موسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن با همکاری نهادهای علمی برتر کشور «همایش ملی ناروایی فدرالیسم برای ایران » را برگزار می کند.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه «همایش ملی ناروایی فدرالیسم برای ایران» را در سه شنبه سوم آذرماه ۱۴۰۵ برگزار می کند. مکان برگزاری این همایش تهران، بلوار کشاورز، خیابان شهید نادری، پلاک شش، مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه است.
فدرالیسم (Federalism) یک نظام سیاسی و ساختار حکمرانی است که در آن قدرت میان یک حکومت مرکزی (ملی) و واحدهای محلی، ایالتی یا استانی (ایالتها، ولایات یا کانتونها) تقسیم میشود. اساس این نظام بر پایه یک قرارداد یا پیمان اجتماعی میان نواحی مختلف است که تصمیم میگیرند ضمن حفظ هویت، خودمختاری و قوانین محلی خود، در برخی امور کلان (مانند سیاست خارجی، دفاع ملی، پول ملی و اقتصاد کلان) تحت یک حاکمیت واحد و مشترک با یکدیگر متحد شوند.
ویژگی کلیدی فدرالیسم، «تقسیم عمودی قدرت» است؛ به این معنا که هیچیک از دو سطح حکومت (مرکزی و محلی) زیرمجموعه دیگری نیستند، بلکه هر کدام در حوزه اختیارات تعریفشدهی خود در قانون اساسی، استقلال کامل دارند.
اصول بنیادین نظام فدرال
۱. قانون اساسی مکتوب و برتر: ساختار فدرال بر پایه یک قانون اساسی سفتوسخت و مکتوب استوار است که حدود اختیارات حکومت مرکزی و ایالتها را دقیقاً مشخص میکند و هیچیک از طرفین نمیتوانند به طور یکجانبه آن را تغییر دهند.
۲. تفکیک و تقسیم قوا: امور عمومی به دو دسته تقسیم میشوند:
امور ملی: مانند دفاع، امنیت، سیاست خارجی و تجارت بینالملل که در اختیار دولت مرکزی است.
امور محلی: مانند آموزشوپرورش، پلیس محلی، قوانین مدنی و خدمات شهری که در اختیار ایالتها یا استانها قرار دارد.
۳. دادگاه قانون اساسی (داور عالی): وجود یک دادگاه عالی یا دیوان عالی مستقل ضروری است تا در صورت بروز اختلاف میان حکومت مرکزی و ایالتها بر سر حدود اختیارات، به عنوان مرجع بیطرف حکمیت کند.
۴. نمایندگی دوگانه و دومجلسی: در ساختارهای فدرال، معمولاً پارلمان دارای دو مجلس است: یک مجلس بر اساس جمعیت کل کشور (نمایندگی شهروندان) و مجلس دیگر (مانند سنا) با تعداد نمایندگان برابر از هر ایالت (حفاظت از حقوق ایالتهای کوچکتر) تشکیل میشود تا منافع محلی در سطح ملی حفظ شود.
مزایا: فدرالیسم ابزار کارآمدی برای اداره جوامع پهناور، چندقومتی یا چندفرهنگی است. این نظام با اعطای خودمختاری به مناطق مختلف، از تمرکز بیش از حد قدرت جلوگیری میکند، مشارکت سیاسی شهروندان را افزایش میدهد و امکان اجرای سیاستهای متناسب با نیازهای بومی هر منطقه را فراهم میسازد.
چالشها: تصمیمگیری در نظامهای فدرال گاهی کند و پرهزینه است، خطر تعارض قوانین میان مرکز و ایالات وجود دارد و اگر شکافهای قومی یا منطقهای عمیق باشد، ممکن است به واگرایی، تنشهای سیاسی یا حتی تجزیه طلبی منجر شود.
نمونههای بارز فدرالیسم در جهان
ایالات متحده آمریکا (نخستین مدل مدرن فدرال)، آلمان، کانادا، سوییس، استرالیا و هند از برجستهترین نمونههای حکومتهای فدرال در جهان هستند که توانستهاند با وجود گوناگونیهای فرهنگی و جغرافیایی، ثبات سیاسی و توسعه اقتصادی را در چارچوب یک دولت واحد حفظ کنند.
منبع: خبرآنلاین


