قم- رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر گفت: عقلانیت دینی با عبور از محاسبات صرفاً مادی، ایمان، امید اجتماعی و اعتماد به نصرت الهی را در تحلیل قدرت و حکمرانی وارد میکند.
به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین محسن مهاجرنیا عصر چهارشنبه در سیزدهمین جلسه شانزدهمین دوره سلسله کرسیهای آزاداندیشی و سیصد و هجدهمین کرسی آزاداندیشی قرارگاه فرهنگی طلوع مهر با تشریح مفهوم عقلانیت استعلایی، آن را نگاهی فراتر از محاسبات مادی و قدرت ابزاری دانست و اظهار کرد: در این نگرش، ایمان، ارتباط با عالم غیب، امید اجتماعی و باور به نصرت الهی در کنار ظرفیتهای مادی، از مؤلفههای اثرگذار در تحلیل قدرت و تحولات جامعه به شمار میرود.
رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر ادامه داد: عقلانیتهای سکولار و ابزاری عمدتاً جهان مادی و محاسبات دنیوی را محور تحلیل قرار میدهند، در حالی که در عقلانیت دینی، دنیا تنها بخشی از نظام هستی است و واقعیتهای فراتر از عالم ماده نیز در فهم انسان از جهان و رویدادهای آن نقش دارند. استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به جایگاه وحی در شناخت عوالم غیب گفت: قرآن کریم از مفاهیمی همچون ملکوت، امداد الهی، نصرت خداوند و معیت الهی سخن گفته و بر این اساس، واقعیت هستی را نمیتوان تنها به امور محسوس و قابل مشاهده محدود کرد.
مهاجرنیا با اشاره به جنگ اخیر و تقابل جمهوری اسلامی ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی تصریح کرد: در محاسبات قدرت، معمولاً تجهیزات نظامی، فناوری، هواپیماها و ناوهای جنگی مورد ارزیابی قرار میگیرند، اما قدرت ملی تنها با این شاخصها قابل سنجش نیست. وی افزود: اراده ملی، ایمان، مقاومت اجتماعی و باور به نصرت الهی نیز در تحلیل رفتار جوامع و پایداری آنها در شرایط دشوار اهمیت دارد و عقلانیت استعلایی تلاش میکند این مؤلفهها را در کنار ظرفیتهای مادی مورد توجه قرار دهد.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به توانمندیهای موشکی و پهپادی کشور اظهار کرد: دستیابی به فناوریهای بومی در شرایط تحریم، از ظرفیتهای راهبردی جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود و پهپادهای خانواده شاهد نمونهای از این توانمندیها هستند که در معادلات نظامی مورد توجه قرار گرفتهاند. وی با بیان اینکه در جنگهای جدید، موازنه هزینه و اثربخشی نیز اهمیت دارد گفت: استفاده از ظرفیتهای مادی و فناوری ضروری است، اما در نگاه دینی نباید همه تحولات تنها با ابزارهای مادی تفسیر شود و نقش ایمان و امداد الهی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
مهاجرنیا با اشاره به پایداری مردم در شرایط دشوار جنگی و اقتصادی بیان کرد: مقاومت اجتماعی را نمیتوان صرفاً با تحلیلهای سیاسی و مادی توضیح داد و باورهای دینی، هویت اعتقادی و ظرفیتهای معنوی جامعه نیز در این زمینه اثرگذار هستند. وی واقعه طبس را از نمونههایی دانست که در ادبیات دینی از آن با عنوان امداد غیبی یاد میشود و افزود: در نگاه دینی، حیات و اثرگذاری انسان با شهادت پایان نمییابد و شخصیتهایی مانند شهید حاج قاسم سلیمانی نیز پس از شهادت همچنان در جامعه اثرگذار هستند.
رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر در ادامه با تأکید بر ضرورت ورود این نگاه به عرصه حکمرانی گفت: عقلانیت استعلایی نباید صرفاً در سطح یک باور فردی باقی بماند، بلکه میتواند در برنامهریزی، مدیریت و تصمیمگیریهای راهبردی مورد توجه قرار گیرد. وی تصریح کرد: مدیران جامعه اسلامی باید ضمن استفاده از دانش، فناوری، امکانات مادی و محاسبات کارشناسی، ظرفیتهای ایمانی، اعتماد عمومی، امید اجتماعی و نقش عوامل معنوی را نیز در تصمیمسازیها لحاظ کنند.
حکمرانی باید امید و توکل را تقویت کند این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به آیات قرآن درباره همراهی و نصرت الهی اظهار کرد: یکی از پیامهای عقلانیت استعلایی، اصلاح نگرش و پرهیز از ناامیدی است و مؤمن باید در کنار تلاش، برنامهریزی و استفاده از امکانات، به وعدههای الهی نیز اعتماد داشته باشد. مهاجرنیا با استناد به آیه حسبنا الله و نعم الوکیل افزود: این مفهوم به شرایط خاص و روزهای برخورداری محدود نیست، بلکه در سختترین موقعیتها و هنگام مواجهه با دشمن نیز میتواند پشتوانه روحی و اعتقادی جامعه باشد.
وی با اشاره به ماجرای حضرت موسی(ع) و آیه إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدِینِ گفت: عقلانیت استعلایی در جایی معنا پیدا میکند که انسان در کنار شناخت واقعیتها و انجام وظیفه، افق خود را به عالم ماده محدود نکند و امید به هدایت و نصرت الهی را در تصمیمگیری و مواجهه با بحرانها حفظ کند.
مهاجرنیا در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: عقلانیت دینی زمانی در عرصه حکمرانی اثرگذار خواهد بود که از سطح باور ذهنی فراتر رود و در مدیریت، تصمیمسازی، مواجهه با بحرانها و تقویت سرمایه اجتماعی نمود عملی پیدا کند و در کنار عقلانیت کارشناسی، پیوند با وحی، امید و اعتماد به وعدههای الهی را نیز مورد توجه قرار دهد.
منبع: خبرگزرای مهر



