رفتن به محتوای اصلی
رسانه‌های خارجیجماران16 دقیقه مطالعه

جنگ‌افزار صوتی در فضای فلسطین

مقدمه این مقاله کاوشی است در جوهره‌ی درگیری؛ نه صرفاً به‌عنوان مبارزه‌ای بر سر زمین و جغرافیا، بلکه به‌عنوان نبردی عمیق‌تر برای حقِ شنیده شدن، روایت کردن و وجود داشتن از طریق صدا. چشم‌انداز صوتی (Soundscape) در فلسطین/[رژیم]اسرائیل پس از هفتم اکتبر، پیچیده و…

جنگ‌افزار صوتی در فضای فلسطین

مقدمه این مقاله کاوشی است در جوهره‌ی درگیری؛ نه صرفاً به‌عنوان مبارزه‌ای بر سر زمین و جغرافیا، بلکه به‌عنوان نبردی عمیق‌تر برای حقِ شنیده شدن، روایت کردن و وجود داشتن از طریق صدا. چشم‌انداز صوتی (Soundscape) در فلسطین/[رژیم]اسرائیل پس از هفتم اکتبر، پیچیده و چندلایه است و صداهای مرگ و زندگی، سرکوب و مقاومت، و یأس و امید را گرد هم می‌آورد. اینجا یک میدان نبرد واقعی است که در آن جنگی به شدتِ جنگِ روی زمین در جریان است.

اما این چشم‌انداز همچنین فضایی از امید است، زیرا هر صدایی که علی‌رغم سرکوب بلند می‌شود، هر آوازی که با وجود درد خوانده می‌شود، و هر شهادتی که با وجود خطر بیان می‌گردد، نمایانگر پیروزی کوچکِ زندگی بر مرگ است. «میشل فوکو درک می‌کرد که قدرت نه تنها از طریق آنچه گفته می‌شود، بلکه از طریق آنچه گفته نمی‌شود، آنچه ساکت می‌شود و آنچه غیرقابل بیان می‌گردد، اعمال می‌شود.

فلسطینی‌ها دائماً به حاشیه‌های سخن مجاز رانده می‌شوند، در حالی که قدرت [رژیم] اسرائیل مرکز گفتمان را در انحصار خود دارد.» سکوتی که شعر به آن نیاز دارد «من، برای سرودن شعری که سیاسی نباشد، باید به صدای پرندگان گوش دهم. اما برای شنیدن صدای پرندگان، جنگنده باید ساکت شود.» – مروان مخول (شاعر فلسطینی). من در ناصره، در شمال فلسطین تاریخی زندگی می‌کنم. من یکی از فلسطینی‌هایی هستم که پس از نکبت ۱۹۴۸(اشغال فلسطین) باقی ماندم—یکی از خوش‌شانس‌ها. پرندگان هنوز اینجا زندگی می‌کنند. اما من به‌سختی صدایشان را می‌شنوم.

چشم‌انداز صوتی شهر من تحت سلطه نویزهای ساختگی است: وزوز مداوم هواگردهای جنگی در مسیر بمباران غزه، لبنان و سوریه؛ غرش هلیکوپترها؛ صدای پهپادهایی که زندگی ما را از بالا رصد می‌کنند؛ و چرخش بی‌امان ماشین رسانه‌ای. یک چشم‌انداز صوتی که برای ایجاد محیطی از وحشت دائمی، بازمهندسی شده است. در این جغرافیای رنج‌دیده، سکوت به نوعی تجمل تبدیل شده است. پرسشِ «صدا چیست؟» از لحظه‌ی سکوتی آغاز می‌شود که شعر برای ظهور به آن نیاز دارد. اما وقتی ماشین جنگی بر فضای صوتی مسلط است، آن سکوت کِی فرا می‌رسد؟ اصلاً فرا می‌رسد؟

