به گزارش خبرگزاری صداوسیما، آقایان طاهر رستمی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار خراسان شمالی و عباس کاظمی، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان خراسان شمالی در برنامه «گفتگوی ویژه خبری» در استان خراسان شمالی و عباس اربابخالص، رئیس نمایندگان وزارت امور خارجه در شمال شرق کشور، هم در ارتباط تلفنی با این برنامه، به موضوع «گشایش گذرگاه مرزی خراسان شمالی با ترکمنستان؛ مرحله کنونی این مطالبه، موانع پیشرو و زمان بهرهمندی استان از ظرفیت مرزی خود» پرداختند. متن این برنامه به شرح زیر است: مقدمه: بسم الله الرحمن الرحیم.
بینندگان محترم شبکه خبر سلام شب شما بخیر خیلی خوش آمدید به گفتگوی ویژه خبری امشب که افتخار داریم در دوازدهمین ایستگاه رویداد ملی ایران جان برنامه امشب را از خراسان شمالی ایران تقدیم حضور شما بکنیم و امیدوار هستیم بحثی که امشب تقدیم حضورتون میکنیم مورد استفاده شما قرار بگیرد، استان خراسان شمالی با برخورداری از سیصد و یک کیلومتر مرز مشترک با ترکمنستان خوب ظرفیتهای قابل توجهی در حوزه کشاورزی، دامپروری، صنایع معادن و صادرات محصولات تولیدی دارد، اما با وجود همه این ظرفیتها و موقعیت راهبردی همچنان از داشتن گذرگاه رسمی مرزی برای تردد تجاری محروم است استان خراسان شمالی تنها استان مرزی ایران هست که گذرگاه مرزی ندارد و این تقریبا یک اتفاق بی بدیل و بی مانند است شاید در منطقه و حتی در دنیا.
محدودیتی به هر حال فعالان اقتصادی و بازرگانان استان باهاش مواجه هستند که اونها را ناگزیر کرده، برای صادرات و مبادلات تجاریشان که از گذرگاههای استانهای دیگر استفاده بکنند که به هر حال هزینه زمان و دشواری فعالیت را برای اونها به دنبال داشته و اون را افزایش داده، در شرایطی که توسعه روابط اقتصادی با کشورهای همسایه از سیاستهای مهم جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود ایجاد گذرگاه مرزی در خراسان شمالی میتواند یک فرصت تازه برای فعال سازی ظرفیتهای اقتصادی، افزایش صادرات و تقویت روابط تجاری به ویژه با ترکمنستان و کشورهای منطقه باشد لازم به ذکر هست که آقای رئیس جمهور در جریان سفری که به خراسان شمالی داشت بر ضرورتی ایجاد گذرگاه مرزی تاکید کرد، اما پرسش اصلی که مهم هست و سعی میکنیم در این برنامه بهش بپردازیم این است که این مطالبه مهم اقتصادی، الان در چه مرحلهای قرار دارد و چه موانعی پیش روی اون هست و چه زمانی را میشود انتظار داشت که خراسان شمالی از ظرفیت واقعی مرز خودش بهرهمند بشود در گفتگوی ویژه خبری امشب میزبان جناب آقای طاهر رستمی هستیم، معاون محترم سیاسی امنیتی و اجتماعی استاندار خراسان شمالی و جناب آقای عباس کاظمی رئیس محترم اتاق بازرگانی، صنایع معادن و کشاورزی استان خراسان شمالی و البته مهمان ارجمندی که تلفنی از حضورشان بهرهمند خواهیم شد.
سوال: آقای رستمی سلام؟
رستمی: بسم الله الرحمن الرحیم عرض سلام و ادب و احترام خدمت همه بینندگان عزیز و جناب آقای خسروی عزیز و همه همکاران پرتلاشتان همین جا سلام عرض میکنیم از خراسان شمالی و همه مردم شریف ایران و به جنابعالی و همه همکاران پرتلاشتان خوش آمد عرض میکنیم به استان خراسان شمالی، باب رضا گنجینه فرهنگها و معرفتها و این رویداد را برای استان غنیمت میدانیم فرصت بسیار بزرگی است برای استان تا توانمندیها، ظرفیتها و قابلیتها و نظام مسائل استان را که یکی از مواردی که اشاره فرمودید بحث گذرگاه مرزی در سطح ملی هم بازتابهایشان را داشته باشیم و انشاالله بعد از ایران جان آثار و برکات را شاهد باشیم، هم در حوزه سرمایه گذاری، هم در حوزه گردشگری، هم در حوزه گسترش تبادلات تجاری و اقتصادی و به ویژه مسائل مهم استان مثل گذرگاه مرزی که اشاره فرمودید.
سوال: آقای کاظمی سلام عرض میکنم شب بخیر خیلی خوش آمدید؟ کاظمی: ممنونم به نام خدا بندهام سلام و عرض ادب دارم خدمت بینندگان عزیز و بالاخص هم استانیهای خودم جا دارد که من هم عرض سلام همه دوستان را به مردم عزیز، مردم خوب میهنمان از استان خراسان شمالی برسانم و همچنین از حضرت عالی، از همکارانتان که زحمت کشیدید، به مناسبت رویداد ایران جان تشریف آوردید در خراسان شمالی خیر مقدم میگویم خسته نباشید و خدا قوت.
سوال: آقای رستمی، حالا به جای اینکه بپرسم چرا استان خراسان شمالی گذرگاه مرزی ندارد، میخواهم اینطوری مطرح بکنم که چطور یک استان مرزی نمیتواند گذرگاه مرزی داشته باشد اصلا؟
رستمی: ببینید استان خراسان شمالی از استان خراسان بزرگ جدا شد، در استان خراسان بزرگ سه گذرگاه مرزی سرخس، لطفآباد و باجگیران را داشتیم از گذشتهها و بالاخره برنامه ریزی که در آن زمان شده بود ارتباطات به نحوی با کشور ترکمنستان برقرار بود وقتی استان جدا شد از ابتدای تاسیس استان یعنی از سال هشتاد و سه این موضوع پیگیری شد و به عنوان مصوبه هیئت وزیران هم قرار است یعنی هیات وزیران جزو بازارچههای مرزی مصوب قرار داد. سوال: یعنی بیست سال پیش؟
رستمی: بله، ولی به دلیل عدم تمایل کشور ترکمنستان موضوع در سال هزار و سیصد و نود منتفی شد باز با مصوبه هیئت وزیران در مراحل مختلف توسط استانداران محترم نمایندگان محترم این موضوع پیگیری شد از وزارت خارجه عزیزانمان در سازمان توسعه تجارت سال نود و دو دوباره در یک یادداشت تفاهمی قرار گرفت، اما نزدیکترین موضوعات در سال هزار و چهار و صد یک بود استانداران وقت در حضور رئیس جمهور وقت در چهارصد و یک در حضور شهید رئیسی این تفاهمنامه را تبادل کردند که این اتفاق بیفتد ولی باز هم تمایلی نشان داده نشد، علی رغم اینکه در تفاهم نامه گنجانده شد در سفر جناب آقای دکتر پزشکیان با استان موضوع جزو مصوبات قرار گرفت که در نشستهای کنسولی مشترک این موضوع مطرح بشود سفری را جناب آقای مهندس سوری استاندار محترم داشتند به استان ترکمنستان و عشق آباد در پایتخت شان و موضوع در دستور کار قرار گرفت، اما در اجلاس دیپلماسی استانی که در مشهد سه تا استان خراسان رضوی شمالی و جنوبی میزبان خیلی از عزیزان بودیم جناب آقای دکتر عراقچی، با جناب آقای استاندار مذاکرهای را داشتند، با سفیر محترم ایران در ترکمنستان مذاکرهای را داشتیم.
