جام جم آنلاین: اصفهان را با گنبد‌های فیروزه‌ای، کاشیکاری‌ها و پل‌های بنا شده بر زنده‌رود می‌شناسند، اما بخشی از شناسنامه زنده این شهر در آواها، لهجه‌ها و نقش‌آفرینی‌های هنرمندانش نهفته است. هنر در خون اصفهان جریان دارد و اتفاقی نیست؛ از آواز، خوشنویسی، نگارگری و قلم‌کاری بگیر تا صحنه نمایش، پرده سینما و قاب تلویزیون. اصفهانی‌ها همیشه هنر را نه فقط به‌عنوان حرفه که به‌مثابه بخشی از هویت‌یکشان در جان خود دارند. حضور بازیگران اصفهانی با لهجه شیرین‌شان در آثار نمایشی شبکه‌های سراسری تلویزیون قدمتی طولانی دارد و اساتید بنام بسیاری از این خاک برخاستند.
لهجه برای بسیاری از این بازیگران نه به‌عنوان ابزار، بلکه جلوه‌ای از هویت آنان در قاب ملی و پنجره‌ای به حافظه شنیداری یک شهر بوده است. از میان چهره‌های بسیاری که از گذشته تا امروز در برنامه‌ها و مجموعه‌های نمایشی شبکه‌های سراسری تلویزیون با حفظ اصالت اصفهانی با مخاطبان ایران همراه شدند، می‌توان به جهانبخش سلطانی اشاره کرد که در کارنامه بلندبالای هنری او چند نقش با لهجه شیرین اصفهانی حسابی خودنمایی می‌کند. مثلا یک ناظم سختگیر در مجموعه قصه‌های مجید یا دیگر نقش او با اسم «آقا محمود» در قسمت «سفرنامه شیر» از این مجموعه که هرکدام جهانی متفاوت داشتند.
نقش به‌یادماندنی او در سریال جذاب «سرنخ» در قالب شخصیت «امیرحسین اوصیا»، کارآگاهی اصفهانی بود که ضمن حفظ لهجه شیرین خود، کاراکتر را در خطی باریک میان شوخی‌های بجا و جدیت‌های ویژه یک کارآگاه پیش می‌برد. نقش مادر او را هم زنده‌یاد پروین‌دخت یزدانیان برعهده داشت که در مجموعه قصه‌های مجید نیز ایفاگر شخصیت «بی‌بی» بود. حسن اکلیلی هم که در تئاتر و تلویزیون اصفهان نامی شناخته شده است، برای بینندگان سراسری همچنان با نام «آقای گرفتار» شناخته می‌شود.
سریالی که فصل اول آن در دهه ۷۰ روی آنتن شبکه یک سیما رفت و راوی قصه مردی بود که در انتظار تولد فرزندش به‌سر می‌برد، اما همسرش ۹ قلو به دنیا می‌آورد و حسابی گرفتار می‌شود. «پشت کوه‌های بلند»، «پیک راستان»، «هشت بهشت» و… برخی دیگر از آثار این هنرمند در شبکه‌های سراسری است. قدرت‌الله ایزدی یکی دیگر از افرادی است که لهجه اصفهانی را به حافظه جمعی چند نسل پیوند زده است.
آقا رشید برای بسیاری از مخاطبان، پیش از این‌که یک بازیگر باشد، یک شخصیت زنده نمایشی است که با لهجه شیرین، زبان بدن اغراق شده در قالب کمدی و شیطنت‌های کودکانه وجودش به خودی خود نوید خنده می‌دهد. حضور او در آثاری نظیر مجموعه‌های رشید (کارآگاه رشید، رشید حرفه‌ای و…)، سریال «شمعدونی» و برنامه «چهارپایه» برای بسیاری خاطره‌انگیز است. همچنین حضور زنده‌یاد هوشنگ حریرچیان با لهجه گرم و تکیه‌کلام‌های جذابش در سریال‌های «ساختمان پزشکان»، «پژمان» و… همچنان در خاطر مخاطبان باقی مانده است.
مهرداد ضیایی با نقش «فرهاد» در سریال «در مسیر زاینده‌رود»، پری کربلایی در نقش مادر آقا رشید، مهدی باقربیگی بازیگر نقش اصلی مجموعه «قصه‌های مجید» و نقش «مسعود مصیب» در سریال در مسیر زاینده رود و… برخی از دیگر چهره‌های اصفهانی هستند که بهره ایشان از لهجه نه در جایگاه کلیشه‌ای و گرفتن خنده از مخاطب، بلکه حفظ بخشی از هویتی کهن بوده است. ستایش ما از بازیگرانی با این لهجه، ستایش هنرمندانی است که لهجه را با وقار و فهم دراماتیک در خدمت شخصیت به کار می‌گیرند و یک امضای فرهنگی تلقی می‌کنند؛ نه صرفا به‌عنوان ادای محلی‌گری.
این هنرمندان لهجه خود را نه نوعی ضعف در بیان یک بازیگر که به قدرتی برای شخصیت‌پردازی بدل کرده‌اند و به مخاطبان ملی یادآوری می‌کنند که ایران فرشی است بافته به دستان اقوام با لهجه‌ها و گویش‌های متفاوت که سرمایه این ملت هستند. روز اصفهان (۲۵ آبان) فرصتی شد تا از آنان که لهجه گوش‌نوازشان را در برابر دوربین پنهان کردند و صدای اصفهان را به گوش سراسر کشور رساندند، یاد کنیم و یادآور شویم اصفهان فقط نصف جهان نیست، بلکه با هنر مردمانش، جهانی از فرهنگ است.
نویسنده: نوشین مجلسی / روزنامه‌نگار
منبع: جام جم آنلاین