چشم‌انداز صوتیِ نسل‌کشی دوگانه: پنجره به‌عنوان درگاه صوتی روزی جلوی پنجره‌ام نشسته بودم و نسل‌کشی را در تلفن همراهم تماشا می‌کردم. صدای فریادها از زیر آوار در غزه—خودم را مجبور کردم که صفحه را رد نکنم. وجدان زمزمه می‌کند: «تصور کن، آن‌ها دارند چیزی را زندگی می‌کنند که تو حتی طاقت تماشایش را نداری.» سپس صدایی دیگر از پنجره آمد: تیراندازی در محله. آژیر آمبولانس. جنایتی دیگر در داخل جامعه فلسطینی، جایی که باندهای جنایتکار با همدستی پلیس فعالیت می‌کنند. یک نسل‌کشی آرام، بدون فیلمبرداری، آن‌قدر نزدیک که از پنجره‌ام شنیده می‌شود.

این صداها هم‌زمان در فضای صوتی من وجود دارند. صداهای نابودی در داخل، در برابر آن نسل‌کشی «بزرگتر» محو می‌شوند، گویی فلسطینی‌های داخل کشته‌هایشان را در سکوت می‌شمارند. هر دو واقعی‌اند. هر دو از طریق گوش‌های من وارد می‌شوند. در طول جنگ ۱۲ روزه با ایران، آژیرهای حمله هوایی سکوت شب را می‌شکافتند، پیش از صدای موشکها و به دنبال آن رهگیرهای گنبد آهنین. یک سمفونی کامل از وحشت که موسیقی متن زندگی ما شد.(۱) خواهرزاده ۱۰ ساله‌ام برای اولین بار در زندگی‌اش آژیر حمله هوایی شنید. ترس به قلبش راه یافت.

یک ماه پس از پایان تنش، او هنوز از من می‌پرسد: «آیا جنگ دوباره برمی‌گردد؟» او جنگ را ندید، اما یک لحظه صوتیِ واحد، حس امنیت او را تغییر داد. اما در مورد کودکان غزه، آن‌ها در یک فضای صوتی وحشتناک زندگی می‌کنند: هیچ آژیری به آن‌ها هشدار نمی‌دهد، هیچ آمبولانسی نمی‌آید، هیچ نظمی وجود ندارد. هیچ‌چیز جز سکوتی که با صدای بمباران مداوم، رعدآسا پاره می‌شود و سپس، فریادهای کمک‌خواهی. برای خواهرزاده کوچک من، این گسست موقتی بود؛ یک لحظه صوتی واحد که به کودکیِ قابل‌ به رسمیت‌شناخته‌شدن ِ او تجاوز کرد.

در غزه، چنین نشانه‌گذاری‌ای وجود ندارد، هشداری نیست، ریتمی خارج از جنگ وجود ندارد. «کودکی» نمی‌تواند به رسمیت شناخته شود. این‌ها صرفاً اثرات روانی نیستند که با گذشت زمان محو شوند. صدا در اینجا خود را در حافظه می‌نویسد و بخشی از «معماری آگاهی» می‌شود. سوال خواهرزاده‌ام—«آیا جنگ دوباره برمی‌گردد؟»—نشان می‌دهد که چگونه یک لحظه صوتی واحد می‌تواند آینده را استعمار کند و هر سکوتی را به انتظارِ بازگشتِ جنگ تبدیل نماید. «زنّانه» (Zanana): وقتی صدا هرگز ناپدید نمی‌شود اما چه اتفاقی می‌افتد وقتی یک صدا فقط در یک لحظه ایجاد وحشت نمی‌کند—بلکه هرگز نمی‌رود؟

وقتی آن‌قدر مداوم می‌شود که دیگر یک رخداد نیست و به یک محیط، یک حضور، و تقریباً یک همدم تبدیل می‌شود؟ مالک الشنبری، شاعر اهل غزه، این را با تمام وجود می‌داند: «اینجا هیچ‌چیز به حالت عادی برنمی‌گردد. همه‌چیز تغییر می‌کند جز این وزوز که از ناپدید شدن امتناع می‌ورزد، هرگز آسمانم را ترک نمی‌کند. مانند سرنوشتی خستگی‌ناپذیر بالای سر من معلق است، مانند خاطره‌ای ساخته شده از فلز از هوا آویزان است…» در این شعر، «زنانه»(۲)—یا همان پهپاد—از یک نویز گذرا به چیزی عمیق‌تر تبدیل می‌شود.

