چند سال قبل، وقتی بخش بزرگی از بازار بیمه تازه داشت با مفهوم فروش آنلاین کنار میآمد، یک سؤال جدیتر هم وجود داشت: آیا بیمههای تخصصی، بهخصوص بیمههای مسئولیت، واقعاً قابلیت فروش آنلاین دارند؟ خیلیها پاسخشان منفی بود. استدلال هم قابل فهم بود؛ بیمه مسئولیت محصول سادهای نیست که بتوان فقط چند گزینه جلوی کاربر گذاشت، قیمت نشان داد و انتظار داشت انتخاب درستی انجام شود. اما بیمه جم با نگاه دیگری وارد این حوزه شد؛ اینکه آنلاین شدن الزاماً به معنای حذف مشاوره و تخصص نیست.
برای صحبت درباره شکلگیری این ایده، تردیدهای ابتدای مسیر، فروش آنلاین بیمههای تخصصی و آینده این بازار، با نوشین مصطفوی، مدیر سامانه بیمه جم و نماینده رسمی شرکت بیمه پارسیان با کد نمایندگی ۵۰۴۷۳۰ گفتوگو کردیم. فعالیت شما در صنعت بیمه از چه زمانی شروع شد؟ فعالیت حرفهای من در صنعت بیمه از فروردین ۱۳۹۲ آغاز شد و از آن زمان بهصورت مستمر در این حوزه فعالیت داشتهام. تجربهای که طی این سالها از ارتباط مستقیم با بیمهگذاران و شناخت نیازهای آنها به دست آوردم، بعدها یکی از زمینههای اصلی شکلگیری ایده بیمه جم شد؛
ایدهای که از اواخر سال ۱۴۰۱ وارد مرحله جدیتری شد. ایده راهاندازی بیمه جم دقیقاً از کجا آمد؟ از یک تضاد. از یک طرف مردم بهمرور میخواستند کارهای بیشتری را آنلاین انجام دهند. طبیعی هم بود؛ چرا برای گرفتن اطلاعات اولیه، استعلام یا ثبت درخواست حتماً باید مراجعه حضوری داشت؟ از طرف دیگر، در بیمههای تخصصی هنوز بخش زیادی از فرایند به شکل سنتی انجام میشد. سؤالی که برای من ایجاد شد این بود که چرا نباید بیمههای مسئولیت و سایر رشتههای تخصصی را هم وارد فضای آنلاین کرد؟ البته نه به این معنی که کارشناس را حذف کنیم.
اتفاقاً از ابتدا نگاه من برعکس بود: تکنولوژی باید دسترسی به تخصص را سادهتر کند، نه اینکه تخصص را حذف کند. از همین نگاه، بیمه جم در اواخر سال ۱۴۰۱ شکل جدیتری گرفت. آن زمان خیلیها معتقد بودند بیمه مسئولیت اساساً محصول مناسبی برای فروش آنلاین نیست. واکنش شما چه بود؟ واقعیت این است که بعضی از همکاران با تردید به این موضوع نگاه میکردند و معتقد بودند بیمههای تخصصی، مخصوصاً بیمه مسئولیت، جایی در فروش آنلاین ندارند. راستش را بخواهید من هم با بخشی از این نگرانی موافق بودم.
اگر منظور از فروش آنلاین این باشد که یک محصول پیچیده را تبدیل کنیم به چند فیلد، یک قیمت و یک دکمه «خرید»، بله؛ به نظر من هم مدل درستی نیست. اختلاف نگاه ما این بود که من فکر میکردم میتوان بخش زیادی از مسیر را آنلاین کرد، بدون اینکه مشاوره تخصصی را قربانی کنیم. خودتان هیچوقت فکر نکردید شاید این ایده جواب ندهد؟ طبیعتاً چرا. وقتی مسیر تازهای را شروع میکنید، مخصوصاً مسیری که اطرافیان نسبت به آن تردید دارند، خودتان هم سؤالهایی دارید. آیا مشتری حاضر است یک بیمه تخصصی را آنلاین پیدا کند؟ آیا به این فرایند اعتماد میکند؟
آیا کسی که حتی نام دقیق بیمه موردنیازش را نمیداند میتواند مسیر درست را پیدا کند؟ اما خیلی زود اتفاقی افتاد که برای من واقعاً تعیینکننده بود. چه اتفاقی؟ فکر میکنید یکی از اولین درخواستهای خرید آنلاین ما مربوط به چه بیمهای بود؟ بیمه مسئولیت کارفرما در قبال کارکنان ساختمانی. نکته جالبتر این بود که درخواست از تهران، کرج یا یکی از شهرهای بزرگ نیامده بود. یکی از هموطنان عزیز ما از یکی از روستاهای استان گلستان برای ساختوساز از دهیاری مجوز گرفته بود.
