فروپاشی شناور تایتان در مسیر بازدید از لاشه تایتانیک در ژوئن ۲۰۲۳، جان پنج سرنشین را گرفت. بررسیهای رسمی نشان دادند نقصهای مهندسی، آزمایش ناکافی و بیتوجهی به هشدارهای فنی، در این حادثه مرگبار نقش داشتند.
تینا مزدکی_سفر به اعماق اقیانوس، جایی که فشار آب میتواند سازههای فلزی را در هم بشکند، به فناوریای نیاز دارد که ایمنی آن بارها و بارها آزمایش شده باشد. اما شرکت آمریکایی اوشنگیت با ساخت شناور تایتان، رویکردی متفاوت در پیش گرفت، شناوری با بدنه کامپوزیتی فیبر کربن که قرار بود گردشگران را به اعماق اقیانوس اطلس ببرد. این پروژه در نهایت به یکی از بحثبرانگیزترین حوادث تاریخ اکتشافات زیرآبی تبدیل شد.
تایتان در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۳ هنگام حرکت بهسوی لاشه کشتی تایتانیک دچار فروپاشی شد.
هر پنج سرنشین، از جمله استاکتون راش، مدیرعامل اوشنگیت، جان باختند.
بدنه اصلی شناور از کامپوزیت فیبر کربن ساخته شده بود.
بررسیها از وجود آسیب و لایهلایهشدگی در بدنه پیش از آخرین سفر خبر دادند.
نهادهای تحقیقاتی، ضعف فرایند مهندسی و آزمایش ناکافی را از عوامل اصلی حادثه دانستند.
گزارش نهایی گارد ساحلی آمریکا در سال ۲۰۲۵، علاوه بر مشکلات فنی، از ضعف نظارت و فرهنگ کاری نامناسب در شرکت انتقاد کرد.
ایدهای برای سفر به اعماق اقیانوس
اوشنگیت با هدف دسترسپذیرتر کردن اکتشافات اعماق دریا تأسیس شد. استاکتون راش، بنیانگذار و مدیرعامل شرکت، معتقد بود فناوریهای متعارف زیردریاییها هزینه زیادی دارند و میتوان با طراحی متفاوت، سفر به اعماق اقیانوس را برای افراد بیشتری ممکن کرد.
محصول شاخص این رویکرد، تایتان بود. شناوری زیرآبی با ظرفیت پنج نفر که برای رسیدن به عمق حدود ۳۸۰۰ متری طراحی شده بود. برخلاف زیردریاییهای متعارف، بدنه اصلی آن از کامپوزیت فیبر کربن ساخته شده بود و دو بخش تیتانیومی در دو انتهای محفظه فشار قرار داشتند.
این ساختار سبکتر، از نگاه طراحان مزیت مهمی به شمار میرفت، اما رفتار کامپوزیت در برابر فشار بسیار زیاد اعماق اقیانوس، چالشهای مهندسی جدی داشت.
سفری که به مقصد نرسید
در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۳، تایتان برای بازدید از بقایای کشتی تایتانیک در شمال اقیانوس اطلس به آب رفت. ارتباط شناور با کشتی پشتیبان، حدود یک ساعت و ۴۵ دقیقه پس از آغاز غواصی قطع شد.
پنج نفر درون شناور بودند، استاکتون راش، هامیش هاردینگ، شهزاده داوود، سلیمان داوود و پلآنری نارژوله. عملیات جستوجو با مشارکت نیروهای چند کشور آغاز شد و در ۲۲ ژوئن بقایای تایتان در نزدیکی لاشه تایتانیک پیدا شد.
بررسیها نشان دادند شناور بر اثر فشار آب دچار فروپاشی ناگهانی شده است، اتفاقی که فرصت نجات سرنشینان را باقی نگذاشت.
چرا بدنه تایتان فروپاشید؟
در عمق حدود ۳۸۰۰ متری، فشار آب به صدها برابر فشار جو در سطح دریا میرسد. محفظه فشار باید بتواند این نیرو را در تمام مدت غواصی تحمل کند. کوچکترین ضعف ساختاری میتواند به شکست ناگهانی سازه منجر شود.
گزارش هیئت ملی ایمنی حملونقل آمریکا (NTSB) نشان داد فرایند مهندسی اوشنگیت برای طراحی و ساخت بدنه کافی نبوده است. در بدنه کامپوزیتی تایتان ناهنجاریهایی وجود داشت و آزمایشها نیز اطلاعات قابل اتکایی درباره استحکام و دوام واقعی آن فراهم نکرده بودند.
بر اساس این بررسی، بدنه احتمالاً پس از غواصی شماره ۸۰ دچار لایهلایهشدگی شده بود. آسیب دیگری نیز پس از غواصی شماره ۸۲ ایجاد شد. این صدمات بهتدریج استحکام سازه را کاهش دادند تا سرانجام در غواصی شماره ۸۸، بدنه فروپاشید.
یکی از نکات مهم گزارش این بود که دادههای سامانه پایش لحظهای بدنه بهدرستی تحلیل نشده بودند. در نتیجه، شرکت متوجه نشد که شناور پس از مشاهده نشانههای آسیب باید از سرویس خارج شود.
هشدارهایی که جدی گرفته نشدند
حادثه تایتان تنها نتیجه یک نقص فنی نبود. گزارش نهایی گارد ساحلی آمریکا که در اوت ۲۰۲۵ منتشر شد، از مشکلات گستردهتر در طراحی، بازرسی، نگهداری و نظارت بر شناور انتقاد کرد.
این گزارش همچنین به فرهنگ کاری نامناسب در اوشنگیت و ناکافی بودن مقررات ملی و بینالمللی برای شناورهای سرنشیندار اعماق دریا اشاره داشت. بررسیها نشان دادند ناهنجاریهای ثبتشده در سفرهای پیشین بهاندازه کافی پیگیری نشدند و اقدامات لازم برای نگهداری و ارزیابی بدنه انجام نگرفت.
حادثه تایتان بار دیگر نشان داد نوآوری فناورانه، بدون آزمون مستقل، نظارت و رعایت استانداردهای ایمنی، میتواند به فاجعه منجر شود. استفاده از مادهای پیشرفته مانند فیبر کربن بهتنهایی تضمینکننده ایمنی نیست. طراحی باید با شناخت دقیق رفتار ماده، آزمایشهای کافی و ارزیابی مستمر همراه باشد.
گزارشهای رسمی پس از حادثه، بر ضرورت تقویت مقررات و استانداردهای ایمنی برای شناورهای اعماق دریا تأکید کردند. تایتان قرار بود راهی تازه برای کشف اعماق اقیانوس باز کند، اما سرانجام به نمونهای ناموفق از میل به ارتقای فناوری تبدیل شد.
منبع: خبرآنلاین