الشنبری می‌نویسد که زنانه از کودکی همراه او بوده است، «زمانی که تقسیم طولانی را یاد می‌گرفتم، (بعدتر) در طول امتحانات دبیرستان، (سپس) روی اولین برگه نقشه‌کشی مهندسی‌ام، او، عروسی‌ام را دید، وقتی که "ایلول" اولین کلمه‌اش را به زبان آورد، او شنید و آنگاه که "زین"، اولین قدم‌هایش را روی شن‌های چادر برداشت، او دید»؛ او اینکه چگونه پهپاد خودِ زمان را استعمار کرده است را مستند می‌کند. این حضورِ مداوم، «زنانه» را از یک پدیده موقتی به بخشی ارگانیک از آگاهی فلسطینی تبدیل می‌کند، به «زمانِ صوتی» که هیچ وقفه‌ای نمی‌شناسد.

هر نقطه عطف، هر لحظه صمیمی، هر خاطره، «زیرِ آن» شکل می‌گیرد—به معنای واقعی کلمه زیر نظارت، اما همچنین گرفتار در زیرِ سایه آن در معماریِ به یاد آوردن. شاعر، پهپاد را نه به عنوان یک رویداد گذرا، بلکه به عنوان یک حضور وجودیِ اجباری، «یک سرنوشت خستگی‌ناپذیر» معرفی می‌کند. و سپس افشاگرانه‌ترین اعتراف می‌آید: «از آن متنفرم، از صدایش، از سایه‌اش، از وجودش متنفرم، و متنفرم که تمام خاطراتم زیر آن می‌گذرد. من از آن متنفرم، و نفرتم را نسبت به آن دوست دارم.» این جمله—«دوست داشتنِ نفرت»—غیرممکن بودنِ جدا کردنِ «خود» از صدایی که آن را سرکوب می‌کند، آشکار می‌سازد.

پهپاد چنان با آگاهی عجین شده است که حتی نفرت از آن به شکلی از دلبستگی تبدیل شده است. این جنگ روانیِ صدای مداوم است. فقط تهدید نمی‌کند؛ بلکه چشم‌انداز درونی را استعمار می‌کند و به بخشی از بافتِ اندیشه تبدیل می‌شود. شعر الشنبری به چیزی تعلق دارد که می‌توانیم آن را «ادبیات صدای اشغال‌شده» بنامیم—نوشتاری که مستند می‌کند چگونه صدا از یک رسانه جنگی به زندگی‌نامه بقا تبدیل می‌شود. «زنانه» صرفاً یک ماشین نظامی نیست، بلکه دستگاهی برای تولید ترس مداوم و تداوم حضور استعماری در حواسِ انسان است.

صدا به‌عنوان سلاح پاول ویریلیو درک می‌کرد که جنگ مدرن در سطح ادراک عمل می‌کند و محیط‌هایی با آماده‌باش دائم ایجاد می‌کند. استیو گودمن (با نام مستعار Kode9)، موسیقیدان، هنرمند و نویسنده، در اثر خود «جنگ‌افزار صوتی» این مفهوم را بسط می‌دهد: صدا از دیوارها و بدن‌ها عبور می‌کند و نه تنها آسیب شنوایی، بلکه هراس وجودی ایجاد می‌کند. اشغالگری در انتزاعی‌ترین شکل خود ظاهر می‌شود—صدایی بدون بدنی مرئی، اما مسلط بر آگاهی. شما نمی‌توانید گوش‌هایتان را مانند چشمانتان ببندید. صدا گریزناپذیر است. چه بخواهید و چه نخواهید در بدن شما ارتعاش ایجاد می‌کند.

