۱. قبل از شروع شراکت، اهداف و انتظارات خود را مشخص کنید یکی از مهمترین اقدامات پیش از شروع یک کسبوکار مشترک، مشخص کردن اهداف و انتظارات شرکاست. ممکن است یک نفر به دنبال درآمدزایی در کوتاهمدت باشد، درحالیکه شریک دیگر بخواهد سود حاصل را برای توسعه فعالیت سرمایهگذاری کند. چنین تفاوتهایی اگر از ابتدا مشخص نشوند، در آینده به اختلاف منجر خواهند شد. برای جلوگیری از این مشکلات، بهتر است پیش از شروع همکاری درباره موضوعات زیر به توافق برسید:
هدف کسبوکار: قرار است فعالیت در چه حوزهای آغاز شود و در آینده چه خدمات یا محصولاتی ارائه شود؟ مدت همکاری: شرکا قصد همکاری بلندمدت دارند یا برای اجرای یک پروژه مشخص کنار هم قرار گرفتهاند؟ میزان مشارکت: هر شریک چه مقدار زمان برای فعالیت در کسبوکار اختصاص میدهد؟ برنامه توسعه: آیا شرکا برای گسترش فعالیت، جذب سرمایهگذار یا ورود به بازارهای جدید برنامه مشترکی دارند؟
بهتر است این توافقها در یک برنامه کسبوکار اولیه نوشته شوند تا همه شرکا درک یکسانی از مسیر پیش رو داشته باشند.
۲. چه نوع شرکتی برای کسبوکار چندنفره مناسبتر است؟ انتخاب نوع شرکت یکی از تصمیمات مهم هنگام شروع یک کسبوکار چندنفره است؛ زیرا ساختار حقوقی شرکت بر نحوه مدیریت، انتقال مالکیت، مسئولیت شرکا و تصمیمگیریهای آینده تأثیر میگذارد. در ایران، شرکت با مسئولیت محدود و شرکت سهامی خاص از گزینههای متداول برای راهاندازی کسبوکارهای چندنفره هستند. انتخاب میان آنها باید با توجه به تعداد شرکا، میزان سرمایه، برنامه توسعه و نوع فعالیت انجام شود. مسئولیت محدود یا سهامی خاص؟ برای انتخاب بهتر، ابتدا تفاوتهای اصلی این دو نوع شرکت را بررسی کنید:
معیار
مسئولیت محدود
سهامی خاص
حداقل تعداد شرکا
۲ نفر
۳ سهامدار
ساختار مالکیت
سهمالشرکه
سهام
مسئولیت اعضا
اصولاً تا میزان سرمایه آنها در شرکت
اصولاً تا مبلغ اسمی سهام
مدیریت
یک یا چند مدیر
هیئتمدیره
بازرسان
الزام قانونی برای همه شرکتها ندارد
انتخاب بازرس اصلی و علیالبدل الزامی است
انتقال مالکیت
با شرایط قانونی و تنظیم سند رسمی
طبق مقررات قانونی و شرایط اساسنامه
اگر قصد دارید با تعداد محدودی شریک، کسبوکاری با ساختار مدیریتی سادهتر راهاندازی کنید، مسئولیت محدود میتواند گزینه مناسبی باشد. در مقابل، اگر فعالیت شما به ساختار سهامداری مشخص، هیئتمدیره و امکان برنامهریزی برای ورود سرمایهگذاران جدید نیاز دارد، ثبت شرکت سهامی خاص ارزش بررسی بیشتری خواهد داشت. البته این نوع شرکت تشریفات قانونی و الزامات مدیریتی بیشتری نیز دارد. نکته مهم این است که سهامی خاص بودن بهتنهایی تضمینی برای جذب سرمایهگذار، دریافت تسهیلات یا برنده شدن در مناقصات نیست و شرایط هر فعالیت باید جداگانه بررسی شود.
۳. سهم و میزان سرمایه هر یک از شرکا را تعیین کنید برای شروع یک کسبوکار مشترک، لازم نیست همه شرکا سرمایه یکسانی داشته باشند؛ اما میزان آورده و سهم مالکیت هر فرد باید کاملاً مشخص باشد. آورده شرکا میتواند شامل پول نقد، تجهیزات، ملک یا سایر داراییهای قابل ارزشگذاری باشد. برای مثال، ممکن است یک شریک سرمایه نقدی تأمین کند و شریک دیگر تجهیزات موردنیاز شرکت را در اختیار بگذارد. پیش از تعیین سهم افراد، سه موضوع را مشخص کنید:
ارزش آوردهها: تجهیزات و داراییهای غیرنقدی باید با روش قابلقبولی ارزشگذاری شوند و الزامات قانونی مربوط به آنها رعایت شود. درصد مالکیت: میزان سهام یا سهمالشرکه هر فرد باید با توافق شرکا و مطابق مقررات شرکت تعیین شود. سرمایه موردنیاز آینده: مشخص کنید اگر کسبوکار به منابع مالی بیشتری نیاز پیدا کرد، تأمین آن چگونه انجام میشود.
