به گزارش جماران، اجلاس شنژن در چین روز پنجشنبه سه نفر از قدرتمندترین رهبران جهان را در یک برهه بسیار آشفته بینالمللی، در بحبوحه بحرانهای جنگ، انرژی و تسلیحات هستهای، گرد هم آورد. با این حال، به گزارش نیوزویک، این جلسه نشاندهنده اختلاف در دستاوردها بود. چین موقعیت دیپلماتیک خود را تقویت کرد، روسیه تا حدودی مشروعیت بینالمللی خود را بازیافت، در حالی که اوکراین و اروپا همچنان در حاشیه قرار گرفتند.
طبق گزارشی که توسط این مجله آمریکایی منتشر شده است، این جلسه – که ۹۰ دقیقه طول کشید و دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، شی جین پینگ و ولادیمیر پوتین، همتایان چینی و روسی او را گرد هم آورد – در بحبوحه افزایش قیمتها و تشدید تنشهای بینالمللی، درباره مسائل استراتژیک از جمله امنیت هستهای، اصلاحات سازمان ملل و تامین انرژی بحث و تبادل نظر کردند. رهبران بیانیه مشترکی صادر کردند که در آن بر اهمیت گفتگو در مورد کاهش خطرات هستهای و جلوگیری از اشاعه تأکید شده و تأکید شد که جنگ هستهای برندهای ندارد و هرگز نباید در آن جنگید.
آنها همچنین بر اهمیت جریان انرژی و فرآوردههای نفتی تأکید کردند و موضوع اصلاحات سازمان ملل را مطرح کردند و بر نقش پنج عضو دائم شورای امنیت تأکید ورزیدند. بزرگترین برنده کیست؟ به گفته ویلیام یانگ، تحلیلگر ارشد شمال شرق آسیا در گروه بینالمللی بحران، نیوزویک خاطرنشان کرد که به نظر میرسد چین بزرگترین ذینفع این نشست باشد. یانگ به نیوزویک گفت که پکن احتمالاً پس از میزبانی موفقیتآمیز از رهبران دو قدرت رقیب بزرگ خود و نشان دادن توانایی خود در گرد هم آوردن بازیگران تأثیرگذار در نظام بینالملل، اعتماد به نفس بیشتری در موقعیت خود پیدا کرده است.
این برداشت با تمجید ترامپ و پوتین از شی جین پینگ به خاطر میزبانی از آنها تقویت شد، که این تحلیلگر آن را نشانهای از نیاز واشنگتن و مسکو به حفظ روابط خوب با پکن دانست. چین با اجتناب از تعهد به مذاکرات هستهای سهجانبه که میتوانست محدودیتهایی را که ناعادلانه میداند، به ویژه با توجه به زرادخانه هستهای رو به گسترش خود که طبق تخمین ایالات متحده میتواند تا پایان دهه به ۱۰۰۰ کلاهک برسد، اعمال کند، امتیاز دیگری به دست آورد. پکن همچنین از موضعگیری مستقیم در مورد جنگ روسیه و اوکراین که میتوانست به روابطش با پایتختهای اروپایی آسیب برساند، خودداری کرد.
