، جمهوری اسلامی ایران در روزهای اخیر با ارائه طرحی مشخص و زمانبندیشده برای بازگشایی تنگه هرمز، همراه با جلب حمایت منطقهای و تداوم رایزنیهای میانجیگرانه، مسیر دیپلماسی را بهعنوان گزینه اصلی خود برای مدیریت بحران حفظ کرده است. طرح دوروزه بازگشایی این آبراه راهبردی که ابتدا به صورت هفتروزه مطرح شده بود و سپس با پیشنهاد قطر به دو روز کاهش یافت، اکنون به محور اصلی تلاشها برای کاهش تنش در خلیج فارس تبدیل شده است.
بر اساس این طرح، آمریکا باید در روز نخست مجموعهای از اقدامات مشخص را انجام دهد و در روز دوم، تنگه هرمز بازگشایی شده و تردد دریایی به وضعیت عادی بازگردد. شروط اصلی ایران شامل رفع محاصره دریایی بنادر کشور، آزادسازی داراییهای مسدودشده، لغو تحریمهای اعمالشده پس از نقض تفاهمنامه اسلامآباد، کاهش حضور نظامی خارجی در منطقه و پایان درگیریها در همه جبهههاست. تهران تأکید دارد این شروط حداقل مطالبات منطقی برای بازگشت به شرایط عادی است و نشاندهنده آمادگی ایران برای حلوفصل دیپلماتیک بحران محسوب میشود.
نکته مهم در روزهای اخیر، حمایت کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) از این طرح بوده است. سید عباس عراقچی پس از نشست وزرای خارجه اکو در اسلامآباد اعلام کرد کشورهای عضو این سازمان از طرح دوروزه ایران استقبال کرده و ابراز امیدواری کردهاند این ابتکار به آتشبس قطعی و جامع منجر شود. این حمایت منطقهای وزن دیپلماتیک پیشنهاد تهران را افزایش داده و نشان میدهد کشورهای آسیای مرکزی و غربی نیز به دنبال راهحلی عملی برای پایان بنبست کنونی هستند. همزمان با این تحولات، تلاشهای دیپلماتیک قطر و عمان برای کاهش تنش دریایی و احیای کانالهای مذاکره ادامه دارد.
قطر بهعنوان میانجی اصلی، نقش فعالی در انتقال پیامها و پیشنهادها میان تهران و واشنگتن ایفا میکند. مقامات قطری بارها تأکید کردهاند وضعیت فعلی تنگه هرمز غیرقابل قبول است و باید به شرایط پیش از بحران بازگردد. دوحه با ارائه پیشنهاد کاهش زمان اجرای طرح از هفت روز به دو روز، عملاً به کوتاهتر شدن مسیر دیپلماتیک کمک کرده و رایزنیهای خود را با هر دو طرف ادامه میدهد. عمان نیز بهعنوان کشور ساحلی تنگه هرمز، در رایزنیهای فنی و سیاسی درباره امنیت گذرگاههای دریایی مشارکت جدی دارد.
در همین راستا روز سهشنبه، وزیر امور خارجه ایران در مسقط با همتای عمانی و سلطان عمان دیدار و آخرین ابتکارهای دیپلماتیک تهران را تشریح کرد. عمان که همواره نقش میانجیگرانه مثبتی در منطقه داشته، در این دور از گفتوگوها نیز بر ضرورت جلوگیری از گسترش بحران و یافتن راهحلهای مبتنی بر گفتوگو تأکید ورزید. این رایزنیها در شرایطی انجام میشود که تنشهای محدود نظامی در خلیج فارس ادامه دارد و گزارشهایی از برخورد مین با نفتکشها و تبادل آتش منتشر میشود.
با این حال، تهران با ارائه برنامه مشخص، کسب حمایت اکو و حفظ کانالهای دیپلماتیک با قطر و عمان، نشان داده است مسیر مذاکره را ترک نکرده است. از نگاه ایران، امنیت و ثبات منطقه باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود و مداخله قدرتهای خارجی تنها به تشدید بحران میانجامد. مقامات ایرانی بارها اعلام کردهاند اگر آمریکا به تعهدات خود بازگردد و اقدامات عملی انجام دهد، ایران نیز آماده است تنگه را به سرعت بازگشایی کند. در مقابل، ادامه وضع موجود و امتناع واشنگتن از پذیرش شروط، به معنای تداوم ناامنی در یکی از مهمترین آبراههای انرژی جهان خواهد بود.
طرح دوروزه ایران همراه با حمایت منطقهای و تداوم میانجیگری قطر و عمان، مهمترین تحول دیپلماتیک اخیر پیرامون تنگه هرمز محسوب میشود. در مجموع، این اقدامات نشان میدهد تهران در عین حفظ آمادگی دفاعی، راهحل عملی و زمانبندیشدهای روی میز گذاشته است. اکنون توپ در زمین طرف مقابل است تا نشان دهد آیا اراده واقعی برای پایان بحران دارد یا خیر.
منبع: خبرگزاری موج


