایش بگذارد، ممکن است این پیام را منتقل کند که واشنگتن برای ادامه یک درگیری طولانی، ظرفیت و پشتوانه سیاسی نامحدودی ندارد. این تناقض پیشینه تاریخی دارد. در جنگ ویتنام، مقامهای آمریکایی بارها ادامه نبرد را به حفظ اعتبار کشور گره زدند؛ حتی زمانی که هزینههای انسانی و نظامی جنگ بهشدت افزایش یافته بود.
در عراق نیز دولت جورج بوش خروج پیش از تحقق مأموریت را ضربهای به اعتبار آمریکا میدانست. اما نتیجه این جنگها تنها نمایش قدرت نبود؛ آنها جامعه آمریکا را نسبت به مداخلات نظامی بدبین کردند و تمایل دولتهای بعدی به استفاده از نیروی زمینی را کاهش دادند. از نگاه نویسنده، همین فرسایش میتواند در محاسبات رقبای آمریکا اثر بگذارد. ایران از تجربه جنگ عراق و آنچه در واشنگتن به «سندرم عراق» معروف شده آگاه است؛ وضعیتی که طی آن هزینههای جنگهای طولانی، تمایل آمریکا به ورود مجدد به درگیریهای بزرگ را کاهش داده است.
چین و روسیه نیز ممکن است از ادامه جنگ ایران این برداشت را داشته باشند که واشنگتن، با وجود برخورداری از برتری نظامی، برای تحمل یک جنگ فرسایشی طولانی با محدودیت روبهروست. مشکل فقط هزینه جنگ نیست؛ بلکه این واقعیت است که نمایش قدرت نظامی همیشه به معنای افزایش بازدارندگی نیست. ممکن است یک کشور با استفاده مکرر از نیروی نظامی، بهجای ایجاد هراس در رقبا، تصویری تهاجمی از خود بسازد و حتی متحدانش را به جستوجوی ترتیبات امنیتی جایگزین سوق دهد. از سوی دیگر، دشمن لزوما پیام موردنظر واشنگتن را از عملیات نظامی دریافت نمیکند.
اعتبار، برخلاف تصور رایج، چیزی نیست که یک کشور صرفا با نمایش قدرت بتواند آن را به دیگران تحمیل کند؛ برداشت طرف مقابل تعیینکننده است. شوارتز برای توضیح این مسئله به یک نکته خلاف انتظار اشاره میکند: عقبنشینی گاهی میتواند اعتبار آینده یک کشور را تقویت کند. کشوری که از یک درگیری پرهزینه خارج میشود، ممکن است توان نظامی و اراده سیاسی خود را برای مواجهه با تهدیدهای مهمتر حفظ کند. در مقابل، کشوری که در جنگی طولانی گرفتار میشود، حتی اگر در مقطعی قدرت خود را به نمایش گذاشته باشد، ممکن است در بحران بعدی با کمبود منابع و جامعهای جنگگریز روبهرو شود.
به همین دلیل، نویسنده سه توصیه برای سیاستگذاران آمریکایی مطرح میکند: نخست، نباید صرفا برای حفظ اعتبار وارد جنگ شد؛ دوم، در صورت ضرورت استفاده از نیروی نظامی، اهداف باید محدود و دستیافتنی باشند؛ و سوم، واشنگتن باید بهجای وسواس درباره تصویر خود در چشم دیگران، بر حفظ توان واقعی نظامی تمرکز کند.
منبع: دنیای اقتصاد



