رفتن به محتوای اصلی
سیاسیخبرآنلاین5 دقیقه مطالعه

ترامپ، ونس را از مذاکرات ایران کنار زد اما نباید راه مذاکره را ببندیم / برای دفاع از سرزمین باید دیپلماسی زنده بماند

کنار رفتن جی‌دی ونس از پیگیری مذاکرات ایران، در میانه جنگی پرهزینه و پس از شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، صرفا جابه‌جایی مسوول یک پرونده نبود؛ نشانه‌ای از کشمکش در دولت امریکا بر سر ادامه‌ فشار، حرکت به سوی توافق یا حفظ تهدید نظامی بدون تعهد روشن به هیچ‌یک از…

کنار رفتن جی‌دی ونس از پیگیری مذاکرات ایران، در میانه جنگی پرهزینه و پس از شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، صرفا جابه‌جایی مسوول یک پرونده نبود؛ نشانه‌ای از کشمکش در دولت امریکا بر سر ادامه‌ فشار، حرکت به سوی توافق یا حفظ تهدید نظامی بدون تعهد روشن به هیچ‌یک از این مسیرها بود.

به گزارش خبرآنلاین، روزنامه اعتماد نوشت: پس از آنکه ونس از بررسی امکان ازسرگیری تماس‌ها با ایران خبر داد، دونالد ترامپ گفت امریکا به توافق نیاز ندارد و از معاونش خواست بر مسائل داخلی تمرکز کند. بدین‌ ترتیب، نقش ونس در پرونده محدود شد و اختیار آن دوباره به رییس‌جمهور و حلقه‌ نزدیک او بازگشت.

این جابه‌جایی در شرایطی رخ داد که جنگ برای دولت امریکا هزینه سیاسی و اقتصادی بسیاری تحمیل کرده است. ونس، جنگ با ایران را یکی از عوامل شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان دانست و از فشار آن بر زندگی مردم امریکا گفت. ترامپ نیز اثر جنگ بر انتخابات را تا حدی پذیرفت، اما همزمان از تصمیم نظامی خود دفاع کرد. افزایش هزینه‌های زندگی، نگرانی از طولانی ‌شدن درگیری و نامشخص ‌بودن هدف نهایی جنگ می‌توانست حمایت عمومی را کاهش دهد. در چنین فضایی، مذاکره برای پایان‌ دادن به جنگ می‌توانست به ابتکار سیاسی ونس تبدیل شود، اما این برداشت، بدون شواهد مستقیم از تصمیم‌گیری در کاخ سفید، تحلیل است و نه واقعیتی اثبات ‌شده.

اختلاف بر سر روش، نه اصل تقابل

در امریکا، دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان ممکن است درباره ابزار و شیوه‌ مواجهه با ایران اختلاف داشته باشند، اما این تفاوت را نباید به معنای تغییر بنیادین در جهت‌گیری واشنگتن دانست. هر دو حزب، با روش‌هایی متفاوت، در چارچوب منافع امریکا با ایران در تقابل بوده‌اند؛ یک دولت ممکن است مذاکره و تحریم را برجسته کند و دولتی دیگر تهدید نظامی و فشار حداکثری را. جابه‌جایی حزب حاکم یا رییس‌جمهور، به‌خودی‌خود تضمینی برای تغییر این رویکرد نیست.

نگاهی به روابط ایران و امریکا، پیش و پس از انقلاب، الگویی از تقدم منافع واشنگتن بر خواست و منافع مردم ایران نشان می‌دهد. دولت‌های امریکا هرگاه ایران را همسو با منافع خود یافته‌اند، از موقعیت و ظرفیت‌های آن بهره برده‌اند و هرگاه استقلال تصمیم‌گیری ایران با خواسته‌هایشان تعارض داشته، به فشار سیاسی، اقتصادی یا ابزارهای دیگر روی آورده‌اند. بنابراین، رفتار عملی و پایبندی به تعهدات باید معیار سنجش باشد نه شعارهای انتخاباتی و وعده‌های مقطعی.

