به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما؛ به گزارش وبگاه «پیبیاس»، گزارش تازه آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد جنگ ایران، از گذر بیسابقهترین شوک انرژی تاریخ و تشدید نگرانیها درباره تغییرات اقلیمی، اولویتهای انرژی جهان را بهطور دائمی تغییر داده است؛ تحولاتی که نحوه تأمین انرژی خانهها، سوخت خودروها و فعالیت صنایع را در سالهای آینده دگرگون خواهد کرد.
مشروح گزارش وبگاه «پیبیاس» (خدمات پخش همگانی آمریکا) در این خصوص را در ادامه میخوانید: آژانس بینالمللی انرژی (IEA) مستقر در پاریس، که پس از بحران نفتی سالهای ۱۹۷۳-۱۹۷۴ تأسیس شد، اعلام کرد پیامدهای جنگ ایران «ردپایی ماندگار» بر بخش انرژی جهان بر جای خواهد گذاشت. بر اساس این گزارش، کشورهای تشنه انرژی، امنیت و مقرونبهصرفه بودن برق خود را در اولویت قرار خواهند داد؛ امری که به نفع فناوریهای تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و سایر جایگزینها نظیر انرژی هستهای خواهد بود.
اما این گزارش همچنین ضرورت حفظ زغالسنگ به عنوان پشتیبان در زمان بحران را پررنگتر میکند. این مسئله بهویژه در آسیا که سرشار از زغالسنگ است صدق میکند. این منطقه در پی جنگ ایران و مسدود شدن تنگه هرمز یعنی آبراه باریکی که حدود یکپنجم نفت تجاری جهان از آن عبور میکند، ناچار به اولویتبندی اضطراری انرژی (تریاژ انرژی) شد.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی، گفت این گزارش «به فراتر از آشفتگیهای کنونی نظر دارد تا طیف سناریوهای ممکن برای آینده انرژی را که میتواند از تحولات امروز شکل بگیرد، بررسی کند.» او هشدار داد «هرچه بحران طولانیتر شود، اثراتش عمیقتر خواهد بود.» او گفت: «واقعبینانه نیست تصور کنیم نظام انرژی جهان به وضعیت پیشین بازخواهد گشت.» نشست سالانه آبوهوایی سازمان ملل در ترکیه، موسوم به COP۳۱، در هفته پایانی خود به سر میبرد.
سازمان ملل پیش از این مذاکرات، اعلام کرد که جهان بهطور خطرناکی در حال فاصله گرفتن از هدف محدود کردن افزایش دمای زمین به ۱.۵ درجه سانتیگراد نسبت به دوران پیشازصنعتی است. برقیسازی، یعنی فرآیند تأمین انرژی خانهها، خودروها و صنایع با برق، و فاصله گرفتن از سوختهای فسیلی گرمکننده سیاره، از عمده مسائل مطرح شده در نشست COP۳۱ هستند.
لورا کوزی، مدیر پایداری آژانس بینالمللی انرژی، در مصاحبه با خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «برای نخستین بار، عملا شاهدیم سیاستهای بهکاررفته برای پاسخ به نگرانیهای امنیت انرژی، به شکلی تنگاتنگ با سیاستهای لازم برای گذار انرژی همراستا شدهاند. این همگرایی بیسابقه، برقیسازی را در کانون پاسخ به بحران قرار میدهد.» گزارش شاخص، آینده انرژی را ترسیم میکند آژانس بینالمللی انرژی پیشتازترین سازمان بیندولتی انرژی در جهان است که بیش از ۳۰ کشور عضو دارد.
گزارش شاخص این سازمان در سال جاری، دادههای دولتی و خصوصی را تحلیل میکند تا بر اساس پایبندی کشورها به سیاستهای فعلی یا تغییرات اساسی به دلیل بحرانهای جاری، سناریوهای مختلف آینده را پیشبینی کند. به گفته کارشناسان، حوزه انرژی را میتوان در دو دوره «پیش» و «پس» از جنگ ایران در نظر گرفت (بهوضوح تغییر این حوزه در پیش و پس از جنگ ایران مشهود است). در ماه مارس، آژانس بینالمللی انرژی، اقدام به آزادسازی اضطراری ۴۰۰ میلیون بشکه ذخایر نفت خام را برای تثبیت بازارهای جهانی هماهنگ کرد.
دیو جونز، یکی از بنیانگذاران اندیشکده «اِمبِر» (Ember)، گفت: «چگونگی تغییر جهان توسط بحرانهای انرژی در بلندمدت را که نگاه میکنیم، میبینیم دولتها تازه دارند ابعاد این تحولات عظیم را درک میکنند.» درگیریها، تنشهای تجاری، خطرات آبوهوایی و حملات سایبری، تعداد سناریوهای احتمالی آینده انرژی را افزایش میدهند و آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده «تلاش برای تنوعبخشی» به منابع سوخت، تجارت انرژی را از نو شکل خواهد داد.
