فرزندکشی پدیدهای چندعاملی است که از تعامل اختلالات روانی، فشارهای اجتماعی، خشونت و فقدان حمایت شکل میگیرد و پیشگیری از آن به شناسایی زودهنگام خانوادههای در معرض خطر و توجه به سلامت روان والدین نیاز دارد.
فرزندکشی (Filicide) به معنای کشتن فرزند توسط والد یا مراقب است؛ پدیدهای نادر اما بهشدت تکاندهنده که ریشه در تعامل پیچیدهای از عوامل روانی، اجتماعی و زیستی دارد. این مقاله کوتاه تلاش میکند با نگاهی روانشناختی، انگیزهها و پویاییهای پنهان این پدیده را روشن کند.
جامعه معمولاً والدین را حامی و محافظ فرزند میداند؛ بنابراین کشته شدن کودک به دست والد، نهتنها یک فاجعه انسانی بلکه یک پارادوکس روانشناختی است. درک این پدیده بدون قضاوت اخلاقی، نخستین گام برای پیشگیری و حمایت از خانوادههای در معرض خطر است.
پژوهشها انگیزههای فرزندکشی را در چند دسته کلی جای میدهند:
· نوع دوستانه (Altruistic): والد،مرگ را برای کودک «رهایی» از رنجی خیالی یا واقعی میپندارد؛ اغلب با اختلال افسردگی شدید یا روانپریشی همراه است. · روانپریشی: در حالت توهم و هذیان، والد ممکن است کودک را تهدیدی شیطانی تصور کند. · کودک ناخواسته: ناتوانی در پذیرش مسئولیت نگهداری، بهویژه در بارداریهای ناخواسته یا روابط پرتنش. · انتقام: هدف قرار دادن کودک برای آسیب زدن به شریک زندگی در جریان جدایی یا اختلافات شدید. · کودکآزاری منجر به مرگ: مرگ نه قصد اولیه، بلکه نتیجه نهایی چرخه خشونت و ناتوانی در کنترل خشم است.
-پویاییهای زمینهساز
عوامل متعددی خطر را افزایش میدهند: اختلالات روانی درماننشده (بهویژه افسردگی پس از زایمان و روانپریشی)، سابقه کودکآزاری، انزوای اجتماعی، فقر، خشونت خانگی، و عدم دسترسی به حمایتهای روانی. نکته مهم آن است که هیچ عامل واحدی بهتنهایی توضیحدهنده نیست؛ ترکیب فشارها و فقدان حمایت، زمینهساز میشود.
-پیامدها و ضرورت پیشگیری
بازماندگان — والد دیگر، خواهر و برادر و خود والد عامل — در معرض سوگ پیچیده، احساس گناه و اختلال استرس پس از سانحه قرار دارند. از منظر پیشگیری، شناسایی زودهنگام مادران در معرض افسردگی پس از زایمان، آموزش مهارتهای فرزندپروری، غربالگری سلامت روان در مراکز بهداشتی و ایجاد شبکههای حمایتی برای خانوادههای پرتنش، مؤثرترین راهکارها هستند.
در نتیجه، فرزندکشی پدیدهای چندوجهی است که نمیتوان آن را صرفاً با «شرارت» یا «جنون» توضیح داد. نگاه روانشناختی، بدون توجیهکردن عمل، به ما میآموزد که پشت این فاجعه اغلب رنجی درماننشده و حمایتی غایب وجود دارد. سرمایهگذاری بر سلامت روان والدین، در واقع سرمایهگذاری بر امنیت کودکان است.
منبع: خبرآنلاین