برای عملیات ساختمانی خودش به بیمه مسئولیت نیاز داشت، وارد سایت شده بود، بیمه موردنظرش را پیدا کرده بود و درخواست خرید را بهصورت آنلاین ثبت کرده بود. برای من آن سفارش واقعاً فقط یک فروش نبود. ما بیمه جم را با این تصور شروع کرده بودیم که موقعیت جغرافیایی نباید تعیین کند چه کسی به خدمات تخصصی بیمه دسترسی داشته باشد. حالا همان اوایل کار، فردی از یک روستا در استان گلستان توانسته بود یک بیمه نسبتاً تخصصی را برای پروژه خودش پیدا کند و درخواستش را ثبت کند. یادم هست آن اتفاق خیلی به من انرژی داد.
احساس کردم ایدهای که تا آن زمان دربارهاش صحبت میکردیم، در دنیای واقعی هم معنا دارد. گاهی یک سفارش کوچک میتواند بزرگترین تأیید برای ادامه یک مسیر باشد. برای من آن سفارش دقیقاً همین بود. چرا بیمه جم از ابتدا روی بیمههای مسئولیت، آتشسوزی و حوزه ساختمان تمرکز بیشتری داشت؟ چون این حوزهها دقیقاً جاهایی هستند که تخصص میتواند تفاوت واقعی ایجاد کند. مثلاً دو نفر ممکن است هر دو بگویند «بیمه مسئولیت ساختمانی میخواهم»، اما شرایطشان اصلاً شبیه هم نباشد. یکی یک ساختمان کوچک میسازد و دیگری پروژه بزرگتری دارد.
تعداد نیروها، نوع عملیات، میزان ریسک و تعهداتی که نیاز دارند میتواند کاملاً متفاوت باشد. در چنین شرایطی فقط پیدا کردن ارزانترین عدد پاسخ مسئله نیست. به همین دلیل ترجیح دادیم بهجای اینکه در همه رشتهها به شکل سطحی حضور داشته باشیم، در حوزههایی که تجربه و شناخت بیشتری داریم عمیقتر کار کنیم. اگر بخواهید فقط یک اشتباه رایج مشتریان در خرید بیمه مسئولیت را نام ببرید، چیست؟ اینکه سؤال اول و آخرشان قیمت باشد. قیمت مهم است؛ قطعاً.
ولی قبل از اینکه بپرسیم «این بیمه چقدر میشود؟» بهتر است بپرسیم: «اگر حادثهای اتفاق بیفتد، دقیقاً چه چیزی و تا چه سقفی تحت پوشش من است؟» دو بیمهنامه ممکن است اسم مشابهی داشته باشند، اما تعهدات و پوششهایشان یکسان نباشد. مشکل اینجاست که بعضی افراد تازه بعد از خسارت شروع میکنند به خواندن جزئیات بیمهنامه. آن موقع دیگر خیلی دیر است. یکی از انتقادهایی که به فروش آنلاین بیمه وارد میشود این است که ممکن است مشتری چیزی را بخرد که درست متوجهش نشده باشد. این انتقاد را قبول دارید؟ بله، کاملاً. به نظرم این یکی از خطرات واقعی فروش آنلاین بیمه است.
اگر یک سامانه فقط به دنبال این باشد که کاربر را هرچه سریعتر به مرحله پرداخت برساند، احتمال انتخاب اشتباه وجود دارد. ولی راهحلش برگشتن کامل به مدل سنتی نیست. راهحل این است که فرایند آنلاین درست طراحی شود؛ سؤال درست پرسیده شود، توضیحات قابل فهم باشد و هرجا نیاز به تصمیم تخصصی وجود دارد، کارشناس وارد شود. فروش آنلاین خوب باید احتمال انتخاب اشتباه را کاهش دهد، نه اینکه فقط فروش را سریعتر کند. پس شما معتقدید همه فرایند بیمه نباید کاملاً خودکار شود؟ نه، حداقل در حال حاضر نه. من طرفدار فناوری هستم، ولی نه صرفاً به خاطر اینکه فناوری است.
اگر یک مرحله را بتوانیم خودکار کنیم و تجربه مشتری بهتر شود، عالی است. ولی اگر خودکار کردن یک مرحله باعث شود احتمال اشتباه بیشتر شود، چه فایدهای دارد؟ به نظرم معیار باید نتیجه باشد، نه میزان اتوماسیون. بزرگترین ضعف فروش آنلاین بیمه در ایران را چه میدانید؟ به نظرم یکی از ضعفهای اصلی این است که گاهی همان منطق فروشگاه اینترنتی کالا را روی بیمه پیاده میکنیم. بیمه کالا نیست. ممکن است دو نفر دقیقاً یک مدل گوشی بخرند و محصول یکسانی تحویل بگیرند؛ اما دو نفر که یک نوع بیمه مسئولیت میخواهند الزاماً شرایط یکسانی ندارند.