این ویژگی آن را به سلاحی مؤثر برای اشغال روانی مداوم تبدیل می‌کند. شهادت‌های زنده از غزه نشان می‌دهند که این امر چگونه در جسم و آگاهی عمل می‌کند. نویسنده غزه‌ای، نعمه حسن می‌نویسد: «صدای پهپادها بسیار نزدیک بود. بین یک فکر و فکر دیگر در سرم وارد می‌شد و آرامش محفوظ آن را می‌شکافت. بمباران مداوم باعث شد چیزی در قلبم مانند یک درد تیز ناگهانی از جای خود بپرد.» صدا در اینجا خودِ تفکر را مختل می‌کند. رخنه‌ای در آنچه او «آرامش محفوظ» می‌نامد—صمیمی‌ترین مناطق فردیت—ایجاد می‌کند.

این نفوذ همچنین فیزیولوژیک است: «پریدن چیزی در قلب» واکنشی است که بدن را در آماده‌باش دائم نگه می‌دارد و منجر به فرسودگی و ترومای طولانی‌مدت می‌شود. شاعر غزه‌ای، امل عاصی می‌نویسد: «نمی‌توانم بخوابم… صدای بلند زنانه سرم، ذهنم و قلبم را می‌جود… دارد آماده می‌شود تا هدف جدیدی را نشانه بگیرد… آن هدف کیست؟ یک پسر یا یک پدر؟ چند سال دارد؟ رویاهایش چیست؟… شهید بعدی کیست در حالی که ما روی لبه‌ی انتظار مانده‌ایم؟» حضور صوتیِ پهپاد، سناریوی مداومی از سوگواریِ پیش‌دستانه ایجاد می‌کند.

قدرتی که تعیین می‌کند چه کسی زندگی کند و چه کسی بمیرد، (این انتخابش) تنها از طریق صدا اعلام می‌شود. نویسنده غزه‌ای، ناجیه محمود می‌نویسد: «ساکنان خان‌یونس که در رفح آواره شده‌اند، صدای تخریب خانه‌ها و رویاهایشان را روزانه می‌شنوند.» فرد آواره نمی‌تواند خانه ویران‌شده‌اش را ببیند. صدا به مدرکی برای ویرانی تبدیل می‌شود و تایید می‌کند که این خانه دیگر وجود ندارد. اما اضافه کردنِ عمیقِ عبارت «و رویاهایشان»، صدا را به شهادتی بر نابودیِ خودِ آینده تبدیل می‌کند.

ناجیه محمود شهادت دیگری ارائه می‌دهد: «موشک با غرشی وحشتناک فرود می‌آید—صدای مرگی که از روی سر ما گذشت تا دیگران را انتخاب کند… و پیش از آنکه منفجر شود، قلب‌هایمان از جا کنده می‌شود و فوراً به سمت یکدیگر می‌دویم، زمین زیر پایمان مانند زلزله می‌لرزد. ما عبارات اطمینان‌بخشِ خودمان را یاد می‌گیریم: "هر کس صدای موشک را بشنود، زنده می‌ماند."» این عبارت، منطقی منحرف را در خود دارد: صدا قاصد مرگ می‌شود، اما شنیدنِ آن مدرک بقاست. اگر صدا را بشنوید، شما هدف نیستید. اگر چیزی نشنوید، ممکن است از قبل مرده باشید. کالیبره کردن بقا با دسی‌بل چه معنایی دارد؟

اینکه ادامه وجود خود را با توانایی تشخیص فرکانسِ مرگِ در حالِ نزدیک شدن بسنجید؟ سیاستِ «ناشنیده بودن» اگر صدای بلند، ابزار مستقیم سرکوب است، پس سکوتِ تحمیلی—سیاسی، رسانه‌ای، بین‌المللی—همتای آن است. سکوت یک فقدان ساده‌ی صدا نیست، بلکه حالتی فعال است که برای دستیابی به اهداف سیاسی تولید و مدیریت می‌شود. من این سکوت را با تمام وجود می‌شناسم. من یک موسیقیدان هستم و زود آموختم که یک دیوار صوتی نامرئی وجود دارد که بر آنچه فلسطینی‌ها می‌توانند بگویند حاکم است.