با جناب آقای دکتر قنبری معاون اقتصادی، همه عزیزان در داخل تمایل به این موضوع دارند مرزها اگر بخواهد بازارچه مرزی و گمرک ایجاد بشود، باید مصوبه کار ویژه مرز شورای امنیت کشور را هم بگیرد، ما در استان این موضوع را مصوب کردیم، در شورای امنیت کشور هم پیگیری کردیم، اما منتظر اعلام نظر وزارت خارجه هستیم در سفر اخیر جناب آقای دکتر پزشکیان به ترکمنستان قرار بود این موضوع در دستور کار نشست قرار بگیرد، اما به جهت تغییر برنامههای سفر و دیداری که با سران برخی از کشورها از جمله روسیه داشتند، برنامه سفر تغییر کرد، قرار بود استانداران خراسان شمالی و گلستان که هم مرز هستند، هم برای گذر مرزی، هم برای بحث واردات گاز توسط بخش خصوصی و یک سری از موضوعات حضور داشته باشند، اما همچنان موضوع را پیگیر هستیم منتها موضوع الان از سطح شاید وزارت خارجه دو کشور خارج شده، خواهشی که از آقای دکتر پزشکیان کردیم در استان و جناب آقای استاندار و نماینده ولی فقیه و نمایندگان مطرح کردند که در سطح عالی موضوع مطرح بشود، چون سیستم کشور ترکمنستان هم متمرکز هست، بالاخره باید رهبرشان اختیارات را و دستورات لازم را بدهند تا بدنه اجرای شان این کار را انجام بدهند.
اما به جد پیگیر این موضوع هستیم جناب آقای استاندار مکاتبات و پیگیریها و نشستها و مذاکرات را شروع کردند، جناب آقای دکتر عراقچی هم دستور دادند که سفیر محترم ایران در ترکمنستان بسترهای لازم را برای این فراهم بکنند باز برنامه ریزی سفر هم استاندار خراسان شمالی به استان آخال را داریم و هم سفر استاندار آخال را دعوت کردیم که بالاخره حضور پیدا بکنند، البته این را عرض بکنم ما حتی گذر هم نداریم، تبادلات تجاری، فرهنگی، تفاهم نامه داشتیم قبلا با بین استانداران آخال و خراسان شمالی منتها اگر گذر بازگشایی بشود قطعا خیلی تحول ایجاد میکند در تبادل کشور ترکمنستان به خیلی از محصولات ما نیاز دارند و در سفری که جناب آقای مهندس نوری استاندار محترم داشتند، خیلی اعلام آمادگی کردند که ما به محصولات شما به ویژه محصولات استان خراسان شمالی نیاز داریم و ما یک غرابت فرهنگی هم داریم خوب ما مناطق ترکمن نشینمان و اهل سنت نشین ما سه تا از شهرستان را ما شش شهرستان مرزی داریم، ما در سه چهار شهرستان ما از برادران ترکمنمان داریم که غرابت فرهنگی و نژادی بالاخره با این عزیزان دارند منتنها شرایط در کشور ترکمنستان تا الان هر چه پیگیری انجام شده به گونهای بوده که خیلی تمایلی نشان ندادند و نهایتا استدلالشان این بوده که ما بالاخره چهار تا گذر مرزی داریم در استان گلستان اینچه برون و سه استان در خراسان رضوی از نظر اون کشور میگویند اینها میگویند کفایت میکند برای تبادلات تجاری، رفت و آمد و بازارچهها ولی برای استانی مثل ما که استان مرزی است و بیش از سیصد و یک کیلومتر مرز دارد و هیچ گذر و پایانه مرزی ندارد واقعا یک ضرورت است.
سوال: پس الان مانع اصلی عدم تمایل کشور همسایه است؟ رستمی: بله، عدم تمایل کشور همسایه هم تا نیاز به یک دیپلماسی قوی تری و رایزنی در سطح سران دارد. سوال: الان آخرین وضعیت را اگر در یک جمله بخواهید بفرمایید چیه ما الان منتظر یک اتفاقی هستیم در این مذاکرات و رفت و آمدها؟ رستمی: مصوبه و دستور آقای رئیس جمهور که برآیند همه ارزیابیها هم همین بود که در کمیسیون مشترکی که با حضور روسای جمهور دو کشور هست و حالا هیئت وزیران دو کشور هستند یا استانداران دو طرف هستند، موضوع مطرح بشود بتوانیم رضایت و دستور رئیس جمهور و رهبر ترکمنستان را هم بگیریم.
