به گزارش پارس نیوز، زمین‌لرزه دیروز در عمق ۱۲ کیلومتری زمین رخ داد و مرکز آن حدود ۱۳ کیلومتری لواسان، ۱۴ کیلومتری تجریش و ۱۵ کیلومتری تهران گزارش شد. همچنین صبح امروز، یکشنبه ۲۴ آبان، زمین‌لرزه دیگری به بزرگی ۲.۶ ریشتر در حوالی لواسان ثبت شد تا این منطقه طی کمتر از ۱۴ ساعت دو بار لرزش را تجربه کند. لحظاتی قبل نیز لرزشی در تهران احساس شد. بدین ترتیب در حدود 24 ساعت سه زلزله در تهران به وقوع پبوست.
تکرار این لرزش‌ها یک پرسش مهم را مطرح کرده است: آیا زمین‌لرزه‌های کوچک اطراف تهران می‌توانند پیش‌لرزه وقوع یک زلزله بزرگ باشند؟ آیا باید منتظر زلزله‌ای شدید در پایتخت بود؟
آیا زلزله‌های اخیر تهران پیش‌لرزه یک زلزله بزرگ هستند؟
از نظر علمی، نمی‌توان با مشاهده چند زمین‌لرزه کوچک نتیجه گرفت که زلزله‌ای بزرگ در راه است. پیش‌لرزه به زمین‌لرزه‌ای گفته می‌شود که پیش از یک زلزله بزرگ‌تر و در ارتباط با همان فرایند گسیختگی رخ می‌دهد؛ اما نکته مهم این است که پیش از وقوع زلزله اصلی، معمولاً نمی‌توان با قطعیت تشخیص داد که یک لرزش کوچک پیش‌لرزه بوده است.
به عبارت دیگر، ممکن است زمین‌لرزه‌ای کوچک پس از مدتی به‌عنوان پیش‌لرزه یک زلزله بزرگ‌تر شناخته شود، اما در زمان وقوع آن نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.
بنابراین، زمین‌لرزه ۲.۸ ریشتری لواسان و لرزش‌های مشابه را نمی‌توان به‌عنوان نشانه قطعی نزدیک بودن یک زلزله بزرگ در تهران تفسیر کرد. در عین حال، کوچک بودن این زمین‌لرزه‌ها نیز به معنای منتفی شدن خطر زلزله‌های شدیدتر نیست.
آیا احتمال وقوع زلزله بزرگ در تهران وجود دارد؟
پاسخ این پرسش مثبت است. تهران به دلیل موقعیت زمین‌شناسی و قرار گرفتن در مجاورت چند گسل فعال، همواره در معرض خطر زمین‌لرزه‌های شدید قرار دارد. با این حال، وجود این خطر به معنای آن نیست که وقوع زلزله بزرگ در آینده نزدیک قطعی یا قابل پیش‌بینی است.
مهم‌ترین گسل‌های تهران
از مهم‌ترین گسل‌های اطراف پایتخت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
– گسل مشا: یکی از مهم‌ترین گسل‌های فعال در شمال شرق تهران که سابقه زمین‌لرزه‌های تاریخی بزرگ را دارد.
– گسل شمال تهران: از گسل‌های مهم و اثرگذار بر پهنه شمالی پایتخت که در مطالعات لرزه‌خیزی تهران مورد توجه قرار دارد.
– گسل ری: یکی از ساختارهای گسلی مهم در جنوب تهران که در ارزیابی خطر لرزه‌ای پایتخت اهمیت دارد.
– گسل‌های پارچین و ایوانکی: از گسل‌های واقع در جنوب و جنوب شرق تهران که در بررسی خطر زمین‌لرزه منطقه باید مورد توجه قرار گیرند.
زلزله‌های مهم تهران در سال‌های اخیر
بررسی‌های علمی نشان می‌دهد که تهران و مناطق پیرامونی آن سابقه زمین‌لرزه‌های مخرب دارند. برای مثال، زمین‌لرزه تاریخی سال ۱۸۳۰ میلادی در محدوده گسل مشا با بزرگی برآوردی حدود ۷ تا ۷.۴ ریشتر رخ داده است. همچنین زمین‌لرزه تاریخی سال ۹۵۸ میلادی نیز از رخدادهای مهم لرزه‌ای در این منطقه به شمار می‌رود.
در نتیجه، خطر وقوع زلزله شدید در تهران موضوعی جدی و مبتنی بر شواهد زمین‌شناسی است؛ موضوعی که ضرورت مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و آمادگی مدیریت بحران را دوچندان می‌کند.
آیا زلزله‌های کوچک انرژی زمین را تخلیه می‌کنند و مانع زلزله بزرگ می‌شوند؟
یکی از باورهای رایج درباره زمین‌لرزه‌ها این است که وقوع زلزله‌های کوچک و متعدد می‌تواند انرژی ذخیره‌شده در زمین را آزاد کند و احتمال وقوع یک زمین‌لرزه بزرگ را کاهش دهد؛ اما این تصور از نظر علمی درست نیست.
زمین‌لرزه‌های کوچک معمولاً تنها بخش محدودی از انرژی و تنش انباشته‌شده در یک سامانه گسلی را آزاد می‌کنند. بنابراین، نمی‌توان گفت لرزش‌های مکرر اطراف تهران باعث تخلیه انرژی گسل‌های منطقه شده و خطر وقوع زلزله بزرگ را از بین برده‌اند.
از سوی دیگر، نمی‌توان صرفاً با افزایش تعداد زمین‌لرزه‌های کوچک، وقوع یک زلزله بزرگ را پیش‌بینی کرد. مطالعات لرزه‌شناسی نیز نشان می‌دهد که فعالیت‌های کوچک لرزه‌ای لزوماً الگوی زمین‌لرزه‌های بزرگ آینده را مشخص نمی‌کنند.
آیا زمان وقوع زلزله بزرگ تهران قابل پیش‌بینی است؟
با وجود پیشرفت‌های علمی در حوزه زمین‌شناسی و لرزه‌شناسی، هنوز هیچ روش قابل اتکایی برای تعیین زمان دقیق، مکان و بزرگی زلزله‌های بزرگ وجود ندارد.
به همین دلیل، نمی‌توان گفت زلزله‌های اخیر لواسان پیش‌لرزه یک زمین‌لرزه شدید هستند یا تهران در روزها و هفته‌های آینده با زلزله‌ای بزرگ مواجه خواهد شد.
آنچه دانشمندان می‌توانند انجام دهند، بررسی فعالیت گسل‌ها، تحلیل سوابق زمین‌لرزه‌ها، پایش تغییرات پوسته زمین و ارزیابی میزان خطر لرزه‌ای مناطق مختلف است. سازمان زمین‌شناسی نیز پیش‌تر تأکید کرده است که پیش‌بینی دقیق زمان وقوع زلزله از نظر علمی امکان‌پذیر نیست.
منبع: پارس نیوز
