به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، حجتالاسلام سید حسین شفیعی دارابی، عضو هیئت علمی جامعهالمصطفی العالمیه و عضو گروه علمی تربیتی تفسیر و علوم قرآن جامعهالزهرا(س)، در بیستودومین نشست از سلسلهنشستهای پیشهمایش بینالمللی حکمرانی جمعیت و خانواده در شکلدهی جوامع آینده، به تبیین موضوع «حکمرانی خانواده و جمعیت در تراز نظم نوین منطقهای؛ فرصتها و تهدیدهای دوران پساجنگ رمضان» پرداخت.
وی با اشاره به اهمیت خانواده و جمعیت در معادلات اجتماعی و راهبردی جوامع، اظهار داشت: خانواده و جمعیت از بنیادیترین مؤلفههای حیات اجتماعی و تمدنی هستند و تحولات جمعیتی، کاهش نرخ باروری، سالمندی و جابهجایی جمعیت، علاوه بر پیامدهای اقتصادی و اجتماعی، بر آینده قدرت ملی، امنیت انسانی و مناسبات منطقهای نیز تأثیر میگذارند.
خانواده، بستر اصلی پویایی جمعیت است حجتالاسلام شفیعی دارابی با تبیین تقدم مفهومی خانواده بر جمعیت در عنوان این نشست، تصریح کرد: این تقدم به معنای کماهمیت دانستن مسئله جمعیت نیست، بلکه بیانگر جایگاه بنیادین خانواده در تحقق پویایی جمعیتی است؛ چراکه خانواده بستر طبیعی ازدواج، فرزندآوری، تربیت نسل، انتقال ارزشها و در نهایت تداوم و پویایی جمعیت به شمار میآید.
وی با استناد به آیات قرآن کریم و روایات اسلامی درباره اهمیت ازدواج و فرزندآوری، خاطرنشان کرد: خانواده در منطق دینی صرفاً یک نهاد زیستی و اجتماعی نیست، بلکه محیط اصلی تربیت انسان و انتقال ارزشهای دینی و اخلاقی است؛ ازاینرو، تحکیم بنیان خانواده از مقدمات اساسی تحقق سیاستهای جمعیتی محسوب میشود. این استاد حوزه و دانشگاه همچنین با اشاره به ضرورت استمرار سیاستهای خانواده و جمعیت در دوران جنگ و پساجنگ، بیان کرد: نباید از عنوان پساجنگ رمضان چنین برداشت کرد که مسئله ازدواج، فرزندآوری و پویایی جمعیت صرفاً پس از پایان جنگ موضوعیت دارد؛
بلکه حکمرانی خانواده و جمعیت باید در دوره بحران و جنگ نیز استمرار داشته باشد تا جامعه در مرحله بازسازی با کمبود سرمایه انسانی مواجه نشود. جمعیت جوان از مؤلفههای قدرت ملی است وی با اشاره به بیانات رهبر شهید درباره ضرورت حفظ جمعیت جوان کشور، یادآور شد: قدرت ملی صرفاً به توان نظامی محدود نمیشود، بلکه ابعاد اقتصادی، علمی، فرهنگی، سیاسی و تبلیغی را نیز دربرمیگیرد و حفظ جمعیت جوان یکی از ابزارهای تقویت قدرت کشور است.
حجتالاسلام شفیعی دارابی با نقل تأکید رهبر شهید بر ضرورت افزایش نسل و حمایت از خانواده، افزود: تلاش برای افزایش نسل، جوانسازی نیروی انسانی کشور و حمایت از خانواده از ضروریترین وظایف مسئولان و آحاد مردم است و در کنار تدابیر قانونی، باید به فرهنگسازی در فضای عمومی و نظام بهداشتی نیز توجه شود. حکمرانی خانواده و جمعیت نیازمند مشارکت همه نهادهاست عضو هیئت علمی جامعهالمصطفی العالمیه در ادامه به تبیین مفهوم حکمرانی پرداخت و گفت: حکمرانی با حکومت یکسان نیست؛
حکومت بیشتر به ساختار رسمی قدرت و نهادهای اجرایی اشاره دارد، اما حکمرانی مفهومی گستردهتر است که شیوه تنظیم، هدایت، هماهنگی و حل مسائل عمومی جامعه را دربرمیگیرد. وی با بیان اینکه در حکمرانی خانواده و جمعیت، تنها دولت نقشآفرین نیست، اظهار داشت: مجلس، دستگاه قضایی، نهادهای فرهنگی و آموزشی، رسانهها، خانوادهها، دانشگاهیان، مساجد، هیئتها، تشکلهای مردمی و بخش خصوصی نیز در این عرصه مسئولیت دارند.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه نمیتوان تمام مسئولیت مسائل خانواده را بر دوش یک دستگاه یا وزارتخانه گذاشت، خاطرنشان کرد: موضوع خانواده با حوزههایی همچون مسکن، اشتغال، آموزش، فرهنگ، سلامت، رسانه، حقوق و سبک زندگی ارتباط دارد و سیاستگذاری در این زمینه باید با هماهنگی بخشهای مختلف انجام شود. وی همچنین جمعیت را فراتر از یک عدد و آمار دانست و گفت: جمعیت حامل نیروی انسانی، دانش، فرهنگ، هویت، قدرت تولید، توان دفاعی و ظرفیت تمدنی یک جامعه است؛ بنابراین، در کنار توجه به کمیت جمعیت، باید به سلامت، آموزش، مهارت، امید و هویت نسل آینده نیز توجه داشت.
نظم نوین منطقهای بدون سرمایه انسانی توانمند شکل نمیگیرد حجتالاسلام شفیعی دارابی با تبیین مفهوم تراز منطقهای، بیان کرد: مسائل خانواده و جمعیت صرفاً موضوعات داخلی کشورها نیستند؛ زیرا پدیدههایی مانند مهاجرت، جنگ، فقر، بیکاری، سالمندی و جابهجایی نیروی کار، آثار فرامرزی دارند و بر مناسبات کشورهای منطقه تأثیر میگذارند. وی استقلال راهبردی، امنیت مشترک، همکاری اقتصادی، پیوندهای فرهنگی و مردمی، عدالت در بهرهمندی از فرصتها، حکمرانی چندسطحی و تقویت سرمایه انسانی را از شاخصههای نظم نوین منطقهای برشمرد.
این پژوهشگر با اشاره به ضرورت نقشآفرینی مردم و جوامع در شکلگیری نظم منطقهای، افزود: نظم منطقهای صرفاً از طریق روابط میان دولتها شکل نمیگیرد، بلکه ملتها، نخبگان، دانشگاهها، سازمانهای مردمنهاد، خانوادهها و شبکههای فرهنگی نیز در شکلگیری و پایداری آن نقش دارند. وی تأکید کرد: هیچ نظم منطقهای بدون برخورداری از جمعیتی توانمند، سالم، آموزشدیده و برخوردار از هویت پایدار نمیتواند ظرفیت لازم برای استمرار و پیشرفت را داشته باشد؛ ازاینرو، جمعیت در نظم جدید صرفاً موضوعی اجتماعی نیست، بلکه مسئلهای اقتصادی، امنیتی، فرهنگی و تمدنی به شمار میآید.
همکاری منطقهای در سیاستهای خانواده و جمعیت ضروری است حجتالاسلام شفیعی دارابی در ادامه، خانواده را زیرساخت تمدنی و عامل مقاومت در برابر بحرانها دانست و اظهار داشت: خانواده از طریق حمایت عاطفی، اقتصادی و اجتماعی از اعضای خود میتواند بخشی از آثار بحرانهای اقتصادی، امنیتی و اجتماعی را کاهش دهد و در بازسازی اجتماعی نقشآفرین باشد. وی مدیریت مسئولانه مهاجرت را از دیگر الزامات نظم نوین منطقهای دانست و گفت: مهاجرت را نباید صرفاً تهدید یا فرصت تلقی کرد، بلکه این موضوع نیازمند سیاستگذاری انسانی، حقوقی و اقتصادی است.
حفظ کرامت مهاجران، حمایت از خانوادههای مهاجر، توجه به حقوق کودکان و جلوگیری از قاچاق انسان از الزامات این حوزه است. عضو هیئت علمی جامعهالمصطفی العالمیه همچنین همکاری کشورهای منطقه در حوزه سلامت مادر و کودک، درمان ناباروری، توانمندسازی خانوادهها، حمایت از سالمندان، تسهیل ازدواج، اشتغال جوانان و تبادل تجربه در سیاستهای جمعیتی را ضروری دانست. وی با اشاره به خطر گسست نسلی و فرهنگی، خاطرنشان کرد: اگر نسل جوان در منطقه با بیهویتی، بیاعتمادی و ناامیدی مواجه شود، شکلگیری و استمرار نظم سیاسی، اقتصادی و اجتماعی پایدار با دشواری روبهرو خواهد شد؛
بنابراین خانواده، نهادهای آموزشی، رسانهها و نهادهای فرهنگی باید در تقویت پیوندهای نسلی و حفظ هویت فرهنگی نقشآفرینی کنند. سیاستهای جمعیتی باید بر نیازهای واقعی خانوادهها استوار باشد حجتالاسلام شفیعی دارابی در بخش پایانی سخنان خود، اتخاذ رویکرد انسانی و کرامتمحور در سیاستگذاری، پرهیز از سیاستهای صرفاً دستوری و تبلیغاتی، تسهیل دسترسی خانوادهها به مسکن و اشتغال، کاهش هزینههای فرزندآوری، حمایت از زنان در مسئولیتهای خانوادگی و اجتماعی و توجه همزمان به کیفیت و کمیت جمعیت را از الزامات حکمرانی خانواده و جمعیت برشمرد.
وی همچنین بر ضرورت تدوین سیاستهای منطقهای برای مدیریت مهاجرت، تقویت آموزش و مهارتآموزی جوانان، ایجاد نظام جامع داده و رصد تحولات جمعیتی، مشارکت مردم و نخبگان در سیاستگذاری و هماهنگی میان سیاستهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی تأکید کرد. این استاد حوزه و دانشگاه در جمعبندی مباحث خود گفت: حکمرانی خانواده و جمعیت صرفاً مدیریت تعداد تولدها یا ارائه خدمات حمایتی نیست، بلکه نوعی سیاستگذاری جامع برای حفظ و تحکیم خانواده، پرورش نسل آینده، تقویت سرمایه انسانی و تضمین تداوم فرهنگی و اجتماعی جامعه است.
وی خاطرنشان کرد: نظم نوین منطقهای زمانی از پایداری بیشتری برخوردار خواهد شد که خانواده و سرمایه انسانی در کانون سیاستگذاری قرار گیرند، ظرفیتهای جمعیتی بهدرستی مدیریت شوند و همکاری میان کشورهای منطقه در حوزههای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و امنیتی گسترش یابد. گفتنی است، دبیر این نشست خدیجه حسینزاده، استاد و پژوهشگر جامعهالزهرا(س) بود.
منبع: رسانیوز
