وقتی سرمایهگذاری در یک فناوری از تولید محصول فراتر میرود و به ساخت زیرساختهای گسترده، توسعه خدمات و ایجاد بازارهای تازه میرسد، اثر آن نیز به یک صنعت محدود نمیماند. هوش مصنوعی نمونهای از چنین تحولی است. توسعه مدلهای هوشمند، تقاضا برای تراشه، سرور، مراکز داده و خدمات ابری را افزایش داده و شرکتهای فعال در این بخشها را به یکی از محورهای مهم سرمایهگذاری در صنعت فناوری تبدیل کرده است. این روند فقط بر کسبوکارهای مرتبط با هوش مصنوعی اثر نگذاشت.
افزایش توجه سرمایهگذاران به این صنعت، انتظارات تازهای درباره فرصتهای اقتصادی پیرامون آن ایجاد کرد و دامنه این توجه به بازارهای مالی دیگر نیز گسترش یافت. بازار رمزارزها هم از این روند جدا نماند؛ جایی که توان پردازشی غیرمتمرکز، داده و زیرساختهای هوشمند به موضوعاتی برای شکلگیری داراییهای دیجیتال جدید تبدیل شدند. برای درک این ارتباط باید میان رشد اقتصادی صنعت هوش مصنوعی، تغییر مسیر توجه سرمایهگذاران و عملکرد داراییهای دیجیتال تفاوت قائل شد. این سه موضوع به یکدیگر مرتبطاند، اما لزوما از یک سازوکار پیروی نمیکنند.
رشد سرمایهگذاری در هوش مصنوعی از کدام بخشها آغاز شد؟ گسترش هوش مصنوعی در نخستین مرحله، نیاز به توان پردازشی را افزایش داد. آموزش و اجرای مدلهای بزرگ به تراشههای تخصصی، سرورهای قدرتمند و مراکز دادهای نیاز دارد که بتوانند حجم بالایی از محاسبات را انجام دهند. هرچه استفاده از این مدلها در کسبوکارها و خدمات مختلف گستردهتر میشود، نیاز به زیرساختهایی که امکان پردازش سریع و پیوسته اطلاعات را فراهم کنند نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، بخش مهمی از سرمایهگذاری در این صنعت به سمت تولید تراشه، توسعه مراکز داده و افزایش ظرفیت محاسباتی هدایت شده است.
این سرمایهگذاری فقط به خرید تجهیزات محدود نمیشود. ساخت و نگهداری مراکز داده به زیرساختهای شبکه، سیستمهای خنککننده و ظرفیت تامین برق نیز نیاز دارد. در نتیجه، زنجیرهای از کسبوکارها در بخش سختافزار و زیرساخت از گسترش هوش مصنوعی تاثیر میگیرند. سرمایهگذاری در این حوزه به سختافزار هم محدود نمانده است. شرکتهای ارائه دهنده خدمات ابری برای پاسخ به تقاضای پردازشی، ظرفیت مراکز داده خود را توسعه میدهند و منابع بیشتری را به زیرساختهای محاسباتی اختصاص میدهند.
در کنار آن، توسعه مدلهای هوش مصنوعی، نرمافزارهای مبتنی بر این فناوری و خدماتی که از آن استفاده میکنند، بخش دیگری از جریان سرمایه را به خود اختصاص داده است. این تغییرات در بازار سهام شرکتهای فناوری نیز بازتاب پیدا میکند. وقتی سرمایهگذاران انتظار دارند گسترش هوش مصنوعی درآمد یا ظرفیت رشد یک شرکت را افزایش دهد، ممکن است تقاضا برای سهام آن شرکت بیشتر شود. تولیدکنندگان تراشه، شرکتهای فعال در زیرساخت ابری و کسبوکارهایی که خدمات پردازشی ارائه میکنند، از جمله شرکتهایی هستند که در معرض این انتظارات قرار میگیرند.
البته افزایش تقاضا برای سهام یک شرکت صرفا به میزان سرمایهگذاری آن در هوش مصنوعی وابسته نیست. توانایی تبدیل این سرمایهگذاری به درآمد، هزینه توسعه زیرساخت، رقابت در بازار و انتظارات درباره سودآوری آینده نیز در ارزیابی سرمایهگذاران نقش دارند. بنابراین، رشد یک صنعت میتواند فرصتهای تازهای برای شرکتهای فعال در آن ایجاد کند، اما بازتاب این فرصتها در ارزش سهام به شرایط هر کسبوکار و انتظارات بازار بستگی دارد. پیوند میان بازار سهام و داراییهای دیجیتال نیز به شکلهای مختلفی دیده میشود.
