آلزایمر فراتر از یک فراموشی ساده است، بیماری جدی که باید با آگاهی با آن برخورد کرد و راههای پیشگیری و مراقبت را شناخت.
به گزارش حیات به نقل از ایرنا، بعضی بیماریها با درد و تب میآیند و زود هم معلوم میشوند، اما آلزایمر به صورت دیگری است. او بیصدا میآید، آرام آرام خودش را جا میکند و اول از همه سراغ چیزی میرود که ما را ما میکند، خاطراتمان.
اول یک اسم کوچک فراموش میشود، بعد یک کلید و بعد راه خانه. معمولا کسی هم جدیاش نمیگیرد، میگوییم پیر شده، حواسش پرت است و غافل از اینکه همین فراموشیهای کوچک میتوانند شروع یک راه طولانی باشند.
عوامل خطر و راهکارهای پیشگیری از آلزایمر
متخصص بیماریهای مغز و اعصاب و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفتوگو با خبرنگار ایرنا در خصوص ماهیت بیماری آلزایمر بیان کرد: این بیماری شایعترین علت زوال عقل محسوب میشود و تقریبا سی درصد از افراد بالای هشتاد و پنج سال را درگیر میکند.
وحیدرضا استوان افزود: در ابتدای شروع این بیماری، بخشی از مغز که مسئول حافظه کوتاهمدت است درگیر میشود و به همین دلیل بیماران در ابتدا دچار اختلال در حافظه کوتاهمدت میشوند، برای نمونه فرد وسیلهای را در جایی قرار میدهد و فراموش میکند که آن را کجا گذاشته است.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز تصریح کرد: ممکن است در ابتدا با فکر کردن محل وسیله به یاد آورده شود، اما با پیشرفت بیماری، فرد دیگر قادر به یادآوری نخواهد بود.
استوان با اشاره به روند پیشرفت این بیماری گفت: با گسترش اختلال، قسمتهای دیگر مغز نیز درگیر شده و فرد در امور محاسباتی، عملکرد روزانه و انجام کارهای خانه دچار مشکل خواهد شد.
هر فراموشی لزوما به معنای ابتلا به بیماری آلزایمر نیست
وی در ادامه بیان کرد: هر فراموشی لزوما به معنای ابتلا به بیماری آلزایمر نیست و علتهای مختلفی میتوانند باعث ایجاد فراموشی شوند، اما آنچه در مورد آلزایمر متمایز است، ماهیت پیشرونده و افزایش تدریجی دفعات فراموشی و اختلال در زندگی روزمره است.
این متخصص مغز و اعصاب با بیان اینکه باید هرگونه فراموشی توسط متخصص مغز و اعصاب مورد ارزیابی قرار گیرد، گفت: فاکتورهای متعددی در ایجاد آلزایمر نقش دارند، برخی از این فاکتورها قابل تغییر هستند و ایجاد تغییر در سبک زندگی از سنین پایین میتواند شانس بروز بیماری را کاهش داده و در صورت بروز، سرعت پیشرفت آن را کندتر کند.
وی در بررسی عوامل خطر افزود: اگرچه سن و جنسیت از عوامل غیرقابل تغییر هستند، اما مدیریت فاکتورهای دیگر بسیار حیاتی است؛ سندروم متابولیک شامل مواردی نظیر فشار خون، قند خون، چربی خون و چاقی شکمی از عوامل خطر مهم هستند که باید با انجام غربالگریهای مرتب و درمان بهموقع کنترل شوند.
افسردگی در بروز بیماری آلزایمر نقش دارد
استوان همچنین به نقش افسردگی در بروز آلزایمر اشاره کرد و گفت: درمان اختلالات خلقی میتواند شانس بروز بیماری را کاهش دهد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در زمینه پیشگیری از پیشرفت بیماری آلزایمر بر اهمیت فعال نگه داشتن مغز تاکید کرد و افزود: یادگیری زبانهای جدید، مطالعه کتابهای جدید، حفظ کردن مطالب، حل جدول و سودوکو میتواند تاثیر بسزایی در تقویت فعالیتهای ذهنی و کاهش خطر ابتلا داشته باشد.
عدم تحرک از عوامل خطر محسوب میشود
وی در ادامه به اهمیت فعالیت بدنی اشاره کرد و گفت: عدم تحرک از عوامل خطر محسوب میشود و انجام ورزشهای هوازی مانند پیادهروی تند میتواند شانس ابتلا را کمتر کند.
استوان همچنین مصرف دخانیات و مشروبات الکلی را از عوامل افزایشدهنده ریسک دانست و به اثرات منفی ضربههای مکرر به سر در درازمدت و ابتلا به آلزایمر اشاره کرد.
وی بر لزوم رعایت بهداشت دهان و دندان از طریق مسواک زدن منظم و همچنین اصلاح رژیم غذایی تاکید کرد و افزود: باید مصرف گوشت قرمز و چربیهای حیوانی را کاهش داد و در مقابل، از رژیم غذایی مدیترانهای شامل سبزیجات، غلات، حبوبات، روغن زیتون و گوشت سفید استفاده کرد.
نباید هرگونه مشکل شناختی را به آلزایمر نسبت داد
روانپزشک مراکز سراج(سلامت روانی-اجتماعی جامعهنگر) در گفتوگو با خبرنگار ایرنا در خصوص ماهیت بیماری آلزایمر اظهار کرد: عموما مردم این بیماری را با یک نگاه تکبعدی میبینند، در حالی که آلزایمر در واقع مجموعهای از اختلالات شناختی است که منجر به کاهش پیشرونده قوای ذهنی و مهارتهای اجتماعی میشود.
پیام صادقی افزود: اگرچه فراموشی، کاهش تمرکز و ناتوانی در تصمیمگیری از علائم اصلی این بیماری است، اما نباید هرگونه مشکل شناختی را مستقیما به آلزایمر نسبت داد.
