به گزارش جام جم آنلاین؛ در نظام آموزش رسمی کشور، ممکن است برای ارتقای کیفیت آموزش برنامهریزی شده باشد، اما آنچه دانشآموز در کلاس تجربه میکند یا معلم در جریان تدریس با آن روبهروست، همیشه با اهداف اعلامشده مطابقت ندارد. گاهی کمبود امکانات و گاهی شیوه اجرای تصمیمها، زمینهساز این فاصله است. در چنین شرایطی، پرسش از عملکرد دستگاههای مسئول و پیگیری مطالبات جامعه آموزشی، یکی از وظایف رسانه در مواجهه با مسائل آموزشوپرورش به شمار میرود. برنامه «پرسشگر» شبکه آموزش نیز با چنین رویکردی به مسائل این حوزه میپردازد.
درباره شیوه انتخاب موضوعات، نحوه پیگیری مطالبات مخاطبان و برنامههای آینده این مجموعه با علی بهاریاصل، تهیهکننده «پرسشگر»، گفتوگو کردیم.
چرا «پرسشگر» همچنان به آموزشوپرورش میپردازد؟آموزشوپرورش و مهارتآموزی از موضوعاتی هستند که بهدلیل ارتباط مستقیم با تربیت نسل آینده، همواره نیازمند توجه و پیگیریاند. بهاریاصل درباره اهمیت پرداختن به این حوزه و دلایل تداوم برنامه «پرسشگر» گفت: استمرار تولید این برنامه به این دلیل است که آموزشوپرورش و مهارتآموزی در کشور ما اهمیت ویژهای دارند و باید در اولویت قرار بگیرند. معتقدم اگر به مسائل آموزشوپرورش توجه و تمرکز کافی داشته باشیم، میتوانیم آینده کشور را تضمین کنیم و آن را بهدرستی بسازیم؛
چراکه نیروهای آینده کشور در مدارس تربیت میشوند.او با اشاره به تغییر رویکرد برنامه در مقایسه با سالهای نخست فعالیت آن افزود: «پرسشگر» در سالهای اخیر، متناسب با شرایط و اقتضائات جامعه و کشور، تا حدی از حالوهوای اولیه خود فاصله گرفته است. این برنامه در فضایی آرامتر آغاز به کار کرد و در آن مقطع، رویکردی چالشیتر داشت؛ اما امروز با توجه به شرایط موجود، تلاش میکنیم بیشتر به تبیین و تشریح مسائل بپردازیم، پرسشها را دقیقتر مطرح کنیم و پیش از هر چیز، خود مسئله را بهروشنی تعریف کنیم تا چارچوب مشخصی برای پرداختن به آن داشته باشیم.
بررسی عملکرد به جای معرفی ساختارهامعرفی معاونتها و بخشهای مختلف آموزشوپرورش بهتنهایی پاسخگوی مسائل و مطالبات مخاطبان نیست. بهاریاصل درباره نحوه بررسی عملکرد دستگاههای مسئول در این برنامه توضیح داد: در «پرسشگر» معتقدیم هر یک از بخشها و ساختارهای آموزشی و پرورشی کشور وظایف مشخصی بر عهده دارند و باید در قبال این وظایف پاسخگو باشند. از همین رو، پس از شناخت وظایف هر مجموعه، عملکرد آن را بررسی میکنیم و به دلایل و نتایج عملکردها و خروجیهای آن میپردازیم.ما به دنبال تشریح صرف ساختار معاونتها و بخشهای مختلف وزارت آموزشوپرورش نیستیم؛
بلکه میخواهیم بدانیم هر معاونت، مجموعه یا سازمان زیرمجموعه این وزارتخانه تا چه اندازه توانسته به وظایف خود عمل کند. اگر عملکرد مطلوبی داشته، این موفقیت تا چه سطحی محقق شده و اگر با نقص و کاستی روبهرو بوده، دلایل آن چه بوده است؟ همچنین پیگیری میکنیم که برای برطرف کردن این نواقص چه برنامهای وجود دارد، چرا موضوعی دنبال شده یا چرا از پیگیری آن غفلت شده است.
در واقع، تمرکز ما بر چراییها و چگونگیهاست.از آنجا که تبیین ساختار، تشریح وظایف و گزارش عملکرد دستگاهها به اندازه کافی در برنامههای خود مجموعه آموزشوپرورش و دیگر بخشهای تلویزیون مورد توجه قرار میگیرد، تلاش میکنیم سراغ نقاطی برویم که در آنها اشکال یا کاستی مشخصی وجود دارد. وقتی نقصی دیده شده یا مردم و بینندگان مطالبهای را مطرح کردهاند، موضوع را پیگیری میکنیم تا ابتدا صورت مسئله بهدرستی روشن شود و سپس پاسخی برای آن پیدا کنیم.