در کنار معاملات سنتی سهام، برخی از داراییهای مالی شرکتهای جهانی در قالب توکن نیز عرضه میشوند. این ابزارها با رمزارزهای مرتبط با هوش مصنوعی یکسان نیستند، اما نشان میدهند که فناوری بلاکچین میتواند در ساختار دسترسی و معامله برخی داراییهای بازارهای مالی نیز نقش داشته باشد. نمونهای از این حوزه را میتوان در سهام توکنیزه شرکتهای جهانی مشاهده کرد. در این مرحله، موضوع اصلی هنوز رمزارزهای هوش مصنوعی نیست. ابتدا رشد یک صنعت، نیاز آن به زیرساختهای گسترده و افزایش توجه به شرکتهای فعال در زنجیره تامین آن شکل میگیرد.
سپس این روند میتواند از طریق تغییر انتظارات و تمایل سرمایهگذاران به بازارهای دیگر نیز راه پیدا کند. نقدینگی و ریسکپذیری چه نقشی در انتقال این موج داشتند؟ رشد سرمایهگذاری در صنعت هوش مصنوعی بهتنهایی برای توضیح توجه بازار رمزارزها کافی نیست. برای درک این ارتباط باید به شرایط بازارهای مالی، میزان نقدینگی و تمایل سرمایهگذاران به پذیرش ریسک نیز توجه کرد. نقدینگی یکی از عوامل اثرگذار بر جابهجایی سرمایه میان بازارهای مختلف است.
وقتی منابع مالی بیشتری برای سرمایهگذاری در دسترس باشد و شرایط بازار امکان پذیرش ریسک را فراهم کند، بخشی از سرمایهگذاران ممکن است به دنبال حوزههایی فراتر از بازارهای تثبیتشده بروند. در چنین شرایطی، موضوعاتی که ظرفیت رشد بالایی برای آنها تصور میشود، میتوانند توجه بیشتری جلب کنند. بازار رمزارزها نیز به دلیل تنوع داراییها و امکان شکلگیری سریع روایتهای جدید، به این تغییرات واکنش نشان میدهد. یک فناوری یا روند اقتصادی میتواند ابتدا در بازار سهام مورد توجه قرار بگیرد و سپس به موضوعی برای فعالیت و معامله در بازار داراییهای دیجیتال تبدیل شود.
این اتفاق لزوما به معنای انتقال مستقیم سرمایه از سهام شرکتهای فناوری به رمزارزها نیست؛ بلکه ممکن است ابتدا از مسیر گسترش توجه و تغییر انتظارات سرمایهگذاران شکل بگیرد. میزان ریسکپذیری نیز در این میان اهمیت دارد. زمانی که سرمایهگذاران تمایل بیشتری به پذیرش ریسک دارند، توجه آنها ممکن است از شرکتهای بزرگ و داراییهای تثبیتشده به سمت حوزههایی برود که هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارند. بازار رمزارزها نیز به دلیل ماهیت پرنوسان خود میتواند محل توجه این گروه از سرمایهگذاران باشد. قدرت روایت هوش مصنوعی این روند را تقویت میکند.
وقتی سرمایهگذاری در تراشه، مراکز داده و توسعه مدلهای هوشمند به یکی از موضوعات اصلی بازار فناوری تبدیل میشود، این تصور شکل میگیرد که فرصتهای اقتصادی پیرامون این فناوری ممکن است به بخشهای دیگری از اقتصاد دیجیتال نیز گسترش پیدا کند. در نتیجه، توجه بازار فقط به شرکتهایی که مستقیما از این روند درآمد کسب میکنند محدود نمیماند و حوزههایی که به شکل غیرمستقیم با آن ارتباط دارند نیز در کانون توجه قرار میگیرند. بااینحال، باید میان افزایش توجه به یک حوزه و ورود واقعی سرمایه به آن تفاوت گذاشت.
