روزنامه اطلاعات گفتگوئی را با آرمان خورسند، رئیس مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیطزیست منتشر کرده است: اجلاس کاپ ۳۱ روز پنجشنبه در حالی پس از ۱۰ روز فعالیت به پایان میرسد که ایران با حضور پررنگ در همه نشستها و برنامه های این اجلاس، حضوری جدی داشت و خواستار پاسخگویی عاملان جنگ علیه ایران در حوزه محیط زیست و پرداخت غرامت از سوی آنان شد.ایران همچنین از اینکه کشورهای توسعه یافته حاضر به جبران به خسارت خود در محیط زیست نیستند به شدت انتقاد کرد.
به گزارش اطلاعات، دوره سی و یکم اجلاس اقلیمی کاپ (COP) در حالی در آنتالیایی ترکیه در حال برگزاری است و ایران در بالاترین سطوح، حضور فعالی در این اجلاس دارد. مسعود پزشکیان، رییس جمهور و شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست ایران به همراه کارشناسان هیات ایرانی، در سخنرانیها و نشستهای تخصصی این اجلاس، چند محور را مطرح کردند. مهمترین محور مواضع ایران، پیامدهای زیستمحیطی جنگ و ضرورت مطالبهگری از جامعه جهانی بود.
مسعود پزشکیان در این اجلاس از پیوند میان جنگ و تخریب محیط زیست سخن گفت و شینا انصاری نیز با اشاره به حمله به زیرساختهای انرژی و انفجار مخازن سوخت، از آلودگی ناشی از این حوادث و افزایش انتشار گازهای گلخانهای خبر داد. وی خواستار مستندسازی خسارتهای محیطزیستی و توجه جامعه جهانی به مسئولیتهای زیستمحیطی در زمان جنگ شد. از دیگر موضوعات مطرحشده از سوی ایران، بحران خشکسالی، تأمین مالی برنامههای سازگاری با تغییر اقلیم، امنیت غذایی و کشاورزی پایدار بود.
معرفی اقدامات ایران در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانهای، کاهش فلرینگ، سازگاری با تغییر اقلیم و ارائه دستاوردهای محیطزیستی کشور نیز از دیگر محورهای حضور هیأت ایرانی در این اجلاس بود.
تلاش برای کاهش ردپای کربن آرمان خورسند، رئیس مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیطزیست در گفتوگو با «اطلاعات» در پاسخ به چرایی عدم توافق کشورها در رسیدن به یک اقدام جامع مشترک برای مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم با بیان تاریخچهای از کنوانسیون مرتبط با این موضوع گفت: طرح این مسأله اولین بار به سال ۱۹۹۲ بازمیگردد که در ابتدا، کنوانسیونی غیرالزامآور بود و تنها به صورت توصیهای و تشویقی مطرح شد اما در ادامه و در پیمان «کیوتو» حداقل برای کشورهای توسعهیافته، چارچوبهای الزامآور برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای تدوین شد.
این تلاشها در سال ۲۰۱۵ منجر به تدوین توافقنامه پاریس شد که همه کشورها را مکلف به کاهش ردپای کربن کرد. وی در ادامه با طرح این سوال که چرا با وجود همه تلاشها مقابله با تغییر اقلیم بهویژه در موضوع گرمایش زمین و کاهش ردپای کربن، موفقیت چندانی نداشته است، افزود: براساس فلسفه موافقتنامه، سهم یا وظیفه کشورها نسبت به این مسأله با هم متفاوت است، همه دارای مسئولیت مشترک هستند ولی سهم کشورهای توسعهیافته که سالیان طولانی از تمامی ظرفیتهای منابع طبیعی در جهت توسعه خود استفاده و آلایندهها را وارد جو کردهاند، قطعا با بقیه کشورها متفاوت است.
به گفته خورسند، اکنون در حالی از کشورهای در حال توسعه انتظار میرود از بخشی از حقوق خودشان در استفاده از سوختهای فسیلی صرفنظر کنند که کشورهای توسعهیافته حاضر به جبران خسارت خود بر محیطزیست نیستند. رئیس مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیطزیست با بیان اینکه سازوکار تعیین قدرالسهم و جبران خسارت به طبیعت به خود کشورهای توسعهیافته واگذار شده ولی تاکنون در این نقطه موفقیت ملموسی حاصل نشده است، گفت: خارج شدن مجدد آمریکا از توافق پاریس در دوره فعلی ریاست جمهوری ترامپ و به تبع آن نپذیرفتن تکالیف مالی در این زمینه، شرایط را سختتر هم کرد.