هدف این است که هم مخاطب درباره مسئله و پاسخ آن اقناع شود و هم بخش مربوط در وزارت آموزشوپرورش نسبت به وجود آن کاستی و ضرورت رسیدگی به آن آگاهی پیدا کند. مسئله اصلی ما در «پرسشگر» همین است.
بازخورد مخاطبان در انتخاب سوژههابخشی از موضوعات برنامه از طریق پیامها و دیدگاههای مخاطبان شناسایی میشود. به گفته تهیهکننده «پرسشگر»، بررسی این بازخوردها در جلسات سردبیری و تحریریه دنبال میشود. او در این باره گفت: یکی از موضوعاتی که در جلسات سردبیری و تحریریه دنبال میکنیم، بررسی بازخوردهایی است که از جامعه دریافت میکنیم. این بازخوردها از مسیرهای مختلفی به دست ما میرسند؛ از جمله فضای مجازی، گزارشهای ارزیابی برنامه و سامانه ۱۶۲، همچنین پیامهایی که مخاطبان مستقیماً برای برنامه ارسال میکنند.
برای ما مهم است بدانیم مردم، بهویژه معلمان و دانشآموزان، چه دیدگاهها و مطالباتی درباره مسائل آموزشی دارند و چه موضوعاتی را نیازمند پیگیری میدانند.برای ارتباط با مخاطبان، مسیرهای مختلفی در نظر گرفتهایم؛ از جمله شماره پیامک ۳۰۰۰۰۷۸، نشانی مجازی برنامه به آدرس @porseshgar_tv۷ و شماره ۰۹۹۳۷۹۴۲۳۱۱. سامانه ۱۶۲ نیز یکی دیگر از راههای ارتباطی ماست که معلمان، بهویژه، از طریق آن مسائل و دیدگاههای خود را مطرح میکنند. البته گاهی والدین دانشآموزان هم از این طریق با ما در ارتباط هستند.
البته باید دقت داشت که در کنار بازخوردهای مخاطبان، ابلاغیهها و تأکیدهای شورای سیاستگذاری سازمان را نیز در نظر میگیریم. برای مثال، موضوعاتی مانند برنامههای «ایرانجان» و ضرورت پرداختن به مسائل و مشکلات آموزشوپرورش در استانهای مختلف، از جمله محورهایی است که در این چارچوب به ما منتقل میشود.
طرح مسئله بدون تخریب یا ایجاد چالش به هر قیمتنحوه طرح پرسشها و حضور کارشناسان با دیدگاههای متفاوت، از موضوعاتی است که در برنامههای مطالبهمحور اهمیت دارد. بهاریاصل درباره رویکرد تحریریه در این زمینه گفت: هدف ما در برنامه، تخریب یا ایجاد چالش به هر قیمتی نیست. میخواهیم مسئولان و کارشناسانی که به برنامه دعوت میشوند، بتوانند دیدگاه خود را منصفانه و بدون پیشداوری مطرح کنند؛ چه با موضوع برنامه موافق باشند و چه مخالف آن.
به همین دلیل، تیم تحریریه پیش از طرح هر موضوع، تلاش میکند آن را بهخوبی بررسی و آماده کند تا دقیقاً بدانیم چه مسئلهای را دنبال میکنیم و قرار است به چه پرسشهایی پاسخ بدهیم.رویکرد ما این است که با کمک کارشناسان دارای دیدگاههای متفاوت، فارغ از جایگاه و موقعیت حرفهای آنها، مسئله را از ابعاد گوناگون بررسی کنیم. برای ما تفاوتی ندارد فرد دعوتشده مدیر، کارشناس، بازنشسته یا معلم باشد؛ آنچه اهمیت دارد، پرداختن دقیق به موضوع و شنیدن دیدگاههای موافق و مخالف است تا بتوانیم به جمعبندی منصفانه و قابل اتکایی برسیم.
البته این جمعبندی قرار نیست جایگزین قضاوت مخاطب شود. میخواهیم بیننده نیز پس از شنیدن دیدگاههای مختلف، فرصت داشته باشد برداشت و نتیجهگیری خودش را شکل دهد و از طریق مسیرهای ارتباطی برنامه با ما در میان بگذارد.
رصد مسائل آموزشی با نگاهی فراتر از جناحبندی سیاسیطرح یک موضوع در برنامه تلویزیونی لزوماً به معنای حل آن نیست؛ با این حال، پیگیری تحولات بعدی میتواند نشانههایی از اثرگذاری رسانه را آشکار کند. بهاریاصل درباره تجربه «پرسشگر» در این زمینه گفت: در «پرسشگر» چندین برنامه با محوریت پیگیری مطالبات عمومی داشتهایم.