سوال: هنوز تاریخ مشخص شده؟ رستمی: قرار بود در نشست ماه گذشته این موضوع مطرح بشود، عرض کردم به جهت تغییر دستور کار جناب آقای دکتر پزشکیان آخرین وضعیت این است. سوال: منتظر هستید که این نشست برگزار بشود؟ رستمی: نه، قبل از حضور آقای رئیس جمهور قرار شد در نشستهای کنسولی این موضوع مطرح بشود که در دستور کار هست، جناب آقای استاندار هم پیگیر هستند، ما هم پیگیر هستیم. سوال: الان تا حالا نشستی برگزار شده؟ رستمی: در چند نشست در گذشته مطرح شده ولی خیلی تمایل جدی نشان ندادند. سوال: پس تا الان این نشستهای کنسولی تا الان نداشتید، درسته؟
رستمی: در این یک سال اخیر نخیر، در این یک سال اخیر نداشتیم، بعد از مصوبه در یکی دو سال اخیر. سوال: یعنی تقاضایی هم برای نشست وجود نداشته یا دعوت شده طرف مقابل نیامده؟
رستمی: نشست کنسولی در سنوات قرار شده جزو تفاهمات اومده ولی در نهایت به مرحله اجرا که میخواهد برسد اقدام اجرایی نمیکند، اما خدمت آقای الیاس قائبوف سفیر محترم ترکمنستان در جمهوری اسلامی ایران هم بودیم سال گذشته در همایش سرمایه گذاری ایشان قبل از اینکه سفیر بشوند سر کنسول ترکمنستان بودند در مشهد بالاخره مراودت داشتیم حضور پیدا میکردند، چند مرحله با استاندار محترم آخال هم تشریف آوردند حالا روی نقطه مرزی که پیشنهاد داده بودیم پرس سو بحث داشتند، گفتند ما آمادگی داریم سه نقطه دیگر را هم آماده بکنیم که شما برای بازدید تشریف بیوارید ملاحظات امنیتی توی بالاخره در کشور خودتون را دارید رعایت بکنید، همه بسترها رو فراهم کردیم که بهانه را بگیریم برای این موضوع باز هم پیگیریم، هنوز موفق نشدیم که عزیزان حضور پیدا بکنند و بازدید از نقاط پیشنهادی داشته باشند ما عمده مرزمان با استان آخال و استانی که مرکزش عشق آباد هست با استان بهاردن هم که نهایتا وصل میشود به استان گلستان یه مرز محدودی را هم در این حوزه داریم ولی خب پیگیریمان این هست که انشاالله بتوانیم گذری که در گذشته سابقه هم داشته در گذشتههای دور بالاخره فعال کنیم اگر اون منطقه هم نشد بالاخره نقاطی که مطالعه شده و ارزیابی شده که به صورت زمینی بتوانیم زیرساختهای لازم راه را ایجاد بکنیم و بازارچه و گمرک و امکانات تازه بکنیم.
سوال: الان هیچ دور نمایی از آن جلسه اصلی که در سطح روسای جمهور و کلانتر بخواهد بحث بشود ندارد که چه زمانی ممکنه از این نشست برگزار بشود؟ رستمی: نه، زمان دقیقی را نمیتوانیم ارائه بدهیم ولی برآورد ما جناب آقای استاندار پیگیری که کردند در روزهای گذشته هم اطلاع رسانی شد برآورد ما این هست، انشاالله تا پایان دولت آقای دکتر پزشکیان تا دو سال آینده انشاالله بتوانیم این موضوع را به نتیجه برسانیم.
سوال: آقای کاظمی، الان استان به جهت نداشتن این گذرگاه مرزی با توجه به ظرفیتهای بیشماری دارد که خواهش میکنم یه بخشیش را هم اشاره بفرمایید چقدر دارد متضرر میشود یا اساسا اقتصاد ما از این موضوع دارد ضرر میکند؟
کاظمی: خب همینجور که جناب آقای رستمی برادر عزیزم اشاره کردند نگاه کنید در استان خراسان شمالی با ظرفیتهای خیلی خوبی که ما داریم، شما فرمودید به ظرفیتها اشاره کنم، استان خراسان شمالی علی رغم این که استان تازه تاسیسیه و شاید استان کوچکی هم باشد، اما ظرفیتهای خیلی بالایی دارد ما چهار قلوهای فولادی را در شهر اسفراینمان داریم، چهار قلوهای شیمیایی رو در شهر گرمه و جاجرممان داریم، یکی از بزرگترین کارخانهجات پتروشیمی را داریم، سیمان که یکی از به قول معروف مواد مورد نیاز کشورهای منطقه هست را ما اینجا داریم و کارخانههای صنایع تبدیلی که بحث کشاورزی ما را پوشش میدهد، مثل، چون شرق استان ما، شهرستان شیروان و فاروش.
از بحث کشت زعفران و کشت کشمش بی دانه و همچنین در غربش انگور با دانه و در شهر آشخانه مثلا کشت گندم، دامداری و مرغداریهای زیادی داریم که میتوانیم تامین بکنیم.
ما اگر در استان مشکل تولید نداریم، یکی از حلقههای مفقوده توسعه استان بحث تجارت است، یکی من میگویم مهمترین ابزار این تجارت گذرگاه مرزی است ما همین جور که اشاره کردید و انجام شد سیصد کیلومتر مرز داریم، تنها استان مرزی هم در کشور هستیم که گذرگاه نداریم این را همینجور هم که شما درست اشاره کردید، شاید در جهان هم هیچ استان مرزی نباشد گذرگاه مرزی نداشته باشید، این اصلا مرز بودن، مرزدار بودن و دفاع از مرز، پاسداری از مرز در کنارش توسعه تجارت کنارش تجارت با کشور همسایه هم هستش و متاسفانه ما نداریم، من همیشه میگویم استان ما مظلومترین استان این کشور هستش، گذر مرزی الان من عرض میکنم خدمت آقای دکتر پزشکیان هم که تشریف آوردند به عنوان نماینده بخش خصوصی وقتی صحبت میکردم اولین خواسته ما بود، اما الان میگوییم از خواسته گذشته، از خواهش گذشته حق مردم استان خراسان شمالی، مردم خوب استان خراسان شمالی ایجاد گذرگاه مرزی هستش.
سوال: خب الان طرف ترکمنستانی رضایت نمیدهند شما مطالبهتان چیه؟ کاظمی: بله، الان اول اینکه ما بگوییم این حق ماست حق قانونی ماست، ما دیگر نمیخواهیم درخواست بکنیم که پیگیری بکنند، باید حق ما را بدهند. سوال: حق شما را چه کسی الان باید بدهد؟
کاظمی: دولت جمهوری اسلامی ایران حالا کشور ترکمنستان مقاومت میکند، من اصلا تنها به کشور ترکمنستان نگاه نمیکنم برای این موضوع در مورد تجارت به کشورهای آسیای میانه، بازار هشتاد میلیون نفری آسیای میانه نگاه میکنم به پیمان شانگهایی نگاه میکنم، به کشور روسیه نگاه میکنم و تجارتی که اینجا برگزار میشود خوب در این قسمت ما میبینیم که ما میتوانیم تجارت خیلی زیادی داشته باشیم، درسته، ما چهارتا گذر مرزی داریم، اما به واسطه دوری سرخس، به واسطه شلوغی مرز لطف آباد به واسطه اینکه مرز باج گیران را تقریبا غیر فعال هستش، ما میتوانیم تقریبا این تجارت ما دستیابی به بازارهای آسیای میانه، دستیابی به بازارهای اوراسیا.
سوال: که از طریق ترکمنستان اتفاق میفتد؟ کاظمی: از طریق ترکمنستان اتفاق میفتد ما باید گذرگاه هایمان را هم بیشتر بکنیم هم تقویت مخصوصا که الان درمحاصره دریایی جنوب هم هستیم و باید مرزهای شمالی مان تقویت کنیم که مراودات مان با چین از این طریق انجام میشود. در این قسمت جمعیت ۸۰ میلیون نفری است، اوراسیا الان دو میلیارد دلار تجارت مبادلات داریم، تا ۱۰ میلیارد تومان.
