رویداد۲۴ | اظهارات تازه علیرضا دبیر درباره ساخت یک پارک در جنوب لبنان با بودجه شهرداری تهران، بار دیگر پرونده قدیمی هزینهکرد منابع پایتخت در خارج از مرزهای کشور را باز کرده است؛ پروندهای که تنها به یک پروژه عمرانی در لبنان محدود نیست و از کمکهای مالی به بازسازی این کشور تا اعزام نیرو و تجهیزات شهرداری به عراق و اختصاص صدها میلیارد تومان اعتبار برای مراسم اربعین امتداد دارد.
در تمام این سالها یک پرسش اساسی بیپاسخ مانده است: شهرداری تهران تا کجا اختیار دارد عوارض شهروندان پایتخت را خارج از محدوده مأموریت اصلی خود هزینه کند و چه نهادی بر این تصمیمها نظارت میکند؟ پارکی در لبنان با پول مردم تهران علیرضا دبیر، رئیس کنونی فدراسیون کشتی و عضو پیشین شورای شهر تهران، در اظهاراتی که ویدئوی آن در فضای مجازی بازنشر شده، از اختصاص سه میلیارد تومان از منابع شهرداری تهران برای ساخت پارکی در جنوب لبنان در سال ۱۳۸۶ سخن گفته است؛ رقمی که با توجه به نرخ حدود هزار تومانی دلار در آن زمان، معادل تقریبی سه میلیون دلار بود.
دبیر که در آن مقطع عضو شورای سوم شهر تهران بود، در روایت خود از گفتوگویی با قاسم سلیمانی نیز پرده برداشته است. او میگوید درباره انتقادها به هزینه شدن پول مردم تهران در لبنان از سلیمانی پرسیده و با این پاسخ روبهرو شده است: «مگه آخه سه میلیارد تومان چه پولیه؟» این ماجرا به دوره شهرداری محمدباقر قالیباف بازمیگردد؛ زمانی که مهدی چمران ریاست شورای شهر تهران را بر عهده داشت. اما نکته مهم آن است که موضوع اختصاص اعتبار به لبنان، برخلاف تصور احتمالی، تنها یک روایت تازه از سوی دبیر نیست.
ردپای این تصمیم را میتوان در گزارشهای رسانهای همان سالها نیز پیدا کرد. در اردیبهشت ۱۳۸۷، گزارشهایی درباره تصویب کمک سه میلیارد تومانی شهرداری تهران برای بازسازی لبنان منتشر شد. خسرو دانشجو، سخنگوی وقت شورای شهر، اعلام کرده بود که این اعتبار برای کمکهای مدیریتی، مطالعات عمرانی و تهیه طرحها و نقشههای پروژههای عمرانی لبنان در نظر گرفته شده است. همان زمان نیز این تصمیم بدون مخالفت نماند. معصومه ابتکار، عضو وقت شورای شهر تهران، با استناد به ضرورت هزینه شدن درآمدهای شهرداری در همان شهر، اختصاص این مبلغ به لبنان را غیرقانونی دانست.
او همچنین از اختصاص اعتباری مشابه در دوره دوم شورای شهر خبر داده بود که به گفتهاش، به دلیل نبود مخالفت در شورا، بازتاب رسانهای پیدا نکرده بود. از لبنان تا عراق؛ هزینههایی که شهرداری تهران میکند
بیشتر بخوانید: تاریخ مختصر و غیرایدئولوژیک محور مقاومت | چگونه شکلگیری این محور سرنوشت خاورمیانه را تغییر داد؟ تلّی از طلا و دلار و هوش مصنوعی | عالیه نصیف نماینده پارلمان عراق کیست؟ چرا جمهوری اسلامی سرنوشت خود را به لبنان گره زده است؟
هزینهکرد منابع شهرداری تهران در خارج از کشور، به دوره قالیباف یا پروژه لبنان محدود نماند. در سالهای بعد، مشارکت شهرداری در مراسم اربعین به یکی از مهمترین زمینههای استفاده از منابع مالی، نیروی انسانی و تجهیزات مدیریت شهری در عراق تبدیل شد. این مشارکت، علاوه بر ارائه خدمات به زائران، حوزههایی مانند نظافت معابر نجف و کربلا، جمعآوری پسماند، تأمین سرویسهای بهداشتی، خدمات آتشنشانی، اسکان، حملونقل و تجهیز موکبها را نیز دربر گرفته است. در سال ۱۳۹۸ نیز از توافق شهرداری تهران با ستاد بازسازی عتبات عالیات برای اسکان زائران در نجف و کربلا خبر داده شد.
