رفتن به محتوای اصلی
اجتماعیخبرگزاری صدا و سیما7 دقیقه مطالعه

مشارکت مردم، شرط اصلی حفاظت از محیط زیست

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بر ضرورت مشارکت مردم و تشکل‌های تخصصی در حل مشکلات محیط زیستی تاکید کرد.

مشارکت مردم، شرط اصلی حفاظت از محیط زیست

به گزارش گروه کشاورزی، توسعه روستایی و محیط زیست خبرگزاری صدا و سیما، شینا انصاری، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در نشست هم‌اندیشی با فعالان و کنشگران محیط زیست با محوریت تقویت مشارکت مردمی و هم‌افزایی برای حفاظت از طبیعت، بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های تخصصی و مردمی برای پیشبرد برنامه‌های حفاظتی تأکید کرد.

او با قدردانی از حضور نمایندگان استان‌های مختلف و بیان دغدغه‌های زیست‌محیطی، اظهار داشت: این نشست دومین جلسه با فعالان مستقل محیط زیست است و در کنار آن، جلسات فصلی با شبکه تشکل‌های مردم‌نهاد و نشست‌های تخصصی با گروه‌های مختلف از جمله زنان، جوانان، مستندسازان و فعالان حوزه تالاب‌ها نیز برگزار می‌شود.

انصاری با بیان اینکه هدف از برگزاری این جلسات صرفاً گردهمایی و گفت‌وگو نیست، افزود: در شرایطی که کشور با مشکلات متعدد زیست‌محیطی، فشارهای اقتصادی، تحریم‌ها و پیامدهای جنگ مواجه است، فشار بر منابع طبیعی و محیط زیست نیز افزایش می‌یابد و سازمان حفاظت محیط زیست برای مقابله با این چالش‌ها به همراهی و مشارکت مردم نیاز دارد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به محدودیت‌های این سازمان در مواجهه با برخی برنامه‌ها و طرح‌های توسعه‌ای گفت: در بسیاری از موارد، سازمان محیط زیست به‌تنهایی باید در برابر فشارها ایستادگی کند و گاهی با وجود پیگیری‌ها و تلاش‌های کارشناسی، توان و ظرفیت کافی برای جلوگیری از برخی اقدامات را ندارد؛ از این رو حضور فعالان و تشکل‌های محیط زیستی برخوردار از دانش و تخصص اهمیت زیادی دارد.

او تشکل‌های مردم‌نهاد را حلقه واسط سازمان حفاظت محیط زیست و مردم دانست و ادامه داد: موضوع پتروشیمی میانکاله نمونه‌ای از تأثیرگذاری افکار عمومی و مشارکت مردم در پیگیری مسائل محیط زیستی است که در نهایت به لغو مصوبه این طرح منجر شد. بر همین اساس، فعالان محیط زیست را همراه سازمان و در بسیاری از موارد حتی پیشروتر از آن می‌دانیم.

انصاری همچنین بر ضرورت اطلاع‌رسانی شفاف درباره تصمیم‌ها و اقدامات سازمان تأکید کرد و گفت: گاهی به دلیل اطلاع‌رسانی ناکافی از سوی معاونت‌ها و بخش‌های تخصصی، موضوعات در شبکه‌های اجتماعی به‌صورت ناقص یا سطحی مطرح می‌شوند و برخی افراد نیز با انتشار مطالب نادرست یا مغرضانه به این فضا دامن می‌زنند؛ در حالی که اطلاع‌رسانی به‌موقع می‌تواند از شکل‌گیری بسیاری از ابهامات و سوءبرداشت‌ها جلوگیری کند.

معاون رئیس جمهور در ادامه با اشاره به وضعیت پروژه‌های عمرانی و صنعتی اظهار داشت: هنگام آغاز به کار دولت چهاردهم، ۳۱۵ طرح بزرگ‌مقیاس بدون دریافت نظر سازمان حفاظت محیط زیست اجرا شده یا به مراحل پایانی رسیده بود که بیش از ۸۰ درصد آنها به بهره‌برداری رسیده بودند. او با اشاره به تجربه آزادراه تهران ـ شمال افزود: در این طرح، سه قطعه بدون انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیست‌محیطی پیش رفته بود و در یکی از بخش‌های حساس مسیر، سازمان با پیگیری‌های کارشناسی بر انتخاب گزینه‌ای با مخاطرات کمتر تأکید کرد؛