شما می‌توانید صدایتان را بالا ببرید، اما فقط تا حد معینی، تا خط قرمز نامرئی‌ای که همه می‌دانند آنجاست. ترجیع‌بند آهنگ قبلی من می‌گوید: «شاید غمگینم چون (اگر) لحظه‌ای احساس امنیت کردم، در آغوش اشغالگر (بود)»—اشاره‌ای به امنیت نسبی و توهم‌آمیزی که ما در مقایسه با شرایط عرب‌ها در بسیاری از کشورهای عربی تجربه می‌کنیم. این به عنوان کنایه و نقد در نظر گرفته شده بود. اما این امنیت لحظه‌ای که تابوهای اسرائیل را لمس کنید، تبخیر می‌شود. آزادی بیان مصادره می‌شود و شما خود را در سیبل هدف‌گیری می‌بینید.

«آزادی صوتی» تحت روابط نابرابر ِقدرت، همیشه مشروط، همیشه شکننده و همیشه قابل الغاء است. سیاست پیگرد قانونی، بازدارندگی را برای هر کسی که به فکر مخالفت با روایت رسمی باشد، ایجاد کرده است. وقتی صدای شما دائماً ساکت می‌شود، به تدریج نامرئی می‌شوید. این سکوت تحمیلی ابزاری برای طرد کردن است: صدای شما ناخوشایند است، وجودِ شنیداری شما رد می‌شود، روایت شما خطرناک است. ناشنوایی بین‌المللی سکوت رسمی جهانی—یا واکنش مردد و مشروط به نسل‌کشی در غزه—امتداد طبیعی این منطق سرکوبگر است.

وقتی جامعه بین‌المللی ساکت می‌ماند، محیطی ایجاد می‌کند که به ماشین جنگی اجازه می‌دهد بدون عامل بازدارنده به کار خود ادامه دهد. میشل فوکو درک می‌کرد که قدرت نه تنها از طریق آنچه گفته می‌شود، بلکه از طریق آنچه گفته نمی‌شود، آنچه ساکت می‌شود و آنچه غیرقابل بیان می‌گردد، اعمال می‌شود. فلسطینی‌ها دائماً به حاشیه‌های سخن ِ مجاز رانده می‌شوند، در حالی که قدرت [رژیم]اسرائیل مرکز گفتمان را در انحصار خود دارد. مقاومت در شکستن این سکوت تحمیلی نهفته است—در اصرار بر سخن گفتن، بر بالا بردن صدا از درونِ منطقه‌ی «غیرقابل قبول».

اما فلسطینی‌ها از ساکت شدن امتناع کرده‌اند. در برابر ماشینِ سکوتِ اجباری و همهمه‌ی وحشت، ما بر صدا اصرار ورزیده‌ایم—نه فقط به‌عنوان بیان، بلکه به‌عنوان خودِ بقا. احمد معین: بازیافت صوتی احمد معین ابوعمشه، معلم موسیقی در غزه، با گیتارش روی آوار می‌ایستد. بالای سرش، زنانه وزوز می‌کند. او صدایش را با آن کوک می‌کند، با یک زمزمه‌ی ممتد. او از فرکانس پهپاد به‌عنوان یک نُتِ واخوان (Drone note)، یک گامِ ثابت استفاده می‌کند و روی آن ملودی‌های فلسطینی را بداهه‌نوازی می‌کند و ترانه‌های انقلابی می‌خواند. سپس کودکان را جمع می‌کند.