متجاوز در جایگاه شاکی

در میانه این بحران، یک وارونگی آشکار دیده می‌شود؛ دولتی که در جایگاه آغازگر یا پشتیبان اقدام نظامی قرار دارد، خود را شاکی معرفی می‌کند و از ایران مطالبه پاسخگویی دارد. این تناقض را نمی‌توان با تبلیغات سیاسی پنهان کرد. هر ادعایی درباره اقدام ایران باید با سند و در مرجع صالح بررسی شود، اما همین معیار باید درباره‌ دولت امریکا نیز به‌کار رود. آغاز حمله، تهدید به حمله یا نقض حاکمیت کشور دیگر، مسوولیت سیاسی و حقوقی ایجاد می‌کند و نمی‌توان با تغییر عنوان‌ها، جایگاه‌ها را وارونه ساخت.

همزمان، گزارش‌هایی درباره تحرکات اسراییل در واشنگتن و بررسی گزینه‌های نظامی علیه ایران منتشر شده است. طرح گزینه‌هایی مانند ادامه فشار اقتصادی، حملات محدود یا عملیات دریایی، به‌معنای تصویب یا اجرای آنها نیست، اما نشان می‌دهد که تهدید همچنان در فضای تصمیم‌گیری حضور دارد. هر اقدام نظامی می‌تواند پاسخ متقابل و گسترش بحران را در پی داشته باشد. حتی موفقیت نظامی نیز تضمینی برای دستیابی به نتیجه‌ سیاسی پایدار نیست.

پیام‌های واشنگتن نیز دوگانه بوده است: از یک‌سو سخن از کاهش احتمال حملات عمده و پایان ‌یافتن عملی جنگ به میان می‌آید و ازسوی دیگر، بر آمادگی برای اقدام و بی‌نیازی از توافق تاکید می‌شود. این سیاست شاید برای حفظ اهرم فشار به کار رود، اما خطر سوءبرداشت و محاسبه اشتباه را افزایش می‌دهد. کنار رفتن ونس به‌ معنای پایان قطعی دیپلماسی نیست؛ با این‌ حال، نشان می‌دهد که مسیر مذاکره دیگر زیر هدایت او قرار ندارد.

راهبرد پیش ‌روی ایران

ایران به راهبردی نیاز دارد که نه به اعتماد بی‌قید و شرط به مذاکره محدود شود و نه همه ظرفیت سیاست خارجی را به تقابل نظامی فرو بکاهد. مذاکره می‌تواند ابزاری برای کاهش تنش باشد، مشروط بر آنکه بر تعهدهای روشن، اقدام متقابل، مرحله‌بندی و راستی‌آزمایی استوار شود. مستندسازی دقیق تهدیدها و رویدادها، پیگیری حقوقی در مراجع ذی‌صلاح، حفظ آمادگی دفاعی برای حفاظت از مردم و باز نگه‌داشتن کانال‌های ارتباطی، همگی برای جلوگیری از گسترش بحران اهمیت دارند. دفاع از استقلال نیز زمانی پشتوانه پایدار می‌یابد که با مشارکت مردم، پاسخگویی نهادها، عدالت و احترام به حقوق شهروندان همراه باشد. مخالفت با سلطه خارجی نباید از پیگیری خواست و حقوق مردم در داخل جدا شود.

کنار رفتن ونس را می‌توان نشانه تمرکز دوباره اختیار پرونده‌ ایران در دست ترامپ و تلاش برای حفظ اهرم فشار دانست؛ درحالی که هزینه‌های جنگ و شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، اختلاف بر سر ادامه درگیری را آشکارتر کرده بود، اما پیام اصلی برای ایران فراتر از جابه‌جایی یک مقام امریکایی است: در سیاست واشنگتن، تغییر رییس‌جمهور و حزب حاکم لزوما به معنای پایان تقابل نیست و هنگامی که دولتِ متهم به تجاوز، خود در جایگاه شاکی می‌نشیند، پاسخ باید بر شواهد، حقوق بین‌الملل و مطالبه پاسخگویی استوار باشد. ایران باید از مردم و سرزمین خود دفاع کند، مسیرهای دیپلماتیک را باز نگه دارد و هر دولت خارجی را با معیار رفتار و تعهداتش بسنجد نه با شعارهایش.

منبع: خبرآنلاین

منبع خبرخبرآنلاین
نمای زنده فرهاببه‌روزرسانی 06:59
193,332مطلب نمایه‌شده
163,376موضوع و برچسب
30منبع خبری
14حوزه موضوعی