کوزی گفت: «جهان پس از این بحران، دیگر شبیه قبل نخواهد بود، اما اینکه دقیقا چه شکلی خواهیم داشت، همچنان به عوامل مختلفی بستگی دارد و در ماههای آینده خواهیم دید.» آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی میکند که خاورمیانه همچنان بزرگترین صادرکننده نفت جهان باقی خواهد ماند، اما احتمالا کشورها وابستگی خود را به تنگه هرمز کاهش خواهند داد. این آژانس پیشبینی میکند حجم نفت عبوری از این تنگه میتواند از ۲۰ میلیون بشکه در روز، در پیش از جنگ ایران، به ۸.۵ میلیون بشکه در سال ۲۰۳۰ و حتی به زیر ۲ میلیون بشکه تا سال ۲۰۳۵ کاهش یابد.
در حالی که سوختهای فسیلی همچنان بر سبد انرژی تسلط دارند، آژانس اعلام کرد انرژی خورشیدی و هستهای «بزرگترین منتفعان» اولویتدهی دولتها به منابع انرژی داخلی هستند. محمد ادو، مدیر مرکز «پاور شیفت آفریقا» گفت: «این بحران بهای سنگین وابستگی به سوختهای فسیلی را آشکار کرده است. بسیار مسخره است که مناقشهای در هزاران مایل دورتر میتواند کاری کند قبضهای انرژی خانگی سر به فلک بکشد.» با این حال، نگرانیهای مربوط به امنیت انرژی ممکن است کشورها را وادار کند به زغالسنگ به عنوان یک گزینه پشتیبان تکیه کنند.
میشل مانوک از گروه «فیوچرکُول» (FutureCoal)، یک گروه حامی صنعت زغالسنگ که پیشتر با نام انجمن جهانی زغالسنگ شناخته میشد، گفت: «برای اقتصادهای غنی از زغالسنگ، زغالسنگ داخلی همچنان یک دارایی مهم برای امنیت انرژی محسوب میشود.» فاتح بیرول، از مقامهای آژانس بینالمللی انرژی، گفت: «شاهدیم که روند استفاده از زغالسنگ همچنان رو به افزایش است، اما هنوز روشن نیست آیا این روند پایدار خواهد بود یا خیر.» چشمانداز برقیسازی در مذاکرات اقلیمی نشست COP۳۱ در حالی برگزار میشود که یک سال پرآشوب ناشی از جنگ ایران و همچنین چندین فاجعه ناشی از تغییر اقلیم، مانند امواج مرگبار گرما در اروپا و سیلهای ویرانگر در نپال، پشت سر گذاشته شده است.
گرمایش زمین فشار مضاعفی بر تقاضای رو به رشد برق وارد میکند. برای نخستین بار، در سال جاری تقاضای انرژی برای سرمایش از تقاضای انرژی برای گرمایش پیشی گرفت؛ مسالهای که آژانس بینالمللی انرژی آن را یک «نقطه عطف چشمگیر» نامید. کوزی گفت این «آغاز روندی است که تا دهه آینده و پس از آن ادامه خواهد داشت.» هند، پرجمعیتترین کشور جهان، در دهه آینده بیش از هر نقطه دیگری در جهان سهمدار رشد تقاضای انرژی خواهد بود. چین، که هماکنون یکی از برقیشدهترین اقتصادهای جهان است، ممکن است شاهد رشد نرخ برقیسازی از ۳۲ درصد در سال گذشته به ۴۳ درصد تا سال ۲۰۳۵ باشد.
این نرخ رشد، بالاترین میزان در میان اقتصادهای بزرگ است. نشست COP۳۱ در ترکیه میخواهد سهم برق از کل مصرف جهانی انرژی از حدود ۲۱ درصد کنونی به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ افزایش دهد. در حالی که کشور میزبان ترجیح میدهد این امر از طریق انرژیهای تجدیدپذیر تأمین شود، اسناد سازمان ملل روی میز مذاکره صراحتا به این موضوع اشاره نمیکنند. این بدان معناست که دستکم در ابتدا، نیروگاههای زغالسنگسوز و سایر سوختهای فسیلی میتوانند برای تأمین شبکههای برق، به کار گرفته شوند.
راشل کلیتوس، که بهعنوان مدیر برنامه اقلیمی در «اتحادیه دانشمندان نگران» (Union of Concerned Scientists (UCS)) در COP۳۱ حضور دارد، گفت: «آخرین گزارش آژانس بینالمللی انرژی به روشنی نشان میدهد که بحران انرژی فسیلی برآمده از جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، سیستم انرژی جهان را به شکلی برگشتناپذیر تغییر داده و دلایل متعددی ارائه کرده که چرا کشورها از گذار سریع به انرژی پاک سود خواهند برد.»
منبع: خبرگزاری صدا و سیما


