رویداد۲۴| گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد که جهان در دو سال اخیر از نظر افزایش مصرف مواد اعتیادآور، با تهدید جدیتری روبهرو شده است؛ تهدیدی به نام NPS که به روانگردانهای نسل چهارم یا روانگردانهای نوظهور معروف شدهاند.
روانگردانهای جدید در حالی همچنان در بازار عرضه و تقاضای مواد دست به دست میشوند که ساختار ناشناخته، سرعت شبکه قاچاق برای تغییر ماهیت شیمیایی این مواد با هدف دور زدن قوانین جرمانگارانه، نامعلوم بودن تاثیرات این مواد و انفعال شبکه درمان برای کمک به مصرفکنندگانی که دچار مسمومیت میشوند، دست دولتها برای مقابله با این مواد را بسته است و هیچ کشوری تا امروز نتوانسته برای این گروه از روانگردانها و تولیدکنندگانش، جرم و مجازاتی تعیین کند در حالی که طبق اعلام سازمان ملل، تا سال ۲۰۲۵، تعداد روانگردانهای جدید در جهان، به حدود ۱۵۰۰ نوع رسیده است.
از اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی، مواد جدیدی در بازار جهانی مواد اعتیادآور و محرک و توهمزا شناسایی شد که سازمان ملل، این مواد را با نام «روانگردانهای جدید» یا NPS میشناسد. نمک حمام، خاط (قات) قارچ جادویی و قارچ توهم زا، ادویه، k ۲، کاتینونهای مصنوعی، سالویا، کتامین و کانابینوییدهای سنتزی، تعدادی از انواع روانگردانهای جدید در گروه گسترده این مواد هستند.
در گزارش سازمان ملل گفته شده که مواد روانگردان جدید، چه با پایه گیاهی و چه از گروه تولیدات کاملا صنعتی و آزمایشگاهی و چه در قالب ترکیب چند ماده متفاوت، در فهرست کنوانسیونهای ۱۹۶۱ و ۱۹۷۱ نیستند با اینکه اغلب این مواد، از نظر تاثیرات روانی و جسمی، مانند مواد محرک یا افیونی یا توهمزا هستند و حتی ساختارشان، مشابه مواد تحت کنترل و مورد اشاره در کنوانسیونهای سازمان ملل است.
این نسل جدید مواد روانگردان، ساختار تولید، مواد تشکیلدهنده و تاثیرات روانی و جسمی بسیار گسترده، ناشناخته و متنوع دارند و خطر فراگیری مصرف این مواد این است که دولتها هنوز نتوانستهاند برای جرم انگاری و اتخاذ شیوههای مبارزه و مقابله با قاچاق این گروه جدید از نسل روانگردانها، قانونی جدید بنویسند و تنها روش برخورد با تولید و عرضه غیرقانونی این مواد این است که از طریق ماده موثره این مواد، متوجه ساختار و تاثیر اعتیادآور این ماده شوند و سپس برای شناسایی و برخورد با شبکه تولید و عرضه اقدام کنند.
گزارشهای ارسالی کشورها برای دفتر مقابله با موادمخدر و جرم ملل متحد UNODC نشان میدهد تعداد انواع این مواد، در فاصلههای زمانی کوتاهمدت، با یک سیر صعودی رو به افزایش است. طبق گزارشهای سازمان ملل، تعداد مواد روانگردان جدید در بازار جهانی، در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال ۲۰۲۳، با افزایش ۳۰ درصدی به ۷۵۵ نوع ماده رسیده که این میزان افزایش، نسبت به سال ۲۰۱۰ تقریبا ۵ برابر شده علاوه بر آنکه بررسیهای سازمان ملل بر این گزارشها نشان میدهد از همین ۷۵۵ نوع مختلف NPS، ۱۱۸ ماده برای اولینبار شناسایی شدهاند.
فراگیری عرضه روانگردانهای جدید، حالا و با گذشت حدود ۲۵ سال از ورود اولین نمونهها به بازار عرضه و تقاضای مواد اعتیادآور، به بزرگترین نگرانی تمام کشورهای عضو سازمان ملل تبدیل شده است.
در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴، فقط حدود ۵ کشور، نمونههایی از روانگردانهای جدید را به سازمان ملل گزارش دادند ولی در فاصله سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴، تعداد کشورهایی که گزارش مشابه داشتند، به ۸۰ کشور و در فاصله سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ به ۱۱۱ کشور رسید تا اینکه در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، در هر سال به طور میانگین ۸۶ کشور گزارشهایی از شناسایی و کشف روانگردان جدید به سازمان ملل ارائه کردهاند.
منبع: رویداد 24