پررنگشدن روایت هوش مصنوعی در بازار رمزارزها نشان میدهد که سرمایهگذاران این موضوع را بهعنوان یک فرصت احتمالی دنبال میکنند، اما برای اثبات جابهجایی سرمایه باید دادههای مربوط به معاملات و جریان ورود و خروج منابع مالی را نیز بررسی کرد. به همین دلیل، انتقال موج هوش مصنوعی از بازار فناوری به کریپتو را نمیتوان صرفا نتیجه ارتباط فنی میان بلاکچین و هوش مصنوعی دانست. ترکیب نقدینگی، تمایل به پذیرش ریسک و جستوجوی حوزههای تازه رشد، زمینهای ایجاد میکند که یک روایت فناوری از بازار سهام فراتر برود و در بازار داراییهای دیجیتال نیز مورد توجه قرار بگیرد.
بازار رمزارزها چگونه هوش مصنوعی را به یک دسته تازه تبدیل کرد؟ وقتی توجه بازار از شرکتهای فناوری فراتر رفت، بازار رمزارزها نیز به دنبال پیدا کردن ارتباط خود با موج هوش مصنوعی بود. در این مرحله، موضوع فقط رشد شرکتهای سازنده تراشه یا ارائهدهندگان خدمات ابری نبود؛ پرسش اصلی این بود که فناوری بلاکچین در کدام بخشهای مرتبط با هوش مصنوعی میتواند کاربرد داشته باشد. یکی از مهمترین نقاط اتصال، توان پردازشی است. توسعه و اجرای مدلهای هوش مصنوعی به منابع محاسباتی زیادی نیاز دارد و دسترسی به این منابع میتواند برای توسعهدهندگان هزینهبر باشد.
برخی شبکههای مبتنی بر بلاکچین تلاش میکنند بستری برای اتصال صاحبان ظرفیت پردازشی به متقاضیان این خدمات ایجاد کنند. در چنین ساختاری، تامینکنندگان میتوانند منابع محاسباتی خود را در اختیار شبکه قرار دهند و متقاضیان نیز از این ظرفیت برای انجام پردازشهای مورد نیاز استفاده کنند. داده نیز بخش دیگری از این ارتباط را شکل میدهد. مدلهای هوش مصنوعی برای آموزش و عملکرد مناسب به دادههای باکیفیت نیاز دارند. برخی زیرساختهای مبتنی بر بلاکچین با هدف تسهیل تبادل داده، ثبت سوابق و مدیریت دسترسی به اطلاعات طراحی میشوند.
در این ساختارها، فناوری دفتر کل توزیعشده میتواند به ثبت و پیگیری تعاملات میان مشارکتکنندگان کمک کند. یکی دیگر از زمینههای ارتباط، زیرساختهای خدمات هوشمند و عاملهای هوش مصنوعی است. برخی طرحها به دنبال ایجاد بستری هستند که در آن عاملهای هوشمند بتوانند با سرویسهای مختلف تعامل داشته باشند و از طریق سازوکارهای مبتنی بر قرارداد هوشمند، پرداخت یا تبادل خدمات انجام دهند. در این مدلها، بلاکچین میتواند نقش هماهنگکننده و ثبتکننده تعاملات را بر عهده بگیرد.
به این ترتیب، عنوان هوش مصنوعی در بخشی از بازار کریپتو به کاربردهایی مانند توان پردازشی، داده و زیرساختهای هوشمند گره خورد. بااینحال، همه داراییهایی که در این دسته قرار میگیرند، ارتباط یکسانی با AI ندارند. برخی بهطور مستقیم بر منابع محاسباتی تمرکز دارند، برخی به زیرساختهای داده مرتبطاند و برخی دیگر خدماتی برای تعامل میان نرمافزارها و عاملهای هوشمند فراهم میکنند. همین تنوع باعث شد ارزهای هوش مصنوعی بهعنوان یک دسته مشخص در بازار رمزارزها شناخته شوند.
این عنوان بیشتر از آنکه به یک مدل فعالیت واحد اشاره کند، مجموعهای از داراییها را در بر میگیرد که هرکدام از مسیر متفاوتی به داده، پردازش یا زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی متصل شدهاند. برای شناخت این دسته و آشنایی با حوزههای مختلف فعالیت آن میتوان به بررسی ارزهای هوش مصنوعی مراجعه کرد. البته ارتباط یک پروژه با هوش مصنوعی لزوما به معنای آن نیست که توکن آن نقش مستقیمی در ارائه خدمات یا ایجاد درآمد دارد. در برخی شبکهها، توکن برای پرداخت هزینه خدمات استفاده میشود؛
در برخی دیگر، سازوکار پاداشدهی به تامینکنندگان منابع یا مشارکت در تصمیمگیریهای شبکه بر پایه آن شکل میگیرد. بنابراین، ماهیت اقتصادی داراییها در این دسته میتواند تفاوت زیادی با یکدیگر داشته باشد. در مجموع، شکلگیری این دسته نتیجه کنار هم قرار گرفتن چند روند بود: گسترش صنعت هوش مصنوعی، افزایش نیاز به زیرساختهای پردازشی و داده و توجه بازار به کاربردهای احتمالی بلاکچین در این حوزه. بازار کریپتو این ارتباطها را در قالب گروهی از داراییهای دیجیتال دستهبندی کرد؛ هرچند میزان ارتباط واقعی هر دارایی با فعالیتهای هوش مصنوعی یکسان نیست.