سردبیری برنامه بهطور مستمر تلاش میکند تحولات روز، اخبار و گزارشهای حوزه آموزشوپرورش و همچنین درخواستها و دغدغههای جامعه دانشآموزی و معلمان را رصد کند تا مسائل مطرحشده در این حوزهها را در دستور کار قرار دهد.در مواردی، پس از طرح یک موضوع در برنامه، تغییراتی در ساختار یا سازوکار مربوط به آن مشاهده کردهایم. البته ترجیح میدهم در اینجا به مصداق مشخصی اشاره نکنم؛ چون ممکن است برداشت نادرستی از آن صورت بگیرد.
با این حال، وقتی روندها را پس از پخش برنامهها دنبال میکنیم، گاهی متوجه میشویم که در آن مجموعه یا فرایندی که دربارهاش صحبت کردهایم، تغییراتی اتفاق افتاده است.او در ادامه با تأکید بر رویکرد غیرسیاسی برنامه افزود: مجموعه آموزشوپرورش برای ارائه هرچه بهتر خدمات آموزشی، پرورشی و مهارتی به مخاطبان خود تلاش میکند. رویکرد ما در «پرسشگر» نیز فارغ از هرگونه دستهبندی و جناحبندی سیاسی است. معتقدم این برنامه متعلق به تمام ایران و همه جامعه آموزشی و پرورشی کشور است؛ از معلمان و مدیران پرتلاش آموزشوپرورش گرفته تا دانشآموزان و خانوادههای آنها.
اثرگذاری غیرمستقیم رسانه و مشارکت مخاطبانبه گفته تهیهکننده «پرسشگر»، اثرگذاری یک برنامه تلویزیونی همیشه مستقیم نیست و نمیتوان انتظار داشت هر موضوعی که در برنامه مطرح میشود، بلافاصله به نتیجهای مشخص و قابل اندازهگیری برسد. با این حال، گاهی نشانههای اثرگذاری غیرمستقیم را در تحولات بعدی میبینیم. برای مثال، ممکن است درباره مسئلهای که در یک ساختار آموزشی بهصورت مستمر وجود داشته برنامهای داشته باشیم و در هفته بعد، هنگام رصد همان موضوع، متوجه تغییراتی در روند اجرای یک فرایند آموزشی یا مهارتی شویم. همین موارد برای ما ارزشمند است؛
چراکه نشان میدهد با وجود نداشتن اختیار برای ایجاد تغییر مستقیم، طرح و پیگیری یک مسئله در رسانه میتواند در شکلگیری برخی اصلاحات مؤثر باشد و از این بابت خدا را شاکریم.او در این بخش از مخاطبان خواست مسائل و پیشنهادهای خود را با برنامه در میان بگذارند و گفت: امیدواریم همه بخشهای جامعه آموزشی و پرورشی، چه مجموعه حقوقی آموزشوپرورش و چه جامعه مخاطبان شامل معلمان، دانشآموزان و والدین، مسائل، نکات و پیشنهادهای خود را با ما در میان بگذارند. این موارد حتماً در تحریریه بررسی میشود و در صورت لزوم میتواند در دستور کار برنامه قرار بگیرد.
هوش مصنوعی در برنامه فصل آینده «پرسشگر»گروه تولید «پرسشگر» برای فصل آینده برنامه، افزایش توجه به فناوریهای جدید و بهویژه هوش مصنوعی را در دستور کار دارد. بهاریاصل درباره برنامههای آینده این مجموعه گفت: تلاش ما این است که برنامه را متناسب با سیاستهای ابلاغی، ضرورتهای اجتماعی و آموزشی، تحولات حوزه آموزشوپرورش و مطالبات عمومی پیش ببریم. در این میان، توجه به موضوعاتی مانند هوش مصنوعی و بازنگری در ساختار برنامه اهمیت زیادی دارد؛ چراکه این فناوریها بهتدریج در حال اثرگذاری بر شیوههای آموزش و یادگیری هستند و نمیتوانیم نسبت به آنها بیتفاوت باشیم.
در حال حاضر تلاش میکنیم با موافقت و مجوز شبکه آموزش، در فصل آینده سهم بیشتری از برنامه را به موضوعات مرتبط با دانش روز، بهویژه هوش مصنوعی، اختصاص دهیم و این تحولات را از منظر آموزشی بررسی کنیم.او درباره ایده استفاده از هوش مصنوعی در ساختار اجرایی برنامه نیز توضیح داد: البته در طراحی و اجرای چنین ایدههایی باید محدودیتهای مالی و بودجه تولید را هم در نظر بگیریم و برنامهریزی خود را متناسب با منابع موجود انجام دهیم.
یکی از ایدههایی که برای «پرسشگر» در نظر داشتیم، استفاده از یک مجری دوم یا دستیار مبتنی بر هوش مصنوعی بود تا بخشی از اجرای برنامه با کمک آن انجام شود. با این حال، اجرای این طرح به مراحل بعدی تولید موکول شد تا تیم جدید برنامه بتواند آن را بررسی و مدیریت کند. در نهایت، چگونگی اجرای این ایده به سیاستگذاری شبکه آموزش نیز بستگی دارد.
منبع: جام جم آنلاین



