مرگ آرزو خاوری و سوگند صیادی، دو دانشآموز نوجوان، بار دیگر پرسشهایی جدی درباره نحوه برخورد مدارس با دانشآموزان و مسوولیت نظام آموزشی در تامین امنیت روانی و جسمی آنها مطرح کرده است.
به گزارش خبرآنلاین، در هر دو پرونده، روایتهایی از تنش میان دانشآموز و مدرسه یا خانواده مطرح شده؛ روایتهایی که اگرچه هنوز همه ابعاد آنها روشن نیست، اما توجه به یک موضوع را ضروری میکند: مدرسه تا چه اندازه خود را در برابر سلامت روان و امنیت دانشآموزان مسوول میداند؟
آرزو خاوری؛ اختلاف بر سر شلوار جین و روایت خانواده از برخورد مدرسه
آرزو خاوری، دانشآموز ۱۶ ساله افغان و پایه نهم مدرسه کوثر شهرری، ۱۳ آبان ۱۴۰۳ پس از سقوط از یک ساختمان جان خود را از دست داد. پس از انتشار خبر مرگ او، روایتهای متفاوتی درباره اتفاقات روزهای منتهی به این حادثه مطرح شد.
بر اساس روایت پدر آرزو، ماجرا از اختلاف بر سر پوشش او آغاز شده بود. آرزو در یک اردوی مدرسه شلوار جین پوشیده بود و همین موضوع به تماس مسوولان مدرسه با خانواده منجر شد. پدر او همچنین گفته بود که مدرسه پس از مدتی با خانواده تماس گرفته و اعلام کرده است دخترش بدون اجازه از مدرسه خارج شده و در دسترس نیست. خانواده پس از جستوجو متوجه شدند آرزو به بیمارستان منتقل شده و جان باخته است.
پدر آرزو در گفتوگوهای رسانهای از برخورد نامناسب مدیر مدرسه با دخترش انتقاد کرده و گفته بود که در دو سال پایانی تحصیل او، پس از تغییر مدیر، مشکلات بیشتری برای آرزو به وجود آمده است. خانواده همچنین از مسوولان مدرسه شکایت کردند.
در مقابل، آموزشوپرورش در اطلاعیهای اعلام کرد که آرزو پس از سقوط از ساختمان به بیمارستان منتقل شده و با وجود اقدامات درمانی جان خود را از دست داده است. این نهاد در آن زمان تاکید کرد که علت و انگیزه حادثه در دست بررسی است.
بنابراین، هرچند روایت خانواده از برخوردهای مدرسه و اختلاف بر سر پوشش آرزو بخش مهمی از این پرونده است، نمیتوان بدون نتیجه بررسیهای رسمی، رابطه مستقیمی میان این برخوردها و مرگ او برقرار کرد. با این حال، پرسش درباره شیوه مواجهه مدرسه با یک دانشآموز نوجوان و نحوه پیگیری وضعیت او همچنان مطرح است.
سوگند صیادی؛ مرگ مشکوک دیگری که پای مسوولیت مدرسه را به میان کشید
پرونده سوگند صیادی، دانشآموز ۱۶ ساله کرمانشاهی، بار دیگر این پرسشها را به میان آورده است. او پس از سقوط از طبقه پنجم ساختمان محل سکونتش جان باخت؛ حادثهای که ابعاد و علت آن همچنان در دست بررسی قضایی است.
در روایتهای منتشرشده درباره این پرونده گفته شده است که سوگند پیش از حادثه با مدیر مدرسه صحبت کرده و از او خواسته بود موضوعی را به پدرش اطلاع ندهد، زیرا از واکنش پدرش نگران بوده است. این روایت هنوز به عنوان نتیجه قطعی تحقیقات قضایی اعلام نشده، اما انتشار آن توجهها را به نحوه برخورد مدرسه با نگرانیهای دانشآموز جلب کرد.
در مقابل، آموزشوپرورش روایت دیگری از آخرین روز حضور سوگند در مدرسه ارائه داده است. بر اساس این روایت، پدر او روز ۲۳ آبان به مدرسه مراجعه کرده و درخواست دریافت پرونده تحصیلی دخترش را برای انتقال به گیلانغرب داشته است. پس از انجام مراحل اداری، پرونده تحویل داده شده و پدر و دختر حدود ساعت ۹ صبح مدرسه را ترک کردهاند. حادثه مرگ سوگند بعدازظهر همان روز و در منزل پدرش رخ داده است.
در ادامه رسیدگی به پرونده، دادستان کرمانشاه از بازداشت پدر سوگند و مدیر مدرسه خبر داد. طبق گزارش منتشرشده، پدر با اتهاماتی از جمله ضرب و جرح و مدیر مدرسه به دلیل قصور احتمالی در ارتباط با این پرونده بازداشت شدهاند. با این حال، تحقیقات درباره احتمال قتل یا خودکشی ادامه دارد و هنوز علت قطعی مرگ اعلام نشده است. بازداشت افراد نیز به معنای اثبات اتهام آنها نیست.
مدرسه؛ محل آموزش یا نهادی برای مراقبت از دانشآموزان؟
وجه مشترک این دو پرونده، صرفا نوجوان بودن دانشآموزان یا وقوع حادثهای تلخ نیست؛ بلکه پرسش درباره مسوولیت مدرسه در برابر شرایطی است که ممکن است امنیت و سلامت دانشآموز را تهدید کند.
نرگس ملکزاده، کارشناس آموزش و معلم، در گفتوگو با خبرآنلاین با تاکید بر اینکه وظیفه مدرسه به آموزش کتابهای درسی و اجرای مقررات انضباطی محدود نمیشود، میگوید مدرسه باید محیطی امن برای رشد جسمی و روانی دانشآموزان باشد. به اعتقاد او، اگر دانشآموزی به مسوولان مدرسه بگوید از اطلاع دادن موضوعی به خانواده میترسد و نگران آسیب دیدن است، این حرف نباید یک مساله معمولی یا صرفا انضباطی تلقی شود.
ملکزاده تاکید میکند چنین هشداری باید جدی گرفته شود و مسوولان مدرسه پیش از هر اقدامی، شرایط و میزان خطر را ارزیابی کنند. به گفته او، در چنین موقعیتی تماس با خانواده نباید تنها اقدام مدرسه باشد؛ بهویژه اگر خود دانشآموز از واکنش یکی از اعضای خانواده ابراز نگرانی کرده باشد. مدرسه باید از مسیرهای تخصصی و حمایتی کمک بگیرد و دانشآموز را بدون توجه به احتمال خطر، به شرایط نگرانکننده بازنگرداند.
این کارشناس آموزش همچنین بر ضرورت تقویت نقش مشاوران مدارس تاکید دارد. از نگاه او، مشاور نباید صرفا مسوول امور اداری یا حضور و غیاب باشد، بلکه باید در شناسایی مشکلات روانی و اجتماعی دانشآموزان و پیشگیری از بحران نقش واقعی داشته باشد. آموزش مدیران، معاونان و معلمان برای مواجهه درست با مسائل نوجوانان نیز بخشی از همین مسوولیت است.
از آرزو تا سوگند؛ چه کسی پاسخگوی امنیت دانشآموزان است؟
نوجوانی دورهای همراه با تغییرات عاطفی، اجتماعی و رفتاری است. اختلاف بر سر پوشش، روابط دوستانه یا مسائل شخصی ممکن است در این سن رخ دهد، اما واکنش نظام آموزشی به این مسائل اهمیت زیادی دارد. برخورد تحقیرآمیز، تهدید به اخراج یا نادیده گرفتن نگرانیهای دانشآموز میتواند شرایط را دشوارتر کند؛ به همین دلیل، مدرسه باید به جای تمرکز صرف بر تنبیه و کنترل، راهی برای گفتوگو و حمایت پیدا کند.
پرسش اصلی این است که اگر دانشآموزی در مدرسه از ترس، تهدید یا احتمال آسیب دیدن سخن بگوید، چه نهادی باید مسوولیت پیگیری را برعهده بگیرد؟ آیا مدیر و معلم فقط موظف به اجرای مقررات هستند یا باید بتوانند نشانههای خطر را نیز تشخیص دهند؟ پاسخ به این پرسشها، فراتر از بررسی دو پرونده، به بازنگری در نگاه نظام آموزشی به امنیت و سلامت روان دانشآموزان نیاز دارد.
اما مرور این اتفاقات تلخ نشان میدهد برخی از مدیران و تصمیمگیرندگان مدارس از روا داری، روحیه کمک و همکاری با دانشآموزان فاصله زیاد و مخربی دارند.
منبع: خبرآنلاین