آیا رشد صنعت هوش مصنوعی الزاما به رونق رمزارزهای این حوزه منجر میشود؟ گسترش استفاده از مدلهای هوش مصنوعی و افزایش سرمایهگذاری در زیرساختهای آن نشان میدهد که این صنعت ظرفیت توسعه اقتصادی دارد. اما رشد یک صنعت لزوما به معنای افزایش ارزش تمام داراییهای دیجیتالی نیست که به آن ارتباط داده میشوند. میان عملکرد اقتصادی شرکتهای فعال در هوش مصنوعی و ارزش توکنهای مرتبط با این فناوری، رابطه مستقیمی وجود ندارد. برای درک این تفاوت باید به سازوکار اقتصادی هر دارایی توجه کرد.
ممکن است یک شرکت از تولید تراشه، ارائه خدمات ابری یا توسعه مدلهای هوش مصنوعی درآمد کسب کند، اما این درآمد لزوما به دارندگان توکن یک پروژه مرتبط منتقل نمیشود. داشتن یک توکن نیز بهخودیخود به معنای مالکیت در شرکتهای فعال در صنعت هوش مصنوعی یا برخورداری از سهمی از درآمد آنها نیست. ارتباط میان فعالیت اقتصادی و ارزش توکن به ساختار هر شبکه و نقش دارایی در آن بستگی دارد. از طرف دیگر، بازار رمزارزها چرخهها و عوامل اثرگذار مستقلی دارد.
میزان ورود و خروج سرمایه، شرایط کلی بازار، نقدینگی و تمایل معاملهگران به پذیرش ریسک میتوانند بر تقاضا برای یک گروه از داراییها اثر بگذارند. در نتیجه، حتی اگر صنعت هوش مصنوعی به رشد خود ادامه دهد، واکنش بازار به توکنهای مرتبط با آن ممکن است متفاوت باشد. ویژگیهای اقتصادی هر دارایی نیز در این میان اهمیت دارند. میزان عرضه، نحوه انتشار توکنهای جدید، تقاضا برای استفاده از آن در شبکه و میزان نقدشوندگی میتوانند بر ارزش بازار اثر بگذارند.
برای مثال، افزایش استفاده از یک زیرساخت پردازشی زمانی میتواند به تقاضای بیشتر برای توکن آن منجر شود که میان مصرف خدمات و سازوکار اقتصادی توکن ارتباط مشخصی وجود داشته باشد. تغییر روایتهای سرمایهگذاری نیز عامل دیگری است که نباید نادیده گرفته شود. توجه بازارهای مالی به موضوعات مختلف ثابت نمیماند و ممکن است در یک دوره هوش مصنوعی در مرکز توجه قرار بگیرد و در دورهای دیگر، حوزههای دیگری جای آن را بگیرند. در چنین شرایطی، حتی داراییهایی که به فعالیتهای واقعی در صنعت AI متصل هستند نیز میتوانند از تغییر انتظارات و شرایط عمومی بازار تاثیر بگیرند.
بنابراین، سرایت موج هوش مصنوعی به بازار رمزارزها بیشتر از آنکه نشاندهنده رابطه مستقیم میان رشد این صنعت و قیمت توکنها باشد، نتیجه گسترش یک روایت فناوری در میان بازارهای مالی است. سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی، افزایش توجه به سهام شرکتهای فناوری و شکلگیری دستهای از داراییهای دیجیتال مرتبط با این حوزه، روندهایی بههمپیوسته اما متفاوتاند. برای تحلیل ارتباط میان آنها باید رشد صنعت، شرایط بازار رمزارزها و سازوکار اقتصادی هر دارایی را جداگانه در نظر گرفت.
منبع: دنیای اقتصاد