چرا پوتین از این اجلاس سود برد؟ برای رئیس جمهور روسیه، این دیدار فرصتی برای شکستن تصویر انزوای بینالمللی بود که از زمان جنگ اوکراین در سال ۲۰۰۲ با مسکو همراه بوده است. نشستن پوتین در کنار روسای جمهور آمریکا و چین و مشارکت آنها در صدور بیانیه مشترک، به او وجهه دیپلماتیک بسیار مهمی میدهد، به خصوص پس از حکم بازداشتی که دادگاه کیفری بینالمللی در سال ۲۰۲۳ به اتهامات مربوط به کوچاندن کودکان اوکراینی علیه او صادر کرد. انتقاد از دیوان کیفری بینالمللی اهمیت دستاورد روسیه را افزایش داده است؛
ترامپ این نهاد را «خارج از کنترل» توصیف کرد، در حالی که بیانیه مشترک تأکید کرد که دیوان و نهادهای مشابه نباید از قدرت خود سوءاستفاده کنند. این بیانیه همچنین بر اهمیت احترام به مصونیت مقامات دولتی تأکید کرد، فرمولی که میتواند موضع مسکو را در برابر فشارهای قانونی و سیاسی غرب تقویت کند. در پایان این دیدار، پوتین گفت که همه چیز خوب پیش رفته است که نشاندهنده رضایت او از نتیجه این دیدار است. چه کسی هزینه نزدیکی سه جانبه را پرداخت کرد؟ اوکراین و اروپا از نظر سیاسی از این اجلاس ضرر خواهند کرد.
جنگ روسیه و اوکراین، علیرغم ادعای ترامپ مبنی بر اینکه با شی جین پینگ و پوتین در مورد آن صحبت کرده است، مستقیماً در بیانیه مشترک ذکر نشده است و پوتین هیچ تعهد علنی برای پایان دادن به جنگ نداده است. این نتیجه نگرانیهایی را در کیف ایجاد میکند مبنی بر اینکه مذاکرات بینالمللی بدون مشارکت کافی اوکراین در تعیین آیندهاش، به تفاهم بین قدرتهای بزرگ تبدیل شود. در مورد اروپا، به نظر میرسد که پس از تلاش ترامپ برای مدیریت پرونده جنگ از طریق تماسهای مستقیم با مسکو و پکن، این کشور بیشتر نگران کاهش نقش خود در تلاشهای دیپلماتیک است.
دونالد تاسک، نخست وزیر لهستان، در مورد این تحولات نوشت: «خداوند ما را از چنین دوستانی محافظت کند.» این نشان دهنده میزان اضطراب اروپاییها در مورد توافقاتی است که میتواند موازنه قدرت را به قیمت منافع این قاره تغییر دهد. سرنوشت سلاحهای هستهای چه میشود؟ مسئله هستهای یکی از برجستهترین موضوعات مورد بحث در این نشست بود، به ویژه پس از انقضای پیمان استارت جدید بین واشنگتن و مسکو در فوریه 2026. ترامپ میخواهد به توافق جدیدی برسد که شامل چین نیز باشد، در حالی که پکن تمایلی به اعمال محدودیت بر زرادخانه رو به رشد خود ندارد.
دارل کیمبال، مدیر اجرایی انجمن کنترل تسلیحات، تایید رهبران مبنی بر اینکه جنگ هستهای نمیتواند برنده داشته باشد را یک تحول مثبت توصیف کرد. با این حال، او تأکید کرد که اظهارات به تنهایی کافی نیست و خواستار آن شد که دیپلماتها و کارشناسان وظیفه تهیه پیشنهادهای متعادل برای کاهش زرادخانههای هستهای را بر عهده بگیرند. ترامپ چه چیزی به دست آورد؟ به رئیس جمهور آمریکا فرصتی داده شد تا خود را به عنوان میانجیای که قادر به برقراری ارتباط با رقبای ایالات متحده و دستیابی به یک پیشرفت دیپلماتیک بالقوه در زمینه خلع سلاح هستهای است، معرفی کند.
اما کریگ سینگلتون از بنیاد دفاع از دموکراسیها معتقد است که شی جینپینگ به دنبال استفاده از روابطش با ترامپ برای کسب امتیازات آمریکایی در مورد تایوان است. بنابراین، اجلاس با صحنهای به پایان رسید که معادله صحنه را منعکس میکند: چین در حال تقویت نفوذ خود است، روسیه در حال بازیابی حضور خود است و ترامپ به دیپلماسی شخصی امیدوار است، در حالی که اوکراین و اروپا منتظر نتایج تفاهماتی هستند که در آنها طرفهای کلیدی نبودهاند.
منبع: جماران