سوال: این که باید حق مان، در واقع عمق مطلبی که شما اشاره میکنید منظورتان این است که دولت آن طور که باید اراده برای بازگشایی مرز ندارد، آقای رستمی میگویند طرف مقابل تفاهم نامه هم امضا کردیم، خیلی تفاهم ندارد، نشست برگزار میکنیم سه مرز جایگزین مشخص میکنیم برای بازدید نمیآید، رغبتی به این کار معلوم است ندارد انجام دهد، بخشی از اراده ماجرا به طرف مقابل برمی گردد، معتقدید دولت به اندازه کافی تلاش نمیکند برای بازکردن این؟
کاظمی: راهکار دارد، آقای رئیس جمهور و مقامات اصلا جزو مطالبه اول شان باشد ودر گفتوگوها به عنوان مطالبه اول باشد که بتوانیم این مرزها را تقویت کنیم، دولت ترکمنستان میگوید که ما ۴ تا مرز داریم و ما میگوییم مطالبه و حق ماست، در استان خراسان شمالی سه تا مرز داریم، نزدیکترین باجگیران که فاصله باجگیران با شهرهای شمالی خیلی از مشهد نزدیک ترست، چرا الحاق شهرستان قوچان و باجگیران به استان خراسان شمالی انجام نمیشود، ما مشترکات فرهنگی داریم، اصلا قسمت جداشده استان خراسان شمالی است. سوال: یعنی از رضوی بگیرند و بدهند به شما؟
کاظمی: بله، از نظر فرهنگی، مراودات و قومیتی و از هر نظری بگوییم قوچان و شهرستان باجگیران جزو خراسان شمالی محسوب میشود، پازل گمشده است، بگیرند این جا بیاد، یک راه دیگر بازست، از نظر بخش خصوصی مرز بسته است، اگر توسعه استان بگذاریم، تنها استان هستیم و میگوییم حق مان است، بیاد این جا و بندر خشک ایجاد کنند.
ما بشویم بارانداز و باعث توسعه استان میشود و خواهشی که دارم از آقای رئیس جمهور و دولت جمهوری اسلامی و نمایندگان مجلس بیایند این مظلومیت ما را با ایجاد منطقه آزاد دراستان جبران کنند، حتما منطقه آزاد تاثیرش خیلی بیشتر خواهد بود تا الان که ما هیچی نداریم، بعضا میگویند که گذرگاه مرزی که ندارید منطقه آزاد نمیشود، چرا گذرگاه مرزی خیلی خوب میشود برای منطقه آزاد، اما در سلفچگان قم مرز داریم، در سیرجان هم مرز داریم، اینها منطقه آزاد هستند، بیایند این جا هم ایجاد کنند. سوال: جزو مناطق ویژه اقتصادی است، منطقه آزاد نیست؟
کاظمی: منطقه آزاد هم است، ما منطقه آزاد داریم ولی، چون گذرگاه مرزی نداریم هیچ کاری نمیتوانیم بکنیم، تقاضا از نمایندگان مجلس داریم همه استانهای شمالی منطقه مرزی دارند، چرا استان خراسان شمالی ندارد، چون مظلوم هستیم و باید این مظلومیت جبران شود دیگر، دولت لایحه میدهد و نمایندگان مجلس تصویب کنند به خاطر جبران مظلومیت ما. سوال: امیدواریم نمایندگان مجلس صدای شما را شنیده باشند، موضوع را آقای ارباب خالص پیگیر میشویم. الان موافقت رسمی از طرف ترکمنستان داریم و یا نداریم و صرفا موضوع در حد مذاکره و رفت و آمدهای دیپلماتیک اتفاق میافتد؟
ارباب خالص: موضوع همکاریهای استانی بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای همسایه در دستور کار دستگاه دیپلماسی کشورمان است و این موضوع سال هاست در استان خراسان شمالی دررابطه با همکاریهای استانی پیگیری میشود، در حوزه ارتباطات خراسان شمالی همیشه دردستور کار دستگاه دیپلماسی بوده، بحث گشایش معبر مرزی یا گمرک مرزی بین خراسان شمالی با یکی از استانهای ترکمنستان است و استان مقابل استان آخال است سال هاست این موضوع درقالب کمیسیونهای مشترک اقتصادی و چه کمیسیون مشترک کنسولی که هرساله به طور متناوب برگزار میشود و همچنین ارسال یادداشتهای مختلف یا هیئتهای مختلفی که در سطوح مختلف تشریف میبرند از سطح رئیس جمهور یا وزرا یا حتی نمایندگان مجلس در قالب گروههای پارلمانی تشریف میبرند، استانداران متقابل که جلسات متعدد در عشق آباد داشتند و در خراسان شمالی در دستور کارست، گشایش معبر گمرک یک اشاره بکنم که بحث مطالبه نمیتوانیم داشته باشیم، بحث تفاهم است، دو طرف به این موضوع برسند که این گشایش معبر ظرفیت همکاری برای دو طرف در قالب منافع اقتصادی یا زیرساختهایی که میتوانند در محل داشته باشند و هزینههایی که امکان دارد متحمل باشند، برای شان منافع و عایداتی داشته باشد یک بحث این است که تا الان موضوع در دست مذاکرات است.
سوال: آقای کاظمی میگویند که باید مطالبه اول باشد، مطالبه اول بحث بازگشایی مرز است یا در خلال مذاکرات موضوع گشایش مرز مطرح میشود؟ ارباب خالص: مطالبه شاید واژه خوبی نباشد، چون کار مشترک است و باید تفاهم باشد، اول باید به این تفاهم برسند، این تفاهم برمی گردد به یک سری متغیرها و اولا ظرفیت آن منطقه به لحاظ جمعیت و به لحاظ آن منابع انسانی یا سرزمینی که طرف مقابل دارد یا ما داریم به این برسیم که این ایجاد معبر کمک کند. سوال: الان هنوز شک و تردید راجع به این ماجرا وجود دارد که از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نباشد؟
ارباب خالص: دارند بررسی میکنند ولی آن تفاهم مشترک که باید برسیم، نرسیدیم ولی دردستورکارست که البته ما مثلا بحث ارتباطات با استان معین مطرح میشود، درست است مرز و گذرگاه ملی یکی از عواملی است که کمک کند به توسعه و مراودات مرزی کشورمان ولی همه موضوع بحث گشایش مرز نیست، چرا که ما ظرفیتهای دیگری دراستان داریم که میتواند فراتر از آن چیزی که از طریق گذرگاه کار اقتصادی انجام دهیم، وجود دارد، از جمله انعقاد تفاهم نامه استانی بین خراسان شمالی و استان آخال فراهم شده و در چارچوب امضای اسناد به طور متقابل استانداران سفرهای متقابل داشتند، آخرین سفر استاندار آقای نوری سال گذشته بود با هیئت ۲۰ نفره رفتند آن جا و تفاهمهای خوبی انجام شده و متقابلا استاندار آخال سفری داشتند به خراسان شمالی.
