رفتن به محتوای اصلی
فرهنگی هنریجام جم آنلاین6 دقیقه مطالعه

مستندی که «مستند» نیست

مستند دو قسمتی ملانیا ترامپ که قرار است از آمازون پخش شود، با موجی از انتقاد منتقدان سینمایی و فعالان مدنی روبه‌رو شده است؛ مخالفان، این پروژه را اثری تبلیغاتی، از پیش طراحی‌شده و فاقد استاندارد‌های واقعی مستندسازی می‌دانند.

مستندی که «مستند» نیست

جام جم آنلاین: با اعلام زمان پخش مستند تبلیغاتی «ملانیا»، اعتراض‌های عمومی نهاد‌ها و فعالان مدنی آمریکا به شبکه آمازون ــ تهیه‌کننده این مینی‌سریال دو قسمتی ــ بالا گرفته است. مدیران آمازون تاریخ ۲۰ نوامبر را به‌عنوان زمان پخش اینترنتی این مستند تبلیغاتی انتخاب کرده‌اند. سازندگان سریال ادعا کرده‌اند در این مستند دو اپیزودی صحنه‌هایی در معرض دید تماشاگران قرار خواهد گرفت که تا پیش از این در هیچ کجا به نمایش درنیامده و دیده نشده است.

در همین ارتباط فعالان مدنی این پرسش را مطرح می‌کنند که آنچه تا قبل از این در رابطه با ملانیا ترامپ دیده و شنیده شده برای عموم مردم و تماشاگران چه اهمیتی داشته که حالا قرار است صحنه‌هایی دیده نشده از او به نمایش درآید؟! به گفته سازندگان سریال، داستان اپیزود اول به بحث در این‌باره می‌پردازد که ملانیا ترامپ چگونه خودش را آماده ورود به کاخ‌سفید به عنوان «بانوی اول کشور» کرد. در اپیزود دوم هم لحظات مهم زندگی این مهاجر اروپای شرقی بعد از مراسم تحلیف دونالد ترامپ را مرور می‌کند.

شکست و افتضاح هنری آن چه مورد توجه فراوان منتقدان سینمایی و تلویزیونی و فعالان اجتماعی قرار گرفته این است که مستند ملانیا مدتی بعد از اکران عمومی افتضاح فیلم سینمایی «ملانیا» در سی‌ام ژانویه سال‌جاری میلادی پخش می‌شود. این فیلم سینمایی با وجود تبلیغات گسترده و ارائه بلیت مجانی به بسیاری از طرفداران حزب جمهوریخواه برای تماشای آن (و پر کردن سالن‌های سینما‌های نمایش‌دهنده)، شکست سخت تجاری در جدول گیشه نمایش سینما‌های آمریکا خورد و تحلیلگران اقتصادی نمایش آن‌را یک رویداد فاجعه‌بار ارزیابی کردند.

شدت فاجعه به حدی بود که به‌رغم اعلام قبلی برای پخش وسیع جهانی ملانیا، این فیلم هیچ‌وقت پخش و نمایش بین‌المللی نداشت. حتی اکران اینترنتی فیلم در نهم مارس سال‌جاری میلادی هم نتوانست تماشاچی چندانی برای آن فراهم کند! با وجود آن‌که توزیع‌کنندگان فیلم ادعا کردند که استقبال عمومی از فیلم بسیار خوب و بالا بوده، فروش زیر ۱۰ میلیون دلاری آن (که البته به‌واسطه پخش رایگان بلیت‌های فیلم به تماشاگران بوده) نتوانست هزینه ۴۰ میلیون دلاری تولید آن را پوشش دهد و یک ضرر بزرگ و کلان برای تهیه‌کنندگان و سازندگانش بود.

البته باید این نکته مهم را نیز درنظر داشت که مدیران شبکه آمازون در کنار هزینه ۴۰ میلیون دلاری تولید فیلم، ۳۵ میلیون دلار هم صرف بازاریابی آن کردند که به این ترتیب رقم هزینه کلی ساخت آن‌را به مبلغ ۷۵ میلیون دلار می‌رساند.

مستند طراحی‌شده مستند دو اپیزودی ملانیا را برت راتنر، کارگردان اکشن‌ساز هالیوودی ساخته که به‌خاطر آن به‌شدت از سوی همکارانش مورد انتقاد قرار گرفته است. خود دونالد ترامپ هم شخصا به‌عنوان تهیه‌کننده اصلی، تمام مخارج آن را به‌عهده گرفته است. اوون گلیبرمن، منتقد نشریه پرخواننده ورایتی در نقدی که بر مستند نوشته، آن‌را کاری سفارشی توصیف کرده که هیچ‌یک از استاندارد‌های ساخت یک اثر مستند را رعایت نکرده و می‌نویسد: «همه‌چیز در این مستند گلچین و سازماندهی شده است. مثل ارکستری می‌ماند که یک رهبر ارکستر در حال هدایت و رهبری دقیق تمام نوازندگانش است.

هیچ‌چیز شکل طبیعی و عادی ندارد و انگار همه‌چیز دستچین شده است. تمام صحنه‌های مستند از قبل آرایش شده و به‌گونه‌ای در کادر گنجانده شده‌اند که به‌منظور مورد نظر کارگردان برسند. برخلاف عموم مستند‌های سینمایی و تلویزیونی که دوربین مشغول ضبط صحنه‌ها و اتفاقاتی است که به‌صورت واقعی رخ می‌دهند، در مستند ملانیا همه‌چیز از قبل طراحی و صحنه‌آرایی شده است.»

