دکتر محمدرضا عارف معاول اول رئیس جمهور، با صدور پیامی به مراسم آیین دو روزه نکوداشت دکتر رضا داوری اردکانی در دانشگاه اردکان، از بیش از شش دهه فعالیت علمی، آموزشی و مدیریتی این فیلسوف برجسته تجلیل کرد. در این پیام عارف، با ارج نهادن به تلاش‌های داوری اردکانی برای پیوند دادن فلسفه با مسائل واقعی جامعه، تأکید کرد که استاد داوری توسعه را پیش از آنکه امری اقتصادی بداند، مسئله‌ای تاریخی و فرهنگی می‌شمارد. معاون اول رئیس جمهور، در پیام خود نقش اثرگذار داوری اردکانی در تربیت نسل‌های دانشجو با محوریت پرسشگری و تبدیل فرهنگستان علوم به مجمعی پویا برای خردورزی و هم‌اندیشی را ستود و از میزبانی مردم فرهنگ‌دوست یزد و اردکان قدردانی به عمل آورد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین پیام کامل معاون اول رئیس جمهوری محمدرضا عارف به شرح زیر است:
بسم ا… الرحمن الرحیم
بزرگداشت استاد فرزانه، جناب آقای دکتر رضا داوری اردکانی، بزرگداشت یک عمر اندیشیدن و آموختن، تأمل و تعلیم، و دل‌نگرانی برای فرهنگ و سرنوشت ایران است؛ بزرگداشت فیلسوفی که فلسفه را نه در حصار مفاهیم انتزاعی، بلکه در متن زندگی و تاریخ