سوال: الان آقای کاظمی از اتاق این جا هستند و رئیس اتاق بازرگانی استان هستند و راضی نیستند از این وضعیت و اشارهای که میکنید که اتفاقات خوبی افتاده، میگویند اتفاقات خوبی افتاده، این اتفاق خوب بگذارید کنار، اتفاق خوب آن گذرگاه مرزی است، تا آن هم راه نیافتاده، بقیه اش تعارف است؟ ارباب خالص: به جز مباحث اقتصادی ما مباحث فرهنگی، تحقیقاتی و علمی و آموزشی داریم، ما درهمین سالهای اخیربه طور مرتب هرسال گروههای دانشگاهی و دانشجویی ما و حتی دانش آموزی ما ازاستان خراسان شمالی درقالب المپیادهای ریاضی و المپیادهای شیمی.
سوال: صرفا بحث ما بحث اقتصاد و گذرگاه مرزی است آیا اقداماتی که به عنوان جایگزین اشاره میکنند، مورد رضایت شماست و میتواند جایگزین بازنشدن گذرگاه مرزی باشد یا نه؟ کاظمی: موقعی که تشریف داشتند آقای ارباب خالص در استان خراسان شمالی باعث یک مراوده خوبی شد با کشور ترکمنستان، یک تفاهم نامه آخال همان طور که آقای رستمی اشاره کردند، بین استان خراسان شمالی و استان آخال. سوال: این کسری شما را پر میکند؟ کاظمی: اصلا، اگرکسری را پر میکرد، الان راضی بودیم، درست است ابزارخوبی است، کتمان نمیکنم، اما ما را اقناع کند و ما دیگر صحبتی نداریم.
سوال: میفرمایند که قانع نمیشویم و با اقدامات جایگزین قانع نمیشویم؟
ارباب خالص: مردم استان داشتن ۳۰۰ کیلومتر مرز یک گذرگاه مرزی داشته باشند و این همیشه در دستورکار دستگاه دیپلماسی است و هیچ وقت متوقف نشده، دوستان در سفرهایی که اخیرا قرارست انجام شود، مطرح شود و به خاطر این که سفر چندجانبه بود و یک جانبه بود در دستور کار قرار نگرفت اگر هدف توسعه اقتصادی استان باشد، ما از همه ابزارهایی که در دست داریم استفاده میکنیم، یکی از ابزارها قطعا گذرگاه گمرک مرزی است، بلاشک وقتی این را نداریم نمیتوانیم متوقف کنیم همه عوامل به این گذرگاه باشد، در عشق آباد مرکز تجاری دائمی داریم، ما این را فراهم کردیم که دو سال گذشته حتی در سفری که استاندار داشتند به عشق آباد، آن جا این قرار شد مرکز تجاری که بزرگترین مرکز تجاری دائمی در خارج از کشورست.
قرارشد ما این را به استان خراسان شمالی بدهیم و از این طریق بتواند حضور خودش رابه طور فیزیکی در پایتخت ترکمنستان که عشق آباد باشد با دفاتری که نماینده تجاری داشت حاضر به، تفاهم نامه در سفارت در حضور استانداران، آقای استاندار آقای قنبری معاون وزارت امور خارجه امضا شد و قرارشد استان خراسان شمالی با اجاره این مرکز تجاری آن جا حضور فیزیکی داشته باشد و عقبه فعالیت تجاری و صنایع و تولیدات شان دراین مرکز به نمایش بگذارد، در قالب یک نمایشگاه دائم و در دستور کار مذاکره بین استان خراسان شمالی و اتاق بازرگانی آقای کاظمی و دوستان و همین طوراین مراودات وقتی که ما در استان خراسان شمالی گذرگاه نداریم، قطعا کالاهایی میخواهد صادر شود از نزدیکترین مرزکه باجگیران باشد متعلق میشود به عشق آباد و یا مرز لطف آباد، درست است در دستورکارست و به نتیجه نرسیده، کارها متوقف نکردیم که گذرگاه نداریم دنبال متغیرها و فرصتهای دیگر هستیم.
سوال: این دستور آقای رئیس جمهور و اظهار ایشان که تاکید میکنند که این گذرگاه باید باز شود، این توصیه قلمداد میشود یا دستور از سمت رئیس جمهور که باید اجرایی شود، خود اراده دولت به کدام سمت است، این را یک توصیه میبینید که اگر شد یا نه به عنوان یک دستور اجرایی پیگیری میکند؟ ارباب خالص: این که اراده دستگاه دیپلماسی است که این کار انجام شود، این یک طرف قضیه است ولی طرف دوم ترکمنستان که به این تفاهم برسد که در دستورکار مذاکره است و این جریان شروع شده و باید به نقطهای برسدکه این تفاهم بین دو طرف ایجاد شود و نقطهای که مدنظر ماست بحث گذرگاه باز شود.
سوال: آن شم دیپلماتیک شما با توجه به شناختی که از هیئتهای ترکمنستانی دارید، این رفت و آمدهایی که اتفاق میافتد به شما میگوید از طرف ترکمنستان ارادهای برای باز کردن این گذرگاه وجود دارد نهایتا یا نه؟ ارباب خالص: دولت ترکمنستان قطعا این اراده در توسعه و همکاریهای همه جانبه از جمله توسعه اقتصادی با ما دارد، ما علاوه بر این چهار معبر اصلی که در کشور ترکمنستان داریم اگر دو معبر آبی را هم حساب کنیم میشود شش معبر.
دولت ترکمنستان دو سالی پیش پیشنهادی داد به ما که منطقه آزاد اقتصادی در یکی ازگذرگاههای مرزی ایجاد کند که این را در دستورکار داریم، این را خود دولت ترکمنستان پیشنهاد داد به ما، منطقه آزاد اقتصادی که آقای کاظمی اشاره کردند پیشنهاد دادند و بررسی میکنند، هم منطقه سرخس و هم اینچه برون استان گلستان، یکی از مناطقی که مطرح میشود بحث استان خراسان شمالی، هئیتهایی تبادل شده و دارند بررسی میشود، خودم هم سفری به ازبکستان داشتم و منطقه نمونه در مرز مشترک بین ترکمنستان و ازبکستان ایجاد کردند، بازدید کردند، نمونه همان میخواهند در استانهای ما اجرایی کنند، این اراده در طرف ترکمنی است که فراتر از امورات مرزی، منطقه آزاد مشترک تجاری داشته باشیم، همان چیزی که مدنظر آقای کاظمی است و در دستورکار است.