اگر این تفاوت را نادیده بگیریم، آنلاین شدن فقط ظاهر فرایند را تغییر داده است. چالش اصلی این است که بتوانیم پیچیدگی پشت محصول را مدیریت کنیم، بدون اینکه تمام آن پیچیدگی را روی دوش مشتری بگذاریم. اعتماد در فضای آنلاین چطور ساخته میشود؟ با شفافیت. مشتری باید بداند با چه مجموعهای طرف است، چه کسی پشت آن قرار دارد، بیمهنامه در چه چارچوبی صادر میشود و اگر فردا سؤال یا مشکلی داشت چه کسی پاسخگوی او خواهد بود. در مراجعه حضوری بخشی از این اعتماد با دیدن دفتر و کارشناس شکل میگیرد.
در اینترنت باید همان اعتماد را با اطلاعات شفاف، پاسخگویی و هویت مشخص مجموعه ساخت. بیمه جم در چارچوب نمایندگی رسمی شرکت بیمه پارسیان با کد نمایندگی ۵۰۴۷۳۰ فعالیت میکند و برای ما مهم بوده که این موضوع برای مشتری روشن باشد. در این چند سال چه چیزی بیشتر از همه نگاه شما را درباره رفتار مشتری آنلاین تغییر داده است؟ اینکه مردم خیلی بیشتر از چیزی که ما تصور میکنیم میتوانند مسائل تخصصی را آنلاین انجام دهند، به شرط اینکه مسیر را برایشان درست طراحی کنیم. گاهی مشکل از مشتری نیست.
ما یک فرایند پیچیده طراحی میکنیم، پر از اصطلاحات تخصصی، بعد نتیجه میگیریم که «مردم این کار را آنلاین انجام نمیدهند». شاید اگر همان موضوع را سادهتر و شفافتر توضیح دهیم، نتیجه کاملاً متفاوت باشد. این برای من یکی از درسهای مهم این مسیر بوده است. هوش مصنوعی میتواند در این مسیر چه کمکی کند؟ خیلی زیاد. یکی از مشکلات واقعی این است که کاربر گاهی حتی نمیداند نام بیمه موردنیازش چیست. مثلاً میگوید: «برای ساختمانم بیمه میخواهم.» این جمله میتواند چند معنی مختلف داشته باشد.
شاید بیمه آتشسوزی میخواهد، شاید بیمه مسئولیت مدیر ساختمان و شاید بیمه مسئولیت مربوط به عملیات ساختمانی. یک سیستم هوشمند اگر درست طراحی شده باشد میتواند با چند سؤال ساده، نیاز کاربر را دقیقتر تشخیص دهد و او را به مسیر مناسب هدایت کند. به نظرم این یکی از کاربردهای واقعاً ارزشمند هوش مصنوعی در بیمه است. هوش مصنوعی برای من دستیار متخصص است، نه بهانهای برای حذف متخصص. اگر به روزهای اول بیمه جم برگردید، چه کاری را زودتر شروع میکنید؟ آموزش مشتری را. احتمالاً خیلی زودتر روی محتوا و توضیح ساده مفاهیم بیمهای سرمایهگذاری میکردم.
ما در صنعت بیمه گاهی فراموش میکنیم اصطلاحاتی که برایمان کاملاً عادی است، برای مشتری اصلاً عادی نیست. اگر مشتری نفهمد درباره چه چیزی صحبت میکنیم، نمیتوانیم از او انتظار تصمیم درست داشته باشیم. امروز برای من «ساده توضیح دادن» خودش یک تخصص است. بیمه جم امروز خودش را در چه نقطهای میبیند؟ ما هنوز خودمان را در حال ساختن میبینیم. هدفمان این نیست که بگوییم به نقطه نهایی رسیدهایم. چیزی که برای من مهمتر است این است که مسیری که شروع کردیم امروز برایمان روشنتر شده؛ میدانیم میخواهیم در چه حوزههایی تخصصیتر شویم و چه تجربهای برای مشتری بسازیم.
این مسیر هنوز ادامه دارد. اگر سه سال دیگر دوباره با شما مصاحبه کنیم، دوست دارید چه چیزی درباره بیمه جم تغییر کرده باشد؟ دوست دارم وقتی کسی درباره بیمههای مسئولیت، آتشسوزی یا بیمههای مرتبط با ساختمان سؤال دارد، بیمه جم یکی از گزینههایی باشد که به خاطر تخصص و تجربه خوب مشتری به آن فکر میکند. نه صرفاً چون تبلیغش را دیده است. بلکه چون احساس میکند این مجموعه موضوع را میشناسد. اگر به آن نقطه برسیم، برای من ارزشمند است. و اگر مجبور باشید بیمه جم را فقط در یک جمله تعریف کنید؟ ساده کردن مسیر خرید بیمه تخصصی، بدون سادهانگاری خود بیمه.
این شاید نزدیکترین جمله به چیزی باشد که از ابتدا دنبال آن بودیم.
منبع: اقتصاد نیوز