این همکاری شامل برپایی چادر، تأمین امکانات اسکان و ارائه خدمات پشتیبانی به نیروهای اعزامی بود. این هزینهها بدون جنجال نبوده است. یکی از مهمترین نقاط اختلاف بر سر این فعالیتها به سال ۱۳۹۶ بازمیگردد؛ زمانی که مجتبی عبداللهی، معاون وقت شهرداری تهران، در جلسه شورای شهر اعلام کرد برای مشارکت شهرداری در مراسم اربعین، ۱۵ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان هزینه شده، در حالی که اعتبار مصوب اولیه تنها پنج میلیارد تومان بوده است. این اختلاف بیش از سهبرابری میان اعتبار مصوب و هزینه اعلامشده، با اعتراض اعضای شورای شهر روبهرو شد.
پرسش آنان این بود که منابع مازاد از کجا تأمین شده و چه میزان از هزینهها صرف امور جاری یا ایجاد زیرساخت شده است. در سال ۱۴۰۰ نیز شورای شهر تهران با اختصاص شش میلیارد تومان برای مشارکت شهرداری در مراسم اربعین موافقت کرد. با این حال، بحث بر سر نحوه توزیع اعتبار و میزان شفافیت هزینهها ادامه داشت. بودجه ۸۰۰ میلیارد تومانی؛ ابعاد تازه هزینههای اربعین در دوره مدیریت علیرضا زاکانی، مشارکت شهرداری تهران در مراسم اربعین ادامه یافت و ابعاد بودجهای آن گستردهتر شد.
بررسی ردیفهای بودجه سال ۱۴۰۳ شهرداری تهران نشان میدهد که مجموعاً حدود ۸۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای فعالیتهای مرتبط با اربعین در بخشهای مختلف شهرداری و سازمانهای تابعه پیشبینی شده بود. از این میزان، ۵۶۰ میلیارد تومان در دو ردیف معاونت امور اجتماعی و فرهنگی، ۱۷۰ میلیارد تومان در واحدهای ستادی و سازمانهای تابعه، ۲۱ میلیارد تومان برای نگهداری موکب علیبنموسیالرضا، ۳۰ میلیارد تومان برای ساخت موکب جنتالزهرا در کربلا، ۱۲ میلیارد تومان برای تکمیل و تجهیز موکبها در برخی مناطق و پنج میلیارد تومان برای کمک به مواکب دانشجویی در نظر گرفته شده بود.
اولویت تهران است یا محور مقاومت؟ ماجرای پارک لبنان و سابقه هزینههای شهرداری در عراق، صرفاً بحث بر سر چند عدد در بودجه نیست. مسئله اساسی، نحوه تعیین اولویتها در مدیریت منابع عمومی است. شهرداری تهران نهادی است که بخش مهمی از منابع آن از محل عوارض، درآمدهای شهری و داراییهای متعلق به شهر تأمین میشود. در مقابل، شهروندان پایتخت همچنان با مشکلاتی مانند فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی، آلودگی هوا، کمبود امکانات در مناطق کمبرخوردار، ضعف زیرساختها و مشکلات خدمات شهری دستوپنجه نرم میکنند.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که آیا تأمین اعتبار برای ساخت یک پارک در لبنان یا توسعه زیرساختهای خدماتی در عراق، در اولویت هزینهکرد منابع شهرداری تهران قرار دارد؟ موضوع تنها قانونی بودن یا نبودن چنین تصمیمهایی نیست. حتی اگر برای برخی از این هزینهها مصوبه یا مجوز قانونی وجود داشته باشد، همچنان باید روشن شود که این مصوبات بر چه اساسی با نیازهای شهروندان، وظایف شهرداری و محدودیت منابع عمومی سنجیده شدهاند.
از سوی دیگر، اگر قرار است امکانات شهرداری تهران برای کمک به مناطقی خارج از پایتخت استفاده شود، این پرسش نیز اهمیت پیدا میکند که چرا شهرهای محروم ایران که با کمبود زیرساختها و امکانات اولیه مواجهاند، نباید در اولویت چنین حمایتهایی باشند؟ اظهارات علیرضا دبیر، پس از نزدیک به دو دهه، دوباره این پرسشها را در برابر مدیران امروز و دیروز شهرداری تهران قرار داده است.
غلامحسین کرباسچی، شهردار اسبق تهران، در گفتوگو با رویداد۲۴ با اشاره به اختیارات قانونی شورای شهر، اصل اختصاص بودجه شهرداری به پروژههای خارج از محدوده تهران را رد نمیکند، اما تأکید دارد که چنین تصمیمهایی باید در جهت منافع شهر و شهروندان باشد. «هر هزینهای باید در جهت منافع تهران باشد» کرباسچی در اینباره میگوید: «طبق قانون شهرداری و با مصوبه شورای شهر میشود از بودجه شهرداری به کارهایی اختصاص داد؛ چه در داخل و چه در خارج.
این موکول به این است که در جهت منافع شهر و شهروندان باشد.» او در عین حال تأکید میکند که داشتن اختیار قانونی به معنای مجاز بودن هر نوع هزینهکردی نیست و شورای شهر باید منافع عمومی و اولویتهای شهروندان را در تصمیمهای مالی خود لحاظ کند. شهردار اسبق تهران میگوید: «شورای شهر باید واقعاً شورای شهری باشد که هم منتخب اکثریت مردم باشد و هم مصالح مردم را در نظر بگیرد. برای مسائل شخصی و گروهی نباید بودجه اختصاص داده شود.
بلکه باید به نفع مصالح شهر و مردم و با اولویتبندی باشد.» به گفته کرباسچی، اگر چند پروژه ضروری برای رفاه شهروندان وجود داشته باشد، اما منابع به جای تأمین آن نیازها صرف امور دیگری شود، چنین تصمیمی محل ایراد خواهد بود. کرباسچی: به شهرهای محروم کمک میکردیم تا مهاجرت به تهران کمتر شود کرباسچی در ادامه گفتوگو با رویداد۲۴، به تجربه مدیریت خود در شهرداری تهران اشاره میکند؛ دورهای که به گفته او، منابع و امکانات شهرداری برای کمک به برخی شهرهای محروم و مناطق آسیبدیده کشور نیز استفاده میشد.
با این حال، او تأکید دارد که این اقدامات از نظر مدیریت شهری، دارای توجیه مشخصی بودند: کاهش مهاجرت به تهران و جلوگیری از افزایش فشار جمعیتی بر پایتخت. کرباسچی توضیح میدهد: «استدلال ما این بود که اگر نقاط مختلف کشور آباد شود، مهاجرت کمتری به تهران اتفاق میافتد.
وقتی در تهران امکانات عمرانی، فرهنگی و فرهنگسرا ایجاد میشود، اما در جاهای مختلف کشور چنین امکاناتی وجود ندارد، یکی از جاذبههای تهران همین امکانات میشود و افراد ممکن است برای استفاده از آنها به تهران مهاجرت کنند.» به اعتقاد او، توسعه امکانات و زیرساختها در شهرهای محروم میتواند از تمرکز جمعیت در پایتخت بکاهد؛ موضوعی که در نهایت به نفع تهران و شهروندان آن خواهد بود.
او همچنین به کمکرسانی شهرداری تهران پس از زلزله رودبار اشاره میکند و میگوید: «ما در رابطه با زلزله رودبار، با اجازه شورای شهر که آن موقع وزیر کشور جانشین شورای شهر بود، امکانات زیادی به آنجا اختصاص دادیم.» کرباسچی از مراجعات نمایندگان شهرهای محروم و دورافتاده برای دریافت کمکهای شهرداری تهران نیز سخن میگوید و یادآور میشود که این کمکها با مصوبه مرجع قانونی مربوط امکانپذیر بوده است. با این معیار، پرسشی درباره پروژه لبنان شکل میگیرد: منفعت ساخت یک پارک در جنوب لبنان برای شهروندان تهران چگونه تعریف و ارزیابی شده است؟ از مرتضیگرد تا جنوب لبنان؛
اولویت هزینهکرد منابع کجاست؟ در بخش دیگری از گفتوگوی رویداد۲۴ با شهردار اسبق تهران، مسئله هزینهکرد منابع عمومی در خارج از پایتخت، در کنار مشکلات زیرساختی مناطق محروم و حاشیهای تهران مطرح شد. یکی از نمونههای مورد اشاره، مرتضیگرد است؛ منطقهای در نزدیکی تهران که همچنان با مشکلات زیرساختی مواجه است و وضعیت الحاق آن به محدوده شهری نیز تعیین تکلیف نشده است. کرباسچی در این گفتوگو به وجود دو دکل برق فشارقوی و نگرانیهای مربوط به مخاطرات آنها اشاره کرد؛
موضوعی که نشان میدهد همین الان در نزدیکی پایتخت، مناطقی وجود دارند که هنوز با مسائل جدی زیرساختی و ایمنی روبهرو هستند. او در عین حال با اشاره به روابط خواهرخواندگی شهرها و همکاریهای بینالمللی توضیح داد که گاهی دو شهر در چارچوب روابط متقابل برای یکدیگر اقداماتی انجام میدهند یا شورای شهر با توجه به ضرورتهای سیاسی و مناسبات میان کشورها، اجرای پروژهای را در شهری دیگر تصویب میکند.
کرباسچی میگوید: «اگر عدد و رقمش معلوم باشد و کاری هم در جهت تحکیم روابط سیاسی دو کشور باشد، اصل چنین کاری اشکالی ندارد.» او همچنین به تجربه اختصاص منابع از سوی یک نهاد خارجی در ژاپن برای اقدامات مرتبط با آلودگی هوای تهران در دوران مدیریت خود اشاره میکند. بنابراین امکان همکاریهای برونشهری و بینالمللی در شهرداری وجود دارد اما نحوه هزینهکرد این منابع محل سوال است. وجود مصوبه، روشن بودن میزان اعتبار، رعایت مصالح عمومی و اولویتبندی نیازهای شهروندان، معیارهای اصلی ارزیابی چنین تصمیمهایی است.
منبع: رویداد 24