آن‌ها با او می‌خوانند، صدایشان بالاتر از وزوز زنانه می‌رود. پهپاد متوقف نمی‌شود. اما آن‌ها هم متوقف نمی‌شوند. این همان چیزی است که من «بازیابی صوتی» می‌نامم: گرفتن صدای مرگ و تبدیل آن به صرفاً همراهی برای زندگی. این عمل رابطه قدرت را وارونه می‌کند—پهپاد که برای ایجاد وحشت طراحی شده، به یک عنصر پس‌زمینه در صحنه‌ای از نافرمانی تبدیل می‌شود. خروش آواز کودکان کنترل فضای صوتی‌شان را بازپس می‌گیرد. آن‌ها صدای وحشت را به سرودِ زندگی‌ای که خودشان می‌سازند، تبدیل می‌کنند.

این مقاومت نه با ساکت کردن صدای ستمگر (که غیرممکن است) بلکه با غرق کردن آن، جذب کردن آن و تغییر کاربری آن انجام می‌شود. بی ربط کردن آن از طریق اصرار محضِ صداهای فلسطینی. صداهای آشپزخانه به‌عنوان ابزار اعتراض علیه گرسنگی اجباری در تظاهرات همبستگی در داخل خط سبز(۳)، ما همیشه نمی‌توانستیم پرچم تکان دهیم یا شعارهایی بدهیم که ممکن بود ما را در معرض پیگرد قانونی قرار دهد. بنابراین ما فرم جدیدی ابداع کردیم: کوبیدن بر قابلمه‌ها در اعتراض به گرسنگی دادن مردم غزه. این عمل ساده، کاملاً صوتی است و به هیچ کلمه‌ای که قابل پیگرد باشد نیاز ندارد.

این عملی جمعی است—صداها روی هم می‌افتند تا یک گروه کر واحد را تشکیل دهند. و از ابزارهای روزمره که برای تغذیه هستند استفاده می‌کند و آن‌ها را به ابزار مبارزه علیه قحطی ساختگی و تحمیلی تبدیل می‌کند. خودِ صدا پرهرج‌ومرج، بی‌ریتم و مصرانه است. فلز علیه فلز. صدای دنگ‌دنگِ زندگیِ خانگی که به اعتراض تبدیل شده است. ناجیه محمود می‌گوید: «من نان را از فرزندانم پنهان می‌کنم. برای هر وعده نصف قرص نان به آن‌ها می‌دهم تا بتوانند زنده بمانند. اما صدای گریه آن‌ها… مرگ خوشایندتر از شنیدن آن است.» صدای گریه کودکانِ گرسنه، صدای رنج مطلق است.

برای مادر، این خشن‌تر از خودِ مرگ است. اما در این زمینه، همین صدا به شکلی از مقاومت تبدیل می‌شود. این صدایی است که محاصره را افشا می‌کند، روایت رسمی را رد می‌کند و بر جنایت شهادت می‌دهد. این صدایی است که نمی‌تواند کاملاً ساکت شود زیرا از نیاز بیولوژیکِ اساسی ناشی می‌شود. این مقاومت از طریق خودِ ضعف است. فریاد از تمام تلاش‌ها برای ساکت شدن می‌گریزد، صرفاً به این دلیل که بدن با حذفِ خود همکاری نخواهد کرد. صداهای مقدس: ناقوس‌ها و اذان در برابر صداهای وحشت و کنترل، صداهای امید و امر قدسی ظهور می‌کنند.

من در طول جنگ، وقتی صدای اذان صبح بیدارم کرد، آهنگی نوشتم: من با صدای ناقوس شاد می‌شوم باشد که ناقوس ما هرگز خاموش نشود دینگ دینگ دینگ برای همیشه دینگ دینگ دینگ هر یکشنبه من عاشق صدای اذانم آسمان را پر می‌کند و قلبم را از ایمان لبریز می‌سازد اعلام می‌کند که ما اینجا هستیم زمین و آسمان از آنِ ماست الله اکبر، این صدا به یادم می‌آورد که پس از مرگ زندگی هست، و ما اینجا هستیم. این صداها—ناقوس‌ها و اذان—ادعای بازپس‌گیری آسمان را دارند. اشغالگر می‌خواهد آسمان را به فضایی از وحشت تبدیل کند، جایی که فقط صداهای نظامی تعلق دارند.