سوال: اگراین اراده است، چرا گذرگاهی که صف نازل تری از منطقه آزادست، چرا اتفاق نمیافتد؟ ارباب خالص: درباب گمرکاتی که معابر سنتی است با شرایط خاص که در منطقه، اما اینها آمدند رویکرد همکاریها در همکاریهای مراودات مرزی پیش بینی کردند که بتوانند در منطقه آزاد این فعالیتهای تجاری را حتی فراتر از آن چه که به شدت حوزه محدود شده به معابر مرزی محدودیتهای خاصی داشته باشیم به خاطر تردد کالاها و محدودیت جادههای ترانزیتی ما، وقتی گمرک ایجاد میشود که این مستلزم این میشود که هزینههای زیادی را متحمل شود.
سوال: الان امیدوار هستید منطقه آزاد چقدر زمان ببرد که راه بیافتد؟ ارباب خالص: این در دستورکار مذاکره هم در سرخس و هم در اینچه برون، پیشنهاد ماست که استان خراسان شمالی این موضوع بررسی شود، چون منطقهای که آقای کاظمی گفتند در نزدیکیهای شیروان باشد که منطقه ویژه است که آن را میتوانیم در قالب تفاهم ایجاد کنیم. سوال: گفتید دعوت کردید برای بازدید از مناطق همچنان امتناع دارند برای بازدید؟
ارباب خالص: این بحث گذرگاه، این بحث گمرک است، این بحثی که ترکمنها اشاره کردند بحث منطقه آزاد تجاری است که نمونه همین را حدود ۳۰ سال پیش در باجگیران درقالب بازارچه مرزی داریم در شرایطی که حتی گمرک فعال نیست، اما این بازارچه، چون مشترک است اتباع دو کشور مراودات دارند و تجارت میکنند، این بازار و این منطقه آزاد گستردهتر از نمونه جدیدی از بازارچه مرزی است که میتواند آن ظرفیت همکاری مرزی در استانها را تعریف کند. سوال: آیا این را که اشاره میکنند بهتر از آن چیزی که شما میخواهید، یک مقداری تامل کنید منطقه؟
کاظمی: آقای ارباب خالص راهکار خوبی را پیشنهاد میکنند، اما نیاز ما را برطرف نمیکند، منطقه آزاد مشترک، عرض کردم ما اصلا نباید به خراسان شمالی نگاه کنیم، من منافع ملی کشور در نظر میگیرم که مرزهای شمالی باید تقویت شود، دوم این که نباید به کشور ترکمنستان نگاه کنیم، ما نگاه مان به آسیای میانه است و بازار ۸۰ میلیونی آسیای میانه و اوراسیا و پیمان شانگهای، درست است با کشور ترکمنستان الان منطقه آزاد ایجاد کنیم دو طرف میتوانند بیایند در آن جا مراودات در سطح پایین نه در سطح تجاری، در سطح پایین میتوانند انجام دهند. سوال: جبران آن چه که شما مطالبه میکنید؟
کاظمی: اصلا ما میخواهیم بازارهای آسیای میانه را کشورمان به دست آورد. سوال: پاسخی دارید به این انتظار آقای کاظمی؟
ارباب خالص: ما خودمان محدود به گذرگاه نکردیم و این مانع از این نکردیم که کار استان با دیگر کشورها گسترش ندهیم، خود آقای کاظمی درجریان هستند، در حدود دو سال و نیم گذشته هیئتهایی از استان خراسان شمالی خود آقای کاظمی تشریف داشتند اعزام کردیم به قزاقستان شهر چیمکنت در نمایشگاه شرکت کردیم و تفاهم نامه همکاریهای اقتصادی و تجاری بین اتاق بازرگانی و خراسان شمالی و آتامکن چیمکنت به امضا رساندیم و هیئتی به ترکمنستان اعزام کردیم، بازار آسیای مرکزی علی رغمی که ما هیچ مرزی با آنها نداریم، در حوزه روسیه، چلیابینسک را توسعه همکاریها داشتیم و هیئتها تبادل شدند، ما خودمان را محدود به ترکمنستان نکردیم بلکه ما فضای آسیای مرکزی که ۵ کشور آسیای مرکزی است و خراسان شمالی به خوبی میتواند حضور فعال تجاری داشته باشد، این اقدامات انجام دادیم و در دستورکارست و این هیئتها باید با کمک دوستان استان و به خصوص بخش خصوصی استان و اتاق بازرگانی و دیگر تشکل خصوصی با مدیریت عالی آقای نوری استاندار و دستگاه دیپلماسی به خصوص که تاکید آقای عراقچی وزیر امور خارجه مراودات استانی و استانهای مرزی به هر شکل ممکن توسعه دهیم، این در دستورکار سیاستهای دستگاه سیاست خارجی است، معاونت دیپلماسی استانی در وزارت خانه آقای جلال زاده تشکیل شده و همایشهای استانی داریم، این اقداماتی که دراین چند سال انجام شده و تمام تلاش شده این ظرفیت سازی از جمله بحث گذرگاه در دستورکار جدی قرار دهیم.
کاظمی: آقای ارباب خالص درست میگویید توقف نداشتیم، مبادلات تجاری هم داریم، تفاهم نامهها را هم نوشتیم، اما این برای ما کافی نیست، ما میخواهیم ازاستان خراسان شمالی و ظرفیتها و پتانسیلهای بالای استان خراسان شمالی و حتی کشور را با آسیای میانه صادر کنیم، نظرم این است که با توجه به این که این منطقه آزادی که مشترک است، خیلی خوب است ولی لازمه اش این است که دولت اول منطقه آزاد ما را تصویب کند، خواهشم از آقای ارباب خالص و دیپلمات و وزارت امور خارجه و حتی در سطح رئیس جمهور این است که جزو خواستههای اولیه اش باشد، دولت جمهوری اسلامی جزو خواستههای اولیه اش باشد، در لابه لای صحبتها یک چیزی میگویند ما گذرگاه مرزی میخواهیم، طرف ترکمن میگویند که ما ۴ مرز داریم کافی مان است شاید درست بگویند، ولی ما باید جزو خواستههای اصلی خودمان بگذاریم، اولویت با اولویت شاید خواسته اول مان باشد.
سوال: مطلبی باقی مانده، کوتاه بفرمایید؟
ارباب خالص: قطعا من با آقای کاظمی و آقای رستمی و استاندار هم نظرم، ما دستگاه دیپلماسی در کنار دولت به عنوان ابزار اجرایی دولت در حوزه سیاست خارجی و در کنار استانها به حسب فرمایش آقای عراقچی تاکید کردند که حتی استانداران و مسئولان استانی میتوانند مستقیما مراودات استانی را انجام دهند، ابلاغ کردند در دستورکار وزارت خارجه است ما قطعا به این کفایت نمیکنیم، بسنده نمیکنیم و حتما در اقدامات دیپلماتیک مان در دستورکارمان است و از دستورکارمان خارج نشده و باید به آن نقطه تفاهم مشترک با طرف مقابل برسیم، بحث تفاهم است، یک وقت تفاهم یک سال طول میکشد یک وقت میبینید که تفاهم دو سه سال طول میکشد ولی این مانع از این نشده که ما این را متوقف کنیم و قطعا در دستورکارست و درهر شرایطی و در هرفرصتی استفاده میکنیم، قطعا مطمئنم به جز ترکمنستان حوزه آسیای مرکزی ما حتی ارتباطات با افغانستان و حتی با چین در حوزه دستکاسی استان خراسان شمالی داریم و حتی کشورهای حتی ترکیه در دستورکار قراردادیم.