معنای عدم‌ محبوبیت اهل فن از مدیران شبکه آمازون می‌پرسند همان نسخه سینمایی ملانیا (و افتضاحات متعاقب آن) به اندازه کافی کفایت نکرد که حالا خودشان را موظف به تولید یک مستند تلویزیونی از همسر رئیس‌جمهور متوهم آمریکا دانسته‌اند؟ همین صاحب‌نظران به این موضوع جالب هم اشاره می‌کنند که مستند ملانیا در شرایطی روی آنتن می‌رود که هنوز خود دونالد ترامپ و هم‌حزبی‌هایش در حزب جمهوریخواه، در شوک ناشی از شکست سنگین در انتخابات میان‌دوره‌ای کشور از حزب دموکرات هستند.

به این ترتیب و در چنین شرایطی، پخش مستندی تبلیغاتی از کسی که محبوبیتی در میان عموم مردم ندارد، چه معنایی دارد؟ منتقدان سینمایی که معمولا کاری به سیاست ندارند، می‌گویند از کانزاس تا جنوب کالیفرنیا نمایندگان حزب ترامپ از دموکرات‌ها شکست خورده‌اند و در چنین حال و هوایی، کدام تماشاگری (بگو رای‌دهنده‌ای!) حاضر به تماشای مستندی درباره زنی است که همسرش بدترین شرایط اقتصادی و اجتماعی را برای همین تماشاگران ایجاد کرده است.

خانم بدون دستاورد همه این اتفاقات درحالی است که بسیاری از فعالان مدنی و روشنفکران این پرسش جالب را مطرح می‌کنند که مگر ملانیا ترامپ در مدت زمانی که داخل کاخ‌سفید بوده چه عمل، دستاورد و اقدام مهم و قابل‌توجه اجتماعی یا فرهنگی انجام داده که ساخت یک مستند تلویزیونی درباره او را توجیه کند. نشریاتی که اختصاص به مسائل مربوط به بانوان دارند، ملانیا را با خواهران کارداشیان مقایسه کرده و می‌نویسند او هم مثل اهالی این خانواده تنها به مد و لباس و تجملات و جواهرات توجه نشان می‌دهد و اصلا با دنیای سیاست بیگانه است.

این درحالی است که در صحنه‌هایی از مستند تلاش می‌شود ملانیا ترامپ به‌عنوان زنی معرفی شود که نسبت به مسائل پیرامون جامعه آمریکا و حتی امور بین‌المللی حساس است و واکنش نشان می‌دهد!

اختلافات درون‌گروهی از داخل شبکه آمازون شنیده می‌شود که به‌دنبال انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، این نظریه در میان مدیران آن هم مطرح شده که توجه ویژه به ملانیا ترامپ و خانواده ترامپ شاید کاری درست نبوده و برنامه‌سازان این شبکه نباید تا این حد به ترامپ‌ها بپردازند. اما همچنین شنیده می‌شود که آمازونی‌ها به‌هر‌حال مجبورند مستندی را که تولید کرده‌اند، پخش کنند. اطلاع چندانی از رقم هزینه‌های تولید مستند در دست نیست و تهیه‌کنندگانش حاضر به افشای رقم تولید آن نشده‌اند.

برخی گمانه‌زنی‌ها حکایت از آن می‌کند که رقم تولید این مستند هم چندان کم نبوده و دونالد ترامپ برای ساخت آن هم دست‌و‌دلبازی خاصی از خود نشان داده است. از قرار معلوم خود آمازونی‌ها هم در داخل خودشان این صحبت را کرده‌اند که کسی استقبال چندانی از مستند دو قسمتی‌شان نخواهد کرد و پخش آن با عدم موفقیت روبه‌رو خواهد شد.

درس عبرت هنری! اما به نظر می‌رسد مدیران آمازون از اتفاقات اخیر درس عبرتی گرفته و تلاش دارند در آینده دست به کاری نزنند که باز هم برای‌شان دردسرساز بوده و هم موقعیت مالی و انتقادی خوبی فراهم نکند. برعکس آنچه که تا قبل از این گفته شده بود و رسانه‌ها خبر داده بودند که شبکه آمازون به‌دنبال احیای سریال قدیمی خود «کارآموز» است، فعلا کار پیش‌تولید آن متوقف شده است. سریال کارآموز را دونالد ترامپ قبل از رئیس‌جمهور شدن خود تهیه کرده بود و حال و هوای یک رئالیتی‌شوی تبلیغاتی در جهت منافع بنگاه ترامپ را داشت.

بعد از آن که ترامپ رئیس‌جمهور شد، صحبت‌هایی درگرفت که نسخه تازه‌ای از این سریال با محوریت پسر ترامپ تهیه و تولید شود و او به‌جای پدرش تهیه‌کننده اصلی سریال باشد. با وجود آن‌که تمام صحبت‌ها صورت گرفته و قرار و مدار‌ها گذاشته شده بود، حالا مشخص شده که آمازونی‌ها این پروژه را به بایگانی سپرده و فعلا قصد تولید آن‌را ندارند. اهل فن بر این باور است که دوران رجزخوانی‌های ترامپ به‌سر رسیده و حالا همگان متوجه این مسأله شده‌اند که بلوف‌های او فاقد ارزش بوده و نباید اهمیتی به آنها داد. همین گرایش است که باعث می‌شود کسی دیگر توجهی به او و اظهاراتش نداشته باشد.

در چنین شرایط و حال و هوایی، ملانیا ترامپ همسر او که جای خودش را دارد!

نویسنده: کیکاوس زیاری

منبع: جام جم آنلاین

منبع خبرجام جم آنلاین