اما هر یکشنبه صبح، ناقوس به صدا در می‌آید. پنج بار در روز، اذان پخش می‌شود. آن‌ها می‌گویند: ما هنوز اینجا هستیم. این هنوز آسمانِ ماست. «دینگ دینگ دینگ برای همیشه» یک عهد است. رد کردنِ موقتی بودن. در مقابل، صدای استعماری، ناگهانی، شوک‌آور و طراحی شده برای گسست است. اذان و ناقوس، صدای مقدس منظم، ریتمیک و طراحی شده برای دوام است. ترانه تلاش می‌کند رابطه بین انسان و آسمان را پس از آنکه هراس، آن را به فضایی برای مرگ تبدیل کرد، بازسازی کند. وقتی می‌گوید «الله اکبر»، «ما اینجا هستیم»، «زمین و آسمان مال ماست»، تلاش می‌کند نوعی «حاکمیت صوتی» را در دست بگیرد.

صدای مقدس «به یادم می‌آورد که پس از مرگ / زندگی هست، و ما اینجا هستیم». صدای مقدس صرفاً زندگی در حال را تأیید نمی‌کند؛ بلکه امتداد می‌یابد تا وعده‌ی تداوم باشد. صدا—چه اذان، چه ناقوس، چه ترانه—رشته‌ای است که نسل‌ها را به هم وصل می‌کند، حافظه را حفظ می‌کند و تأیید می‌کند که ما هنوز اینجا هستیم. چه چیزی صدا را در این زمینه به‌طور منحصر‌به‌فردی برای مقاومت مناسب می‌کند؟ صدا مرزهایی را که بدن‌ها نمی‌توانند، درمی‌نوردد. از دیوارها نفوذ می‌کند. در ایست‌های بازرسی قابل مصادره نیست.

به هیچ ماده‌ای فراتر از خودِ بدن نیاز ندارد—یک صدا، دست‌هایی برای کف زدن، قابلمه‌ای برای کوبیدن. وقتی صدا تولید می‌کنید، حضور را اعلام می‌کنید. صدا همچنین اجتماعی است. وقتی شاگردان احمد معین با هم آواز می‌خوانند، وقتی ما قابلمه‌ها را هماهنگ می‌کوبیم، وقتی اذان در سراسر شهر طنین‌انداز می‌شود، حضورِ جمعی ایجاد می‌کند. همبستگی را در لحظه می‌سازد. و شاید مهم‌تر از همه، صدا، گذرا، اما ماندگار در حافظه است. نمی‌توان آن را مانند ساختمان‌ها ویران کرد. حتی وقتی خواننده کشته می‌شود، ترانه در حافظه می‌ماند.

حتی وقتی شهر با خاک یکسان می‌شود، صدای اذان در ذهن طنین‌انداز می‌شود. گوش دادن به‌عنوان عملی اخلاقی من اکنون کنار پنجره‌ام نشسته‌ام و این را می‌نویسم. صدای جنگنده‌ها را بالای سرم می‌شنوم که به جایی می‌روند. صدای ترافیک را در خیابان می‌شنوم. صدای ضعیف پرنده‌ای را می‌شنوم. نوشتن این جستار، گوش دادنِ مرا تغییر داده است. اکنون بیشتر با آنچه می‌شنوم و آنچه نمی‌شنوم هماهنگ شده‌ام. با اینکه کدام صداها غالب‌اند و کدام صداها برای شنیده شدن تقلا می‌کنند. با صداهایی که تقویت می‌شوند و صداهایی که خاموش می‌شوند.