در غیر این صورت، احتمال داشت پیمانکار مسیر مورد نظر خود را دنبال کند که پیامدهای بیشتری برای زیستگاه‌ها به همراه داشت. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست درباره میدان نفتی سهراب نیز گفت: این میدان مشترک در سال‌های گذشته مورد بررسی قرار گرفته و سازمان تلاش کرده است با تعیین ضوابط و الزامات زیست‌محیطی، مخاطرات فعالیت در آن را کاهش دهد. تجربه میادین نفتی آزادگان و یاران شمالی و جنوبی و پیامدهای حفر چاه‌ها و گسترش فعالیت‌ها در این مناطق نشان می‌دهد که باید از تکرار آسیب‌های گذشته جلوگیری کرد.

انصاری با بیان اینکه در برخی موارد لازم است ابعاد اجتماعی تصمیم‌ها از ابتدا مورد توجه قرار گیرد، تصریح کرد: سازمان باید پیش از اتخاذ تصمیم‌ها، اطلاع‌رسانی مناسب انجام دهد و از ظرفیت متخصصان و گروه‌های مرتبط استفاده کند. او در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع برداشت مواد معدنی از پسماندهای معدنی در پارک ملی خبر اشاره کرد و گفت: این منطقه حدود دو دهه است که عنوان پارک ملی دارد و سابقه فعالیت معدنی در آن به چند دهه قبل بازمی‌گردد. در سال‌های اخیر، برداشت پراکنده پسماندهای معدنی حاوی روی با غلظت بالا از سوی برخی افراد محلی و دیگر بهره‌برداران مطرح شده بود.

انصاری افزود: پیشنهاد ساماندهی این فعالیت از سوی استانداری مطرح شد و پس از بررسی‌های متعدد، سازوکاری برای تقسیم منافع میان استان، منطقه و مردم محلی در نظر گرفته شد، اما در روند اجرای طرح، همه ابعاد و ملاحظات اجتماعی به‌درستی دیده نشد و انتخاب پیمانکار از خارج منطقه نیز به اعتراض برخی ساکنان محلی انجامید. او با تأکید بر اینکه موضوع مطرح‌شده به معنای واگذاری معدن جدید در پارک ملی نیست، اظهار داشت: این فعالیت مربوط به پسماند‌های معدنی باقی‌مانده از سال‌های گذشته است و باید میان واقعیت موضوع و مطالبی که گاهی در فضای مجازی منتشر می‌شود، تفاوت قائل شد.

این تجربه نشان داد که در اجرای طرح‌های مرتبط با مناطق حفاظت‌شده، توجه به حفاظت عرفی و منافع جوامع محلی ضروری است. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین درباره پارک ملی بمو گفت: در بررسی مسائل این منطقه باید سوابق صدور مجوز‌ها و تصمیم‌های گذشته را در نظر گرفت. برخی اقدامات و تغییرات مربوط به دهه‌های گذشته و پیش از دولت فعلی است و نمی‌توان مسئولیت همه آنها را متوجه سازمان کنونی دانست. به‌عنوان نمونه، موضوع واگذاری اراضی برای ساخت شهرک مسکونی و استقرار برخی واحد‌های صنعتی باید با توجه به زمان صدور مجوز‌ها و میزان پیشرفت طرح‌ها بررسی شود.

انصاری با تأکید بر ضرورت نگاه واقع‌بینانه در مواجهه با پروژه‌های توسعه‌ای افزود: سازمان در طرح‌هایی که هنوز پیشرفت فیزیکی محدودی دارند، ظرفیت بیشتری برای مداخله و جلوگیری از آسیب دارد، اما در پروژه‌هایی که سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در آنها انجام شده و به مراحل پایانی رسیده‌اند، تصمیم‌گیری پیچیده‌تر می‌شود. در این شرایط می‌توان با الزام واحد‌های صنعتی به رعایت استانداردها، نصب تجهیزات کنترلی و به‌روزرسانی سامانه‌های تصفیه و فیلتراسیون، از شدت پیامد‌های زیست‌محیطی کاست.