برای مثال، اگر سرمایه اولیه کسبوکار ۹۰۰ میلیون تومان باشد و سه شریک بهترتیب ۴۵۰، ۲۷۰ و ۱۸۰ میلیون تومان سرمایهگذاری کنند، میتوانند درباره مالکیت ۵۰، ۳۰ و ۲۰ درصدی توافق کنند. البته اگر یکی از افراد علاوه بر سرمایهگذاری، مدیریت اجرایی را نیز برعهده بگیرد، بهتر است دستمزد یا مزایای مدیریتی او جدا از سهم مالکیت تعیین شود. ۴. وظایف و مسئولیتهای هر یک از شرکا را مشخص کنید یکی از مشکلات رایج کسبوکارهای چندنفره این است که همه افراد خود را در تصمیمگیری مسئول میدانند، اما هنگام اجرای کارها، مسئولیتها مشخص نیست.
برای جلوگیری از این وضعیت، بهتر است وظایف شرکا بر اساس تخصص و توانایی آنها تقسیم شود. برای مثال، در یک کسبوکار سهنفره میتوان مسئولیتها را به این شکل تعیین کرد:
شریک اول: مدیریت عملیات، برنامهریزی و نظارت بر اجرای فعالیتها شریک دوم: بازاریابی، فروش و ارتباط با مشتریان شریک سوم: مدیریت مالی، بودجهبندی و کنترل هزینهها
علاوه بر تقسیم وظایف، باید حدود اختیارات نیز مشخص شود. برای نمونه، مدیر فروش تا چه مبلغی میتواند بدون تأیید سایر شرکا قرارداد منعقد کند؟ چه کسی مجاز به استخدام نیروست؟ چه تصمیماتی به تصویب هیئتمدیره یا سایر مراجع شرکت نیاز دارد؟ این موارد باید در چارچوب اختیارات قانونی مدیران و اسناد شرکت تعیین شوند. ۵. درباره نحوه تقسیم سود و زیان توافق کنید یکی از موضوعاتی که ممکن است باعث اختلاف میان شرکا شود، نحوه تقسیم درآمد و سود کسبوکار است. برخی تصور میکنند تمام پولی که از فروش محصولات یا خدمات به دست میآید، قابل تقسیم بین شرکاست؛ درحالیکه ابتدا باید هزینههای فعالیت و تعهدات مالی شرکت مشخص شوند. برای مدیریت بهتر این موضوع، پیشنهاد میشود:
دوره بررسی و تقسیم سود، مثلاً سالانه، مشخص شود. هزینههای عملیاتی، بدهیها و مالیاتهای مربوط در محاسبات لحاظ شوند. درباره میزان سودی که برای توسعه کسبوکار نگهداری میشود، توافق شود. نحوه برخورد با زیان و نیاز احتمالی به تأمین نقدینگی تعیین شود.
همچنین باید توجه داشت که تقسیم سود در شرکتهای ثبتشده تابع مقررات قانونی و مفاد اساسنامه است. برای مثال، در شرکت سهامی خاص، سود قابل تقسیم و تصمیمگیری درباره آن باید مطابق مقررات مربوط و تصمیم مجمع عمومی انجام شود. به همین دلیل، بهتر است شرکا از ابتدا میان حقوق مالکانه، دستمزد مدیریت و سود قابل تقسیم تفاوت قائل شوند. ۶. توافقات و شرایط شراکت را بهصورت مکتوب ثبت کنید توافق شفاهی، حتی میان دوستان یا اعضای خانواده، روش مطمئنی برای مدیریت یک همکاری تجاری بلندمدت نیست.
با افزایش درآمد، ورود شرکای جدید یا تغییر شرایط اقتصادی، ممکن است برداشت افراد از توافقهای اولیه متفاوت شود. تنظیم قرارداد شراکت یا توافقنامه سهامداران میتواند بسیاری از این ابهامات را برطرف کند. بهتر است این سند، علاوه بر اسناد رسمی شرکت، موضوعات زیر را پوشش دهد:
شرایط خروج داوطلبانه هر شریک از کسبوکار روش ارزشگذاری سهم فردی که قصد خروج دارد شرایط ورود شریک یا سرمایهگذار جدید تعهدات مربوط به محرمانگی اطلاعات تجاری مالکیت برند، وبسایت، نرمافزار و سایر داراییهای فکری نحوه رسیدگی به تخلف هر شریک از تعهداتش
برای مثال، اگر یکی از شرکا قصد فروش سهم خود را داشته باشد، میتوان در چارچوب قانون شرایطی برای اولویت خرید سایر شرکا پیشبینی کرد. توجه داشته باشید که توافقنامه داخلی نباید با قوانین آمره یا اسناد رسمی شرکت تعارض داشته باشد و برخی توافقها برای اثرگذاری حقوقی به تشریفات مشخصی نیاز دارند. چگونه یک شراکت تجاری موفق را آغاز کنیم؟ موفقیت یک کسبوکار چندنفره فقط به میزان سرمایه یا مهارت شرکا بستگی ندارد؛ بلکه به شفافیت توافقها، انتخاب ساختار حقوقی مناسب و نحوه مدیریت همکاری نیز وابسته است. پیش از شروع فعالیت، اهداف مشترک، میزان سرمایه، درصد مالکیت، مسئولیتها و شرایط خروج شرکا را مشخص کنید.
منبع: خبرگزرای برنا