من گوش می‌دهم به صداهایی که علی‌رغم همه‌چیز بر زندگی اصرار دارند. اذانِ صبح. کودکانی که در وقفه‌ی بین بمباران در خیابان بازی می‌کنند. ترانه‌ای که از میان آوار برمی‌خیزد. زندگی در محیطی که صدا در آن برای سرکوب، وحشت‌آفرینی و کشتن طراحی شده است، معنای «گوش دادن» را بازتعریف می‌کند. این دیگر یک حسِ منفعل نیست، بلکه یک انتخاب اخلاقی و سیاسی است. گوش دادن، به فریادهایی که از زیر آوار می‌آید، به نیایش در مسجد، به کوبیدن بر قابلمه، به گریه‌ی کودک گرسنه—یعنی در جنگ، در گرسنگی، در فقدان، در پژواکِ توجهِ خودتان مستقر شوید.

گوش دادن یعنی رد کردنِ آسایشِ ناشی از ناشنواییِ سیاسی. در جهانی که از نویزِ رسانه‌ای اشباع شده، این یک فلسفه انتزاعی نیست. یک تقاضای ملموس است. گوش دهید؛ به غزه‌ای‌ها، به فلسطینی‌ها، به شهادت‌ها، به قلبتان. نه به‌عنوان نویز پس‌زمینه. نه به‌عنوان محتوایی که از آن رد شوید. بلکه به‌عنوان یک ضرورت و فوریت. وزوزِ زنانه، شیونِ آژیر، گریه‌ی کودک، ترانه‌ی احمد معین، شهادتِ مادر، ناقوس‌ها و اذان—همه‌ی این صداها آرشیوی را تشکیل می‌دهند که بیشتر از جنگ عمر خواهد کرد. این آرشیو صوتی به شنوندگان نیاز دارد.

به مردمانی نیاز دارد که این صداها را دریافت کنند و به جلو ببرند. گوش دهید تا سخن بگویید. گوش دهید، زیرا ما هنوز اینجا هستیم و آواز می‌خوانیم. یادداشت پایانی: این جستار از موقعیت من به‌عنوان یک فلسطینی که در داخل (سرزمین‌های اشغالی توسط رژیم اسرائیل) زندگی می‌کند نوشته شده است. من روزانه شاهد این جنگ صوتی هستم و به‌عنوان یک موسیقیدان و نویسنده در آن شرکت می‌کنم. این تلاشی است برای مستند کردنِ لحظه‌ای حیاتی که صدا از صرفاً یک رسانه بودن دست می‌کشد و به خودِ موضوعِ مبارزه تبدیل می‌شود.

همچنین فراخوانی است برای هر کسی که این کلمات را می‌خواند: گوش‌هایتان را باز کنید، حقیقتاً گوش دهید و به یاد داشته باشید که پشت هر صدا، یک زندگی منتظر شنیده شدن است. درباره نویسنده: جوان صفدی، خواننده، ترانه‌سرا و موسیقیدان چندژانری فلسطینی است. موسیقی او اشعار کنایه‌آمیز و سیاسی را با تأملاتی در سیاست، مذهب و فلسفه ترکیب می‌کند. (۱) از مصائب زیست فلسطینی،‌ نه فقط کشته شدن به دست اشغالگر، بلکه کشته‌شدن در جنگهاییست که اشغالگر، با دیگران – چون ایران- آغاز کرده است. /مترجم (۲) جایگاه کلمه «زنانه» در بین فلسطینیان، نزدیک به کلمه «قارقارک» در بین ماست.

کلمه‌ای که در ساختاری مشابه، ضمن استفاده از آوا، جزئی اضافه (در عربی ه و در فارسی ک) دارد که جهت تصغیر استفاده می‌شود./مترجم (۳)خط سبز،‌ خطیست که سرزمین‌های اشغالی در سال ۱۹۴۸ را از سرزمین‌هایی که بعدتر و در سال ۱۹۶۷ اشغال شد، جدا می‌کند. به بیان ساده‌تر، آنجا که حاکمیت به طور کامل با رژیم اسرائیل است. مترجم: محمد مهدی بهرامی

منبع: جماران

منبع خبرجماران
نمای زنده فرهاببه‌روزرسانی 13:22
205,880مطلب نمایه‌شده
175,891موضوع و برچسب
30منبع خبری
14حوزه موضوعی