او با اشاره به مشکلات فعالیت معادن گفت: یکی از چالش‌های مهم، خلأ‌های قانونی در حوزه معدن است. بر اساس قانون معادن، اختیار سازمان حفاظت محیط زیست در مناطق آزاد برای جانمایی و استقرار معادن محدود است و در بسیاری از موارد، پیش از صدور مجوز از این سازمان استعلام نمی‌شود؛ در نتیجه، پس از آغاز فعالیت معدن و شکل‌گیری اعتراض‌های مردمی، سازمان ناچار به ورود و پیگیری موضوع می‌شود.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به محدودیت منابع مالی، نیروی انسانی و تجهیزات سازمان اظهار داشت: کمبود خودرو، فرسودگی تجهیزات آزمایشگاهی و پایشی و مشکلات ارتباطات رادیویی، در کنار گستردگی مسائل محیط زیستی از آلودگی هوا و گردوغبار گرفته تا حقابه تالاب‌ها، پسماندها، زیستگاه‌ها و جنگل‌ها، شرایط دشواری ایجاد کرده است. او با بیان اینکه بسیاری از این مشکلات طی سال‌های طولانی شکل گرفته‌اند و در کوتاه‌مدت قابل حل نیستند، افزود: با وجود این محدودیت‌ها، نمی‌توان دست روی دست گذاشت و باید برای رفع مشکلات تلاش کرد.

سازمان در حوزه اصلاح قوانین نیز پیگیری‌هایی داشته است که از جمله آنها می‌توان به اصلاح قانون به‌کارگیری سلاح اشاره کرد که پیشرفت آن می‌تواند به حمایت بهتر از محیط‌بانان کمک کند. موضوع قانون معادن و ماده ۱۲ قانون هوای پاک نیز از دیگر مواردی است که دنبال می‌شود. انصاری با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت فعالان محیط زیست در حوزه‌هایی مانند حفاظت از پرندگان شکاری، پرنده‌نگری و آموزش محیط زیست گفت: در برخی حوزه‌ها امکان اجرای برنامه‌های مشترک و اقدامات عملی بیشتری وجود دارد و می‌توان با همکاری متخصصان، طرح‌های آزمایشی را در مناطق مختلف اجرا کرد.

او افزود: هوشمندسازی مناطق حفاظت‌شده از جمله پارک ملی گلستان و منطقه توران در دستور کار قرار دارد و می‌توان با استفاده از ظرفیت فعالان و متخصصان، این برنامه‌ها را توسعه داد. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ظرفیت‌های قانونی برای جذب کمک از بخش‌های مختلف گفت: در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ ظرفیت‌هایی برای دریافت کمک از بخش‌های مختلف در اختیار سازمان قرار گرفت که بر اساس دستورالعمل مشخص، این منابع باید صرف امور محیط زیستی شود و کمک‌های دریافت‌شده در هر استان نیز برای همان استان و منطقه هزینه شود.

انصاری صندوق ملی محیط زیست را از دیگر ظرفیت‌های تأمین مالی دانست و اظهار داشت: منابع فعلی صندوق پاسخگوی نیاز‌ها نیست و اصلاح سازوکار تخصیص عوارض آلایندگی نیز ضروری است تا منابع بیشتری برای حمایت از برنامه‌های محیط زیستی در اختیار قرار گیرد. او با تأکید بر اینکه مشارکت مردم در حفاظت از طبیعت باید از نظر اقتصادی نیز پایدار باشد، گفت: حفاظت مشارکتی از رویکرد‌های مهم معاونت محیط زیست طبیعی است، اما تا زمانی که ابعاد اقتصادی این مشارکت و منافع جوامع محلی دیده نشود، نمی‌توان انتظار داشت این همکاری در بلندمدت تداوم پیدا کند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان با دعوت از فعالان و تشکل‌های محیط زیستی برای تقویت همکاری و هم‌افزایی تأکید کرد: در شرایطی که چالش‌ها و موانع زیادی پیش روی حفاظت از محیط زیست وجود دارد، تخریب یکدیگر و اختلاف میان فعالان تنها موجب هدررفت انرژی و دور شدن از هدف اصلی می‌شود. انصاری خاطرنشان کرد: همه ما باید در کنار یکدیگر برای ارتقای حفاظت از طبیعت و رفع مشکلات محیط زیستی تلاش کنیم.

منبع: خبرگزاری صدا و سیما

منبع خبرخبرگزاری صدا و سیما
نمای زنده فرهاببه‌روزرسانی 22:50
191,888مطلب نمایه‌شده
162,029موضوع و برچسب
30منبع خبری
14حوزه موضوعی