سوال: آقای رستمی جدای ازاین بحث گذرگاه مرزی یک سری نکاتی مطرح میکنند، اگر باجگیران به ما اضافه کنید خودش یک گذرگاه مرزی به ما اضافه کرده است؟ کاظمی: قوچان و باجگیران، باجگیران جزو قوچان است. سوال: این ناشی از اطلاعات کم بنده است، یا برانداز خشکی که اشاره میکنند، یا بحث منطقه آزاد که تاکید کردند، اینها نمیتواند اتفاق بیافتد؟
رستمی: این بحث الحاق و التزام مسیرداخلی دارد و نیاز به بحث دیگر وزارت خارجه ندارد، موضوعی که در سطح وزارت کشور و نهایتا هیئت وزیران مطرح میشود و موافقت دو تا استان، این موضوعات مطرح شده، مطالبهای حتی از طرف خود اهالی قوچان و حتی شخصیتهای شان و مسئولین شان مطرح شده و این در سازوکار قانونی خودش باید پیگیری شود و موضوعی نیست که رسانهای این موضوع را دنبال کنیم و باید از بستر قانونی خودش و ممکن است دغدغههایی ایجاد کند، این موضوع در سطح دو استان مطرح شده و در حال رایزنی هستیم که به چه نتیجهای میرسیم و هنوز قطعی نیست.
این گذرگاه مرزی این مطالبه جدی بوده، آقای ارباب خالص گفتند تفاهم، بله در سطح دیپلماسی و وزارت خارجه بله تفاهم است ولی اگر به قول آقای کاظمی و تاکیدی که آقای استاندار دارد به عنوان مطالبه استان اگر به عنوان اولویت جدی وزارت خارجه قرار بگیرد، چون وزارت خارجه در سفرهای ریاست جمهور و همه مقامات تصمیم سازند، درتفاهم نامه و در یادداشت تفاهم نامههایی که دارند و موضوعاتی که دردستور کار اجلاسیهها قرار میگیرد تصمیم سازند، خواهش ما از عزیزان این است که حتما اگر در سفرهای بعدی جناب آقای دکتر پزشکیان و نشستهای مشترکی که داشتند جزو الویتهای اولشان باشد این موضوع ما صرفا به دنبال این نیستیم که البته این را هم دنبالش هستیم که گذر مرزی کمک میکند به توسعه استان، بالاخره یکی از زیرساختهای خیلی قویه وقتی تبادلات تجاری شد، وقتی ارزآوری داشتیم به کشور، هم کمک به استان و هم کمک به کشور، جناب آقای خسروی، ما از محل تفییض اختیارات به استانداران مرزی گذری نداشتیم.
ولی در دو هفته اول چهار هزار تن ثبت سفارش کالا دادیم نه برای استان خودمان، حتی به استانهای همجوار برخی از محصولاتی که وارد کردیم نهادههای دامی به مرکز کشور هم ارسال شد، به صورت حالا امانت تا به محض اینکه واردات انجام شد این کارها بشود، بالاخره ما میتوانیم از این ظرفیتی که در مرز هست سیصد کیلومتر مرز و این قرابتی که ما داریم فرمایش رهبر شهیدمان بود که ما خویشاوندیم با کشور ترکمنستان، ما کشور دوست و برادریم، در همه مراودات دیپلماتیک رابطه بسیار خوبی را داریم، اگر این گذری ایجاد بشود قطعا میتواند یک تحولی در استان ایجاد بکند ما استانی هستیم که یک و یک دهم درصد جمعیت کشور را داریم و یک و هفت دهم مساحت ولی در بحث تولید ناخالص و درآمد خانوار که میرسیم شاید وضعیت، وضعیت خوبی نیست، یکی از جاهایی که میتواند به تقویت چرخه اقتصادی استان کمک بکند، تراز بانکهای ما را بالا ببرد، وقتی درآمد ارزی وارد کشور میشود از این گذر مرزی و ظرفیتهایی که تو یاستان داریم اشاره کردند جناب آقای کاظمی، ما صنایع بسیار مهمی داریم توی استان در کنار اون کشاورزی من عدد را اگر عرض بکنم ما بیش از صد و سی همت تولید محصولات زراعی و باغی و کشاورزی داریم که اینها میتواند وقتی تبدیل به احسنت بشود صنایع تبدیلی میآید کشور ترکمنستان هم اقبال دارد، یعنی استقبال بسیار جدی دارد نسبتا و محصولات ما هم حضور دارد در اون کشور.
سوال: یه سوال الان اگر ترکمنستان موافقتش را اعلام بکند الان زیرساخت ما این طرف چیزی که ما باید آماده بکنیم، برای بازگشایی این گذرگاه الان فراهمه یا تازه باید شروع کنیم؟ رستمی: نه، باید اگر مجوز صادر بشود باید تازه فراهم بکنیم، یعنی اونجا باید وزارت کشور یک سری امکانات را فراهم بکند، گمرک و وزارت راه و شهرساز بتوانیم این بستر را فراهم بکنیم، ما این را اطمینان خاطر میدهیم که در حداقل زمان بتوانیم این بسترها را فراهم کنیم. سوال: حداقل زمان یعنی چقدر؟
رستمی: ما کمتر از یک سال این بستر را فراهم میکنیم، چون به محض اینکه موافقت اعلام بشود در آن واحد که این اتفاق نمیفتد تا زیرساختهای اصلی در اونجا ایجاد نشود تا مرزبانی ما و مرزبانی کشور متقابل نیایند بحثهای امنیت مرز را و اون گذرهای مرزی بالاخره باید حضور پیدا بکنند عزیزانی که برای ثبت گذرنامه، عزیزان گمرک با تجهیزات خودشان… سوال: یعنی اینها همه ظرف یک سال اتفاق میفتد؟
رستمی: بالاخره قولی که مسئولین کشوری دادند، دستوری که آقای رئیس جمهور دادند و همتی که جناب آقای استاندار دارند که همه ظرفیتهای استانی را میآوریم پای کار برای اینکه بستر را فراهم بکنیم، ما الان راه راز که بالاخره به مرز منتهی میشود و به اون گمرکی که میخواهیم ایجاد بکنیم یا گذر مرزی در حال اینیم که یک کم تعریض بکنیم شانه سازی بشود، استاندارد سازی بشود، نقاط حادثه خیز در همین راستاست یا اگر بیمارستانی میبریم در اونجا ایجاد میکنیم، شصت و چهار تخت خوابی شاید نیاز این شهرستان به این تعداد تخت خواب نباشد در گردشگری سلامت به دنبال این هستیم در تفاهم نامهای که بین استاندار خراسان شمالی و استاندار آخال منعقد شد ما الان تبادلات علمی و تجاری داریم حتی در حوزه گردشگری سلامت هم کم کم کارهایی را شروع کردیم ولی ما میرویم بیمار را از مرز باجگیران باید تحویل بگیریم، بعد بیاوریم ولی اگر داخل استان خودمان بود میتوانیم بالاخره یه سازماندهی خیلی درست حسابی انجام بدهیم و از این ظرفیت استفاده بکنیم و بالاخره تاجرینی که هستند، بازرگانانی که هستند، فعالین اقتصادی که علاقهمندند نه فقط به کشور ترکمنستان، ما حوزه آسیای میانه واقعا یه ظرفیت بسیار بزرگی که میتوانیم از این ظرفیت استفاده کنیم که تاکید جناب آقای رئیس جمهور و جناب آقای دکتر عراقچی هم همین بود، دیپلماسی استانی میتواند در شرایطی که دشمن گلوگاهها را دارد میگیرد و یه ظرفیتیه دیپلماسی استانی.