صادقی در ادامه با بیان اینکه اختلالات متنوع دیگری نیز وجود دارند که میتوانند علائمی مشابه با آلزایمر ایجاد کنند، به مواردی همچون افسردگی، اضطراب شدید، کمخوابی، کمخونی، کمبود ویتامین B۱۲، مشکلات تیروئید و همچنین اثرات برخی داروها اشاره کرد.
استرسهای طولانیمدت علائمی شبیه آلزایمر ایجاد میکند
این روانپزشک تصریح کرد: استرسهای طولانیمدت از جمله عوامل مهمی هستند که میتوانند علائمی شبیه به آلزایمر ایجاد کنند.
صادقی در پاسخ به اولین اقدام بعد از وجود اختلالات گفت: اولین قدم در مواجهه با این علائم، مراجعه به پزشک متخصص جهت تشخیص دقیق است، اما برای پیشگیری از بروز این مشکلات، اصلاح سبک زندگی نقش حیاتی دارد.
داشتن رژیم غذایی سالم سپر دفاعی در برابر بیماری است
وی ادامه داد: داشتن رژیم غذایی سالم شامل مصرف سبزیجات، میوه، ماهی، مغزها و روغنهای سالم در کنار فعالیت بدنی نظیر پیادهروی روزانه میتواند به عنوان یک سپر دفاعی عمل کند.
صادقی همچنین بر اهمیت خواب کافی، مطالعه مستمر، یادگیری مطالب جدید و حفظ روابط اجتماعی برای سلامت ذهن تاکید کرد و افزود: ترک سیگار و پرهیز از مصرف الکل و مواد مخدر از دیگر راهکارهای موثر در پیشگیری از این اختلالات است.
آلزایمر فقط مشکل یک نفر نیست
آلزایمر فقط مشکل یک نفر نیست؛ وقتی وارد خانهای میشود، همه اهالی خانه را درگیر میکند. بیمار کمکم به کمک نیاز پیدا میکند و خانواده میماند و خستگی، نگرانی و هزار سوال بیجواب و انسانهایی که روز به روز فرسودهتر میشوند.
به همین دلیل فهمیدن این بیماری، شناختن نشانههایش و دانستن اینکه چطور میشود با آن کنار آمد، فقط کار پزشکها نیست؛ به کار همه ما میآید.
فشار پنهانی که سلامت خانواده را تهدید میکند
دکترای روانشناسی بالینی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز با اشاره به فشارهای روانی و جسمانی مراقبت از بیماران مبتلا به آلزایمر گفت: مراقبت مستمر از این بیماران میتواند فرسودگی مراقبان را به دنبال داشته باشد و بر سلامت روانی و جسمی آنان اثر بگذارد.
اسماعیل سلطانی افزود: نشانههای فرسودگی مراقبان ممکن است به شکل خستگی مفرط، بیتفاوتی و ناامیدی بروز کند و در صورت نادیده گرفتهشدن، شرایط مراقبت را دشوارتر سازد.
فرسودگی مراقبان بیماران مبتلا به آلزایمر
سلطانی با بیان اینکه مراقبان بیماران مبتلا به آلزایمر به حمایت و مراقبت از خود نیاز دارند، اظهار کرد: توجه به سلامت روان، استراحت کافی و دریافت حمایت اجتماعی میتواند به کاهش فشارهای ناشی از مراقبت کمک کند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفت: مراقبان باید برای حفظ سلامت خود، زمانی را به استراحت و رسیدگی به نیازهای شخصی اختصاص دهند و در صورت نیاز از اطرافیان و متخصصان کمک بگیرند.
وی همچنین بر اهمیت دریافت مشاوره و حمایت تخصصی تاکید کرد و افزود: مشاوره میتواند به مراقبان کمک کند تا فشارهای روانی را بهتر مدیریت کنند و راهکارهای مناسبتری برای مواجهه با دشواریهای مراقبت بیابند.
سلطانی خاطرنشان کرد: مراقبت از مراقبان بخش مهمی از حمایت از بیماران مبتلا به آلزایمر است و توجه به نیازهای آنان میتواند به تداوم مراقبت بهتر و حفظ سلامت خانواده کمک کند.
توجه به سلامت مراقب بیمار مهم است
در مجموع، مراقبت از بیمار مبتلا به آلزایمر زمانی پایدار و اثربخش خواهد بود که مراقب نیز از حمایت و رسیدگی کافی برخوردار باشد، توجه به سلامت او، بخشی جداییناپذیر از مراقبت از بیمار است.
آلزایمر یک بیماری زوال عصبی است که معمولا به کندی آغاز میشود و به تدریج رو به وخامت میرود و رایجترین علامت ابتدایی این بیماری، اختلال در حافظه کوتاهمدت و مشکل در به یاد آوردن اتفاقات اخیر است.
با پیشرفت بیماری آلزایمر، علائم آن میتواند شامل مشکلات زبانی، مشکل در آگاهی از موقعیت (گمشدن)، نوسان خلقی، از دست دادن انگیزه، اهمال و بیتوجهی نسبت به خود و مشکلات رفتاری باشد.
این بیماری بسیاری از خصوصیات رفتاری و هیجانی افراد را نیز تحت تاثیر قرار داده و سبب بروز ناراحتیهایی از قبیل علائم افسردگی شامل فقدان احساس لذت، بیقراری، افسردگی، کاهش اشتها و وزن، عدم وجود تمرکز و احساس گناه، علائم روانی شامل توهم، هذیان و سوءظن و نیز رفتارهایی مثل آشفتگی، سرگردانی، پرخاشگری و خشونت در این بیماران میشود.
منبع: حیات


