جوان آنلاین: قرار بود اقتصاد را تحلیل کنند، اما انگار مأموریت بعضیهایشان این است که هر روز به مردم یادآوری کنند چقدر باید نگران فردا باشند! کافی است سری به بعضی از کانالهای تلگرامی بزنید که با نام و عنوان اقتصادی فعالیت میکنند؛ کانالهایی با صدها هزار و گاهی میلیونها دنبالکننده که ظاهراً قرار است اخبار بازار، قیمت ارز، طلا، خودرو و تحولات اقتصادی را به اطلاع مردم برسانند، اما کافی است چند دقیقه در مطالبشان بچرخید تا احساس کنید در کشوری زندگی میکنید که قرار است همین امروز و فردا همه چیزش فرو بپاشد!در این کانالها، تقریباً هیچ خبر خوبی نیست.
دلار اگر بالا برود، فاجعه است؛ اگر پایین بیاید، موقتی و ساختگی است. طلا اگر گران شود، نشانه سقوط اقتصاد است و اگر ارزان شود، حتماً آرامش قبل از طوفان خواهد بود! خلاصه هر اتفاقی که بیفتد، نتیجه یکی است، یعنی بهزعم آنها، آینده تاریک است، اوضاع خرابتر میشود و مردم باید بیشتر بترسند. نکته عجیب اینجاست که انگار خبر خوب در این کانالها جایی ندارد. اگر دستاورد علمی مهمی در کشور رقم بخورد، اگر موفقیتی در حوزه فناوری اتفاق بیفتد یا اگر قدرت و توانمندی ایران در عرصه نظامی به نمایش گذاشته شود، معمولاً خبری از آن نیست.
گاهی هم اگر نتوانند از کنار چنین اخباری بیسروصدا عبور کنند با چند جمله کنایهآمیز و تمسخرآلود تلاش میکنند اصل ماجرا را بیارزش جلوه دهند. البته قرار نیست مشکلات اقتصادی را انکار کنیم. گرانی واقعی است، فشار معیشتی بر دوش مردم سنگینی میکند و انتقاد از عملکرد مسئولان، نهتنها حق مردم، بلکه وظیفه رسانههاست، اما میان انتقاد از مشکلات و تبدیل کردن ناامیدی به یک شغل، فاصله زیادی وجود دارد. رسانهای که فقط بدیها را میبیند، همانقدر از واقعیت فاصله دارد که رسانهای که میخواهد همه چیز را خوب و گلوبلبل نشان دهد.
مردم به تصویر واقعی کشور نیاز دارند، تصویری که هم مشکلات را نشان بدهد و هم موفقیتها را، نه تصویری که از قبل تصمیم گرفته شده همه گوشههایش سیاه باشد. از همه نگرانکنندهتر، رفتاری است که این کانالها در شرایط بحرانی و هنگام بالا گرفتن تنشهای نظامی از خود نشان میدهند. هنوز خبرها بهدرستی تأیید نشده، تیترهای ترسناک یکی پس از دیگری منتشر میشوند. یک احتمال را به شکل تهدیدی قطعی مطرح میکنند، یک تحلیل شخصی را به جای خبر مینشانند و با هر شایعه، چند برابر بر اضطراب جامعه میافزایند.
مردمی که به اندازه کافی دغدغه زندگی، آینده فرزندان و هزینههای روزمره را دارند، هر روز زیر بمباران خبرهایی قرار میگیرند که گویی هدفشان نه آگاهیبخشی، بلکه گرفتن آرامش از جامعه است. در بازار ارز و طلا هم داستان همین است. هر نوسانی بهانهای برای ایجاد موج تازهای از نگرانی میشود. تیترها طوری انتخاب میشوند که مخاطب احساس کند اگر همین حالا تصمیم نگیرد، تمام داراییاش را از دست خواهد داد. این حجم از ترس و هیجان، آن هم در بازاری که رفتار مردم میتواند از فضای روانی تأثیر بگیرد، موضوع کوچکی نیست.
در حوزه خودرو نیز به جای نقد فنی، بررسی کیفیت و مطالبه بهبود تولید، گاهی تمسخر و تحقیر جای تحلیل را میگیرد. روشن است که صنعت خودروی داخلی مشکلات فراوانی دارد و باید جدی نقد شود، اما آیا مأموریت یک رسانه اقتصادی فقط مسخره کردن است؟ آیا هیچ پیشرفتی ارزش دیده شدن ندارد؟همین کانالهایی که صبح تا شب از سقوط قریبالوقوع اقتصاد، آینده تاریک کشور و بحرانهای تمامنشدنی مینویسند، اتفاقاً خودشان کسبوکار نسبتاً پررونقی دارند!
در همین کشوری که بنا بر روایت روزانهشان چیزی تا فروپاشیاش باقی نمانده با خیال راحت فعالیت میکنند، تبلیغ میگیرند، دوره آموزشی میفروشند، پکیج سرمایهگذاری معرفی میکنند و از نگرانی مخاطبان درآمد به دست میآورند. از یک طرف به مردم القا میکنند که هیچ امیدی به آینده نیست و از طرف دیگر، خودشان برای آینده همین بازار، برنامه فروش و درآمد دارند!البته هر کانالی که پکیج میفروشد یا نگاه انتقادی دارد، لزوماً چنین رفتاری ندارد.
اما وقتی ترساندن مخاطب به روشی برای جذب دنبالکننده، افزایش بازدید و فروش خدمات تبدیل شود، دیگر نمیتوان همه چیز را به حساب دلسوزی برای اقتصاد و اطلاعرسانی گذاشت. باید پرسید سود این همه ناامیدی به جیب چه کسانی میرود؟هیچکس از رسانه اقتصادی انتظار ندارد برای مردم قصههای خوش تعریف کند یا روی مشکلات سرپوش بگذارد. اتفاقاً رسانه حرفهای باید بیپرده درباره گرانی، فساد، ناکارآمدی و تصمیمهای اشتباه بنویسد، اما قرار نیست هر خبر را به شکلی روایت کند که مخاطب پس از خواندن آن احساس کند هیچ راهی برای بهتر شدن اوضاع وجود ندارد.
اقتصاد کشور مشکلات جدی دارد، اما ایران فقط مجموعهای از قیمتهای صعودی، خودروهای بیکیفیت و خبرهای نگرانکننده نیست. این کشور در کنار همه ضعفها و گرفتاریهایش؛ ظرفیتها، موفقیتها و توانمندیهایی هم دارد که نادیده گرفتنشان، تصویر واقعی جامعه را مخدوش میکند. کاش برخی از این کانالها یکبار هم که شده به جای مسابقه در انتشار خبرهای ترسناک برای ارائه تحلیل دقیق، منصفانه و راهگشا با یکدیگر رقابت میکردند. مردم به اندازه کافی نگرانی دارند، لازم نیست هر روز کسی از نگرانیهایشان نردبان درآمد بسازد.
منبع: جوان آنلاین


