به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، روز جهانی کودک، صرفاً مناسبتی برای بزرگداشت کودکان و توجه به نیازهای عاطفی و تربیتی آنان نیست، بلکه فرصتی بینالمللی برای ارزیابی وضعیّت حقوق کودکان، یادآوری تعهّدات دولتها و تأکید بر ضرورت اتخاذ اقدامات مؤثّر در راستای تضمین حقوق اساسی این گروه از جامعه به شمار میرود. مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۵۴، روز ۲۰ نوامبر مصادف با ۲۹ آبان ۱۴۰۵ را بهعنوان روز جهانی کودک تعیین کرد. این تاریخ از دو جهت نیز اهمیّت حقوقی ویژهای دارد؛
نخست، تصویب اعلامیه حقوق کودک در ۲۰ نوامبر ۱۹۵۹ و دوم، تصویب کنوانسیون حقوق کودک در ۲۰ نوامبر ۱۹۸۹. کنوانسیونی که با شناسایی مجموعهای از حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کودکان، چارچوبی بینالمللی برای حمایت از آنان ایجاد کرد. در جمهوری اسلامی ایران نیز شانزدهم مهر بهعنوان روز ملی کودک نامگذاری شده است. توجه به جایگاه کودک در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، خانوادهمحوری، مسؤولیّتپذیری اجتماعی و ضرورت تربیت نسلی برخوردار از سلامت جسمی، روانی، اخلاقی و اجتماعی، از جمله مبانی مورد تأکید در رویکرد جمهوری اسلامی ایران به حقوق کودک است.
با وجود این مبانی و تعهّدات، واقعیّت زندگی میلیونها کودک در جهان نشان میدهد که فاصله میان شناسایی حقوق در اسناد بینالمللی و تحقّق آنها در عرصه عمل همچنان قابلتوجه است. جنگ، ناامنی، آوارگی و محرومیّت از آموزش و خدمات سلامت، نهتنها امنیّت امروز کودکان را تهدید میکند، بلکه فرصت ساختن آیندهای سالم و پایدار را نیز از آنان میگیرد. کودکان در تصمیمگیریهای سیاسی و نظامی نقشی ندارند، اما بار سنگین پیامدهای آن را بر جسم و روان خود تحمّل میکنند.
حمله به مدرسه ابتدایی شجره طیّبه در میناب، نمونهای تلخ از آسیبپذیری کودکان در شرایط مخاصمه مسلّحانه و تعرّض خشونت به حریم آموزش است. مدرسه باید پناهگاه دانایی، امید و پرورش آینده باشد، نه مکانی که امنیّت و جان دانشآموزان در آن به خطر بیفتد. چنین رخدادهایی ضرورت پایبندی عملی به قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه، از جمله اصول تفکیک، تناسب و اتخاذ تدابیر احتیاطی برای حفاظت از غیرنظامیان را بیش از پیش آشکار میسازد. از منظر حقوق بینالملل، مسؤولیّت حمایت از کودکان به پیشگیری از آسیبهای جسمی محدود نمیشود.
تضمین حق حیات، بقا و رشد، استمرار دسترسی به آموزش و خدمات سلامت، حمایت روانی و اجتماعی از کودکان آسیبدیده، فراهمکردن زمینه بازگشت آنان به زندگی عادی و بررسی مؤثّر موارد نقض حقوقشان، همگی بخشهایی از این مسؤولیّتاند. حقوق کودک، حقوقی جهانشمول است و برخورداری از آن نباید به تابعیّت، جغرافیا یا ملاحظات سیاسی وابسته باشد. جان، امنیّت، کرامت و آینده هر کودک، فارغ از محل تولّد و شرایطی که در آن زندگی میکند، ارزش و اعتباری برابر دارد.
ازاینرو، روز جهانی کودک باید فرصتی برای بازنگری در عملکرد دولتها و نهادهای بینالمللی و سنجش میزان پایبندی آنان به تعهّدات حقوقیشان باشد؛ تعهّداتی که اعتبارشان نه با صدور بیانیه، بلکه با میزان امنیّت و حمایتی سنجیده میشود که در عمل برای کودکان فراهم میآورند. روز جهانی کودک، تنها یادآور حقوق کودکان نیست؛ یادآور مسؤولیّت بزرگسالان در برابر آیندهای است که به آنان تعلّق دارد. جهان زمانی در پاسداری از حقوق بشر کامیاب خواهد بود که هیچ کودکی، در هیچ کجای این جهان، بهجای آموختن و رؤیاپردازی، ناچار به تجربه ترس، آوارگی و ویرانی جنگ نباشد.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما



