آرای مخفی، برگه‌های رأی رنگی، نظرسنجی‌های غیررسمی و تلاش‌های پشت پرده برای تحمیل اجماع، با تهدید وتو‌های قدرتمند بر همه چیز سایه افکنده است؛ این‌ها می‌توانند خطوط کلی نحوه تصمیم‌گیری هیئت مدیره شرکت‌های چند میلیارد دلاری در مورد مسائل بحث‌برانگیز باشند. در عین حال، سازمان ملل با همین روش دبیرکل خود را انتخاب می‌کند، فردی که در رأس یک تشکیلات وسیع و گسترده قرار دارد و وظیفه آن حمایت از قوانین و رویه‌های بین‌المللی به سرعت در حال فرسایش است.
به گزارش الجزیره، این روند اکنون به اوج تنش‌زایی خود نزدیک می‌شود، زیرا شورای امنیت سازمان ملل (UNSC) چندین رأی‌گیری غیررسمی را در تلاش برای انتخاب دبیرکل جدید خود تا ۳۱ دسامبر (۱۰ دی)، زمانی که آنتونیو گوترش، دبیرکل فعلی، باید کناره‌گیری کند، برگزار می‌کند. ۸ نامزد از ربکا گرینسپان از کاستاریکا، رئیس کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل، نهاد تجاری این سازمان و رافائل گروسی، رئیس آرژانتینی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)، گرفته تا لانا نسیبه، وزیر مشاور در امور خارجه امارات در حال رقابت هستند.
شورای امنیت سازمان ملل نامزدی را توصیه می‌کند که ۹ رأی بدون وتو از ۵ عضو دائم خود را کسب کند؛ این روند پس از تایید آن نامزد توسط مجمع عمومی سازمان ملل (UNGA) پایان می‌یابد. چه کسی دبیرکل سازمان ملل را انتخاب می‌کند؟ در واقع، شورای امنیت سازمان ملل متشکل از ۱۵ عضو، دبیرکل سازمان ملل را انتخاب می‌کند؛ این شورا ۵ عضو دائم دارد: چین، فرانسه، روسیه، انگلیس و آمریکا که دارای حق وتو هستند. علاوه بر این، ۱۰ عضو غیردائم وجود دارند که هر ۲ سال یک بار انتخاب می‌شوند و شورا را تشکیل می‌دهند؛
بحرین، کلمبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، دانمارک، یونان، لتونی، لیبریا، پاکستان، پاناما و سومالی اعضای فعلی شورای امنیت سازمان ملل هستند. طبق ماده ۹۷ منشور سازمان ملل، شورای امنیت سازمان ملل در مورد یک نامزد تصمیم می‌گیرد و وی را برای رأی‌گیری توسط همه اعضا به مجمع عمومی سازمان ملل توصیه می‌کند.
تاکنون اتفاق نیفتاده است که شورا نامزدی را انتخاب کند که توسط مجمع رد شده باشد، به این معنی که اگرچه، در تئوری، همه حق اظهار نظر دارند، مجمع عمومی سازمان ملل هرگز علیه شورای امنیت سازمان ملل عمل نکرده است و از آنجا که ۵ عضو دائم دارای حق وتو هستند، دبیرکل، در واقع، پس از اینکه اعضای غیردائم را متقاعد کردند، توسط آن‌ها انتخاب می‌شود. با وجود این، مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۱۹۵۰ پس از بن‌بست در شورا، بدون توصیه شورای امنیت سازمان ملل، به تمدید دوره دبیرکل وقت رأی داد. شورای امنیت سازمان ملل چگونه انتخاب خود را انجام می‌دهد؟
شورا نظرسنجی‌های غیررسمی و ناشناسی برگزار می‌کند که به آن‌ها straw poll نیز گفته می‌شود، در مورد اینکه آیا اعضا نسبت به یک نامزد «راغب» یا «دلسرد» هستند یا «نظری ندارند». اگرچه انتظار می‌رود این نظرسنجی مخفی باشد، اما تعداد آرای یادشده اغلب فاش می‌شود؛ در دور‌های بعدی رأی‌گیری، از برگه‌های رأی رنگی برای تمایز بین اعضای دائم و غیردائم شورای امنیت سازمان ملل استفاده می‌شود و درک واضح‌تری از گرایش‌های آن‌ها ارائه می‌دهد.
هنگامی که یک نظرسنجی غیررسمی تایید کند که یک نامزد دست‌کم ۹ رأی «راغب» دارد و هیچ وتویی علیه آن‌ها وجود ندارد، شورا یک رأی‌گیری رسمی برای توصیه آن‌ها به مجمع عمومی سازمان ملل برگزار می‌کند که انتظار می‌رود آن نامزدی را تایید کند. جین کینینمونت، مدیرعامل انجمن سازمان ملل – انگلیس، یک سازمان مستقل و غیردولتی، توضیح داد که روند انتخاب یک نامزد به‌طور سنتی «بسته و مخفی» بوده است، اما در نتیجه مبارزات انتخاباتی سازمان‌های مردم نهاد و کشور‌های عضو، بازتر شده است.
کینینمونت گفت: با وجود این، شورای امنیت همچنان به‌شدت از محرمانه بودن خود محافظت می‌کند، بخشی از یک فرهنگ سیاسی که بسیاری از کشور‌های دیگر آن را منسوخ می‌دانند؛ یکی از دلایل اعلام‌شده این است که هیچ کشوری نمی‌خواهد وضعیتی داشته باشد که در آن به یک نامزد رأی دهد، اما نامزد دیگری در واقع منصوب شود و از رأی ندادن به آن ناراحت شود. پنهان‌کاری پشت این انتخاب فقط به دلیل نحوه تنظیم سیستم بوده است؛
در سال‌های اخیر، ازجمله امسال، مذاکراتی در مورد تلاش برای شفاف‌تر کردن روند در شورای امنیت صورت گرفته است، اما ۵ عضو دائم فقط می‌خواهند این روند را همین‌طور که هست، حفظ کنند.
نامزد‌های دبیرکلی سازمان ملل چه کسانی هستند؟ ۸ نفر در سال جاری پس از انصراف برخی از نامزد‌ها در اوایل رقابت، برای دبیرکلی رقابت می‌کنند؛ ۲ نامزد اصلی، گروسی، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و گرینسپن، رئیس کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) هستند. گرینسپن در صورت موفقیت، می‌تواند نخستین زن باشد که هدایت سازمان ملل را بر عهده می‌گیرد؛
گروسی از سال ۲۰۱۹ ریاست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را بر عهده داشته است، اما وی با انتقادهایی، به‌ویژه از سوی ایران، به دلیل زمینه‌سازی گزارش‌های وی درباره موضوع هسته‌ای ایران برای حمله آمریکا و رژیم صهیونیست به این کشور، مواجه شده است.
دیگر نامزد‌های مورد بحث عبارتند از: ماریا فرناندا اسپینوزا گارسس (رئیس سابق مجمع عمومی سازمان ملل، اکوادور) لانا زکی نسیبه (وزیر امارات) فریدون هادی سینیرلی اوغلو (رئیس سازمان امنیت و همکاری اروپا، ترکیه) کارولین رودریگز بیرکت (سفیر گویان در سازمان ملل) ایوون آ-باکی (سیاستمدار، اکوادور) اولارا اوتونو (سیاستمدار، اوگاندا) در انتخابات غیررسمی ۲۰۲۶ چه اتفاقی افتاده است؟ تاکنون ۸ انتخابات برگزار شده است، اما هیچ اجماعی بر سر نامزدی که هیچ رأی منفی دریافت نکرده باشد، حاصل نشده است.
براساس گزارش کارزار «یک نفر برای ۸ میلیارد» که توسط سازمان‌ها و افراد در سراسر جهان برای درخواست یک فرآیند انتخاب عادلانه، باز و فراگیر برای سمت دبیرکل سازمان ملل حمایت می‌شود، گرینسپن در هشتمین انتخابات پیشتاز بود. در نظرسنجی هفته گذشته، گرینسپن ۱۲ رأی موافق و ۳ رأی مخالف دریافت کرد؛ در جایگاه دوم، گروسی ۹ رأی موافق و ۴ رأی مخالف دریافت کرد. در حالی که مشخص نیست اعضای دائم چگونه رأی داده‌اند و آیا هیچ‌کدام از آن‌ها از وتو استفاده کرده‌اند، نامزد‌ها برای تضمین نامزدی به هیچ رأی مخالفی از سوی آن‌ها نیاز ندارند.
به گفته کینینمونت، «نارضایتی فزاینده‌ای» نسبت به اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل وجود دارد که از حق وتوی خود استفاده می‌کنند و اغلب منجر به فلج شدن شورا شده‌اند. وی گفت: انتصاب دبیرکل موضوعی متفاوت از هر مناقشه‌ای است، اما در نهایت قرار است این شخص مدافع برجسته منشور سازمان ملل و سخنگوی مردم جهان باشد که منشور به نام آن‌ها نوشته شده است. بنابراین، دفاع از این ایده که هر قدرت واحدی باید بتواند نامزدی را وتو کند، حتی اگر آن نامزد از حمایت بیشتر کشور‌های دیگر در شورای امنیت و در واقع اکثریت کشور‌های جهان برخوردار باشد، دشوار به نظر می‌رسد.
در حالی که صحبت از اصلاح سیستم می‌شود، این به معنای آن است که اعضای دائم باید بخشی از قدرت خود را واگذار کنند؛ هیچ‌کدام از آن‌ها نمی‌خواهند قدرت خود را واگذار کنند، زیرا حقیقت این است که در حالی که سازمان ملل از ۱۹۳ کشور عضو تشکیل شده است، در واقع ۵ عضو دائم هستند که قدرت زیادی برای انتخاب دبیرکل بعدی دارند. اگر تا ۳۱ دسامبر هیچ‌کس انتخاب نشود چه اتفاقی می‌افتد؟ مشخص نیست. در منشور سازمان ملل هیچ چیزی در مورد اینکه اگر هیچ نامزدی قبل از پایان دوره گوترش انتخاب نشود چه اتفاقی می‌افتد، وجود ندارد.
شورای امنیت سازمان ملل در صورت مشکل در تصمیم‌گیری در مورد انتخاب، گزینه‌هایی دارد، ازجمله توصیه یک نامزد برای یک دوره کوتاه‌تر یا مصالحه بر سر یک نامزد، همانطور که در سال ۱۹۹۶ برای انتخاب کوفی عنان پس از یک بن‌بست انجام داد. کشور‌های عضو همچنین می‌توانند در این فاصله به یک مقام ارشد سازمان ملل اجازه دهند بر عملیات نظارت کند. وقتی از گوترش پرسیده شد که آیا در صورت عدم انتخاب دبیرکل، در سمت خود باقی خواهد ماند یا خیر، وی گفت که انتظار دارد که از اول ژانویه به خانه‌اش در پرتغال برگردد.
کینینمونت گفت که یکی از راه‌های دستیابی به یک فرآیند شفاف‌تر در انتخاب یک نامزد می‌تواند این باشد که شورای امنیت سازمان ملل بر سر ۲ یا ۳ نامزد توافق کند و مجمع عمومی سازمان ملل به آن‌ها رأی دهد.
بیشتر بخوانید: روز جهانی امحای تسلیحات هسته‌ای؛ یادآوری تعهدی ناتمام و تهدید فزاینده کشتار جمعی چالش‌های سازمان ملل در ۸۱ سالگی؛ شکاف عمیق میان آرمان‌های منشور و واقعیت قانون‌گریزی غرب
منبع: خبرگزاری میزان