سوال: ما الان با این شرایط تحریمی که بهش اشاره کردید یک اولویت بیشتری داده شده الان به این ماجرا؟ ضرورتش بیشتر دارد احساس میشود؟ رستمی: بله، نگاه وزارت خارجه به این موضوع خیلی متفاوت شده ولی میطلبد که در نشستهای مشترک جزو اولویتهای اول باشد و بالاخره دیپلماسی چانه زنیه دیگر باید به تفاهمات لازم بتوانیم قانع بکنیم طرف مقابل و هر چقدر در سطوح بالاتر مطرح بشود، قطعا نتیجه گیری بهتری. سوال: آقای کاظمی شما نوع رابطه تان با تجار و بازرگانان یا اتاق مثلا سمت ترکمنستان چطوره اصلا اتاق مشترکی داریم، رابطهای دارید اون طرف یا نه؟
کاظمی: بله، اتاق مشترک ایران و ترکمنستان هستش و یک تعداد از تجار ما حتی صادرات هم دارند و مراودات مبادلات هم دارند و اتفاقا کشور ترکمنستان مخصوصا شهر عشقآباد به واسطه نزدیکی اش به استان خراسان شمالی و شهرهای قوچان و شیروان و اینها احتیاج به محصولات کشاورزی ما، محصولات غذایی ما، محصولات شوینده ما دارند، خب من اولا ابتدا جا دارد تشکر بکنم از سعی و تلاش نگاه ویژه استاندار به اینکه تجارت خارجی با آسیای میانه را ما بیشتر بکنیم و برقرار هستش، بیشتر بکنیم، خب ایشوان در سفری که وقت هم گذاشتند چند روزی در کشور ترکمنستان و ملاقاتهایی که اونجا بودیم همیشه تاکید بر این که ما مراودات را بیشتر بکنیم، اما عرض کردم ما اگر میخواهیم این را به صورت منافع ملی کشورمان نگاه کنیم نگاه کنیم از نظر بخش خصوصی به عنوان منافع ملی کشور قصد میکنم.
سوال: حالا میخواهم یه نکته را عرض بکنم، الان شما بالاخره بخشی از این بدنه پارلمان بخش خصوصی هستید دیگر در سمت ایران، این نوع ارتباطاتی که شما با آن طرف دارید نمیتوانید اونها را متقاعد بکنید که از سمت مثلا اتاق سمت ترکمنستان، تجار و بازرگان همین فشار را که شما اینور میآورید که ما نیاز داریم، اونها هم از اون طرف به حاکمیت خودشان بیاورند یعنی حاکمیت ترکمنستان هم احساس بکنند تجار تمایل دارند این الان مطالبه اونور هم هستش، این میتواند خیلی کمک بکند به این ماجرا؟
کاظمی: اشاره بسیار خوبی کردید، قطعا اتاق مشترک ایران و ترکمنستان و اتاقهای بازرگانی، چون یک تفاهم نامهای که ما نوشتیم اتاقهای بازرگانی هم در این قسمت بحث اقتصادی شده. سوال: اصلا وارد این وادی شدید شما که اونها را ترغیب بکنید؟
کاظمی: بله، اصلا تشنه محصولات ما هستند ولی من باز هم عرض میکنم ما از مطالبه این را از دیروز که خدمت شما میخواستم برسم به حق خودمان تبدیل میکنم و حق خودمان میبینم، اول ایجاد گذرگاه مرزی توسط همان دیپلماسی سیاسی است دوم اینکه گذرگاه شهر قوچان و باجگیران الحاق بشود که ما گذرگاه دیگر زیرساخت همه چیز آماده داریم، ما این همه که تلاش میکنیم هم او را فعال بکنیم، سوم اینکه ایجاد منطقه آزاد و نکته چهارم که من الان خاطرم آمد تقویت فرودگاه استانمان، این فرودگاه را به صورت کارگو بگذاریم تقویت فرودگاه پروازهایی که. سوال: الان ندارد کارگو ندارد؟
کاظمی: نخیر، ما از این ظرفیت هم میتوانیم استفاده بکنیم. سوال: آقای رستمی، حالا منطقه آزاد جنابعالی اشاره نکردید که آیا اصلا تصمیمی هست برای این یا نه و بحث فرودگاه؟
رستمی: منطقه آزاد در حد بررسی است فعلا در وزارت خارجه در حد بررسی دارند مناطق مختلفی را بررسی میکنند، این هم یکی از مطالبات جدی ماست از مطالباتی که از سال گذشته شروع شده به عنوان یک مطالبه جایگزین بود که حالا این کار شروع بشود میزان تبادلاتمان در اون منطقه بالاخره میتواند اثر بگذارد، حتی برگزار مرزی این را هم به جد پیگیر هستیم که این اتفاق را رقم بزنیم، اما انشاالله با همتی که عزیزان ما در وزارت خارجه دارند. سوال: آن بخش کارگو فرودگاه را چطور؟
رستمی: بحث فرودگاه را آن را پیگیر هستیم، حالا ما یه زمانی پیگیر حتی پرواز روزانه بودیم به کشور ترکمنستان به جهت حالا محدودیتهایی که برای پروازهایی ایجاد شد و محدودیتهایی که حتی پروازهایی به مرکز استان ما روزانه پرواز داشتیم در مرکز استان فعلا امکانش فراهم نیست، حالا ولی جزو دستور کارهای پیگیری ما هست.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما


