جام جم آنلاین: پوتین، شی و ترامپ در جریان گفتوگوی خود توافق کردند که جنگ اتمی قابل پیروزی نیست و همه طرفها باید از تشدید تنشها پرهیز کنندچین، روسیه و آمریکا پس از نخستین نشست سهجانبه در حاشیه اجلاس اپک در شنژن، با انتشار بیانیهای بر گفتوگو با هدف کاهش خطرهای ناشی از تسلیحات هستهای، جلوگیری از اشاعه این سلاحها و حفظ ثبات تأکید کردند.
در این بیانیه آمده است که جنگ هستهای پیروز ندارد و هرگز نباید آغاز شود. سه کشور همچنین بر سر تأمین انرژی و افزایش عرضه فرآوردههای نفتی تصفیهشده به توافق رسیدند. این سند بر اصل رضایت دولتها و مصونیت مقامها تأکید دارد و خواستار جلوگیری از سوءاستفاده دیوان بینالمللی کیفری از اختیارات قضایی است. اصلاح سازمان ملل برای تقویت کارآمدی آن در حفظ صلح و امنیت بینالمللی نیز ضروری دانسته شد. به گفته کرملین، پوتین، شی جینپینگ و ترامپ ۹۰ دقیقه درباره تحولات جهانی گفتوگو کردند.
شی دیدار را مثبت، سازنده و دارای نتایج ملموس خواند و بر اجرای تفاهمها و تداوم همکاری تأکید کرد. پوتین و ترامپ از چین بابت میزبانی قدردانی کردند. سه رئیسجمهور پس از نشست با خبرنگاران گفتوگو نکردند. نمایش نزدیکی ترامپ به مسکو و پکنبا توجه به اینکه نشست روز پنجشنبه در شنژن نخستین دیدار سران چین، روسیه و آمریکا بهشمار میرفت، میتوان این گردهمایی را سزاوار صفت «تاریخی» دانست. با این حال، از نظر دستاوردهای ملموس بعید به نظر میرسد این ملاقات، آنگونه که برخی مدعی شدند، به معنای ورق خوردن «صفحهای تازه در عرصه دیپلماسی» باشد.
در عوض، این نشست در کتابهای تاریخ قرن بیستویکم به پاورقی کوچکی تبدیل خواهد شد. دونالد ترامپ با وجود آنکه در جریان نشست اصلی اپک به خواب رفت، این فرصت را یافت تا نزدیکی خود به دو رهبری را که تحسین میکند، نشان دهد. رئیسجمهور آمریکا در شرایطی که اوکراین پل ارتباطی روسیه به شبهجزیره کریمه را ویران کرده بود، به پوتین نهتنها بهعنوان یک دوست، بلکه تقریبا همچون یک متحد در جنگ خوشامد گفت. رئیسجمهور روسیه نیز اکنون میتواند در داخل کشور نشان دهد که مسکو، و نه رقیبش اروپا یا اوکراین، توجه و احترام ترامپ و شی جینپینگ را به خود جلب کرده است.
این اجلاس به مثابه هدیهای رایگان به پوتین بود و به گفته جرمی هانت، وزیر امور خارجه پیشین انگلیس، نشان داد که ترامپ دیگر رهبر جهان غرب کلاسیک نیست. اعلام پایان دوران هژمونی آمریکابرای شی جینپینگ، این نشست فرصتی معتبر بهشمار میرفت تا میزبان باشد و به شکلی ضمنی پایان دوران هژمونی آمریکا را نشان دهد. واشنگتن دیگر داور یگانه امور جهانی نیست و بهعنوان یک اقتصاد مصرفکننده، باید صحنه را با چین بهعنوان غول تولید و روسیه بهعنوان بانک انرژی سهیم شود.
بیانیه کوتاه این سه کشور چهار موضوع نسبتا ناهماهنگ افزایش عرضه انرژی، اصلاح سازمان ملل متحد، محدود کردن اختیارات دیوان بینالمللی کیفری و تعهدی محتاطانه برای گفتوگو درباره خلع سلاح هستهای و منع اشاعه را در بر گرفت. این لیست از نظر جاهطلبی در میانه بحرانهای گوناگون جهانی، هرگز به پای کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ یا حتی اعلامیه پس از کنفرانس تهران سال ۱۹۴۳ نمیرسد؛ زمانی که رهبران انگلستان، آمریکا و شوروی در ایوان سفارت انگلیس نشستند و متعهد شدند پس از جنگ برای ساختن «خانواده جهانی ملتهای دموکراتیک» به دور از استبداد و ستم همکاری کنند.
وینستون چرچیل در تهران با صدای بلند اعلام کرد: «آینده بشریت در دستان ماست.» جوزف استالین فراتر رفت و گفت: «تاریخ ما را لوس کرده است. او قدرت بسیار بزرگ و فرصتهای بسیار بزرگی به ما داده است.» در مقابل، نشست شنژن شبیه دیداری به نظر میرسید که بهدنبال دستور کار میگردد. این خلأ با تعهدات کلیشهای برای «حفظ ثبات راهبردی و امنیت بینالمللی» پر شد؛ کاری که اگر به اوضاع جهان بنگریم، هیچیک از حاضران در حال حاضر با اثربخشی چشمگیری این تعهد دردستورکار قرار ندادهاند.
شکاف دیپلماتیک در غربطی نشست شرقآسیا، هیچ برنامه همراهی برای چگونگی اصلاح سازمان ملل، چه رسد به افزایش تولید انرژی یا احترام به حقوق بینالملل، ارائه نشد. مارکو روبیو، جانشین محتمل ترامپ، بهتازگی در سخنرانی خود حقوق بینالملل را بهعنوان بازیچه نخبگان جهانی نکوهش کرده بود. درهمین راستا، هیچ سخنی از مذاکره درباره معاهده سهجانبه کاهش تسلیحات هستهای به میان نیاورد؛ موضوعی که دونالد ترامپ از دوره نخست ریاستجمهوری خود پیگیری کرد و چین با این استدلال که زرادخانهاش بسیار کوچکتر از زرادخانه دو قدرت دیگر است، پیوسته آن را رد کرد.
باتوجه بهماهیت شخصی و بسته این نشست شنژن، متحدان اروپایی ترامپ روز پنجشنبه برای حمایت از اوکراین در برلین دیدار کردند و نسبت به تعیین مفاد صلح پشتسر خود هشدار دادند. فریدریش مرتس. صدراعظم آلمان، به خبرنگاران گفت: «قالب یالتا صلح به همراه نخواهد آورد.» او همچنین افزود که سران اجازه نخواهند داد اروپا تجزیه شود و کوشید نشست شنژن را صرفا فرصتی برای عکس گرفتن جلوه دهد.
مرتس تصریح کرد: «آمریکا درک میکند که بدون ما هیچ صلحی ممکن نیست.» جرد کوشنر، داماد ترامپ و فرستاده ویژه او، که در کنار مرتس ایستاده بود، تأکید کرد که ترامپ خواستار توافق صلح در کنار اروپا است و روسیه با ورود به گفتوگوهای چندجانبه با اروپا موافقت کرده است. کوشنر گفت ترامپ بهصورت تلفنی در نشست برلین مشارکت کرد و پس از دیدار با پوتین و شی با این باور از جلسه بیرون آمد که «صلح دستیافتنی است.» تنشهای دیپلماتیک پنهان ممکن است ظرف چند هفته آینده بار دیگر سرباز کنند؛
زمانی که ترامپ میزبان اجلاس گروه ۲۰ در اقامتگاه گلف خود در فلوریدا خواهد بود و انتظار میرود در آنجا بار دیگر با شی و احتمالا با پوتین دیدار کند. سکاندار کرملین که حضورش احتمالا خشم متحدان آمریکا را برمیانگیزد، گفت پس از گفتوگو با ترامپ درباره شرکت در این نشست فکر خواهد کرد، اما باید شرایط درون روسیه را نیز در نظر بگیرد.
منبع: جام جم آنلاین