نکته دیگر این است که اساسا مسأله محیطزیست و فعالیتهای پیشگیرانه در برابر آثار مخرب تغییر اقلیم تحتتأثیر دستورالعملهای سیاسی هم قرار دارد؛ کمااینکه کشور ما هم به دلیل تحریمهای غیرقانونی از دستیابی به امکانات فناوری و سازوکارهای مالی جبران خساراتاز سوی کشورهای توسعهیافته دورمانده است و این مسأله کار را برای ما سختتر هم میکند.
نگاه زینتی به محیطزیست خورسند در پاسخ به اینکه عملکرد ضعیف دولتها در داخل کشور در حفاظت از محیطزیست چگونه در محرومیتهای بینالمللی ما بهویژه در دریافت کمکهای مالی موثر است، گفت: متأسفانه این نکته مهمی است که تغییر اقلیم و مسائل مرتبط با آن در داخل کشور هم تا حدودی به یک مسأله سیاسی بدل شده است. در حالی که نگاه صرفا تخصصی و معطوف به جنبههای فنی باید بر حل مسائل محیط زیست معطوف باشد.
وی با تأکید بر اینکه ما تا همین امروز هنوز موفق نشدهایم یک سیاهه انتشار یا یک گزارش جامع که فعالیتی بیندستگاهی است، در این ارتباط تدوین کنیم، بیان کرد: دهههاست که سیاستهای توسعهای بدون توجه به محیط زیست در ایران پایهگذاری شده و همواره محیطزیست به جای اینکه جزء اصلی و لاینفک توسعه باشد، بیشتر اوقات به مثابه یک مسأله زینتی دیده شده است. پیرو همین نگاه است که به سازمان محیطزیست به چشم متولی حفاظت نگاه میشود و نه مرکزی که محور همه سیاستهای توسعهای به شمار بیاید.
خورسند ادامه داد: البته در دهههای اخیر در کنار ابرچالشهایی مانند آلایندهها و آلودگی هوا و معضلات دیگر با تحریمها و حالا عواقب جنگ هم مواجهیم ولی نگاه محیطزیستی دولت چهاردهم بهویژه شخص رئیسجمهوری امیدواریهای زیادی ایجاد کرده است. یک شاهد مثال از محوریت محیطزیست در اندیشه و روش دولت و شخص رئیسجمهور اینکه در یک فاصله کوتاه، در سه رویداد مهم محیط زیست در سطح جهانی شرکت کردند. انتخاب یک شخصیت کاملا تخصصی و از بدنه سازمان به ریاست آن در ابتدای تشکیل دولت نیز دلیل دیگری براین مدعاست.
او گفت: حضور تاریخی رئیسجمهور در کاپ ۳۱، رشد جدی مشارکت کشورمان در سازوکارهای جهانی در دوره مدیریت رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، فراهم شدن حضور بخش خصوصی کشورمان در کاپ امسال برای اولین بار به عنوان بخشی از هیأت رسمی کشورمان، غرفه بسیار موفق و موردتوجه ایران در بخش نمایشگاهی و موارد متعدد دیگر، کاپ ۳۱ را به نقطهعطفی در تاریخ مشارکت کشورمان در این چارچوب بدل کرد که امیدواریم همه آنها زمینهساز فعالیتهای مؤثر و جدی در حوزه مقابله با آثار تغییر اقلیم باشد.
وی با تاکید بر اینکه مسائل محیطزیست در سطح جهانی چنان ابعاد بزرگی به خود گرفته است که نهتنها ما بلکه هیچ کشور دیگری نمیتواند با تکیه بر روشهای سنتی از بحرانهای محیطزیستی عبور کند، گفت: محیطزیست در ایران باید از نگاه صرف حفاظتی به شرط اول توسعهای تغییر کند، چون ما سالهای متمادی از ظرفیتهای طبیعی خودمان به شکل نامطلوب بهرهبرداری کردهایم و حالا واقعیات و منابع ما اجازه اتلاف بیشتر منابع را نمیدهد، همین آلودگی هوا یکی از نمونههای صحت این ادعاست. خورسند تأکید کرد: تغییرات اقلیمی پدیدههای خشنی مانند خشکسالی و سیل را به دنبال دارند.
پنجره بسیار کوچکی در سراسر جهان برای مقابله با این پدیده به روی همگان باز مانده است و باید از این اندک فرصت بهره برد.
منبع: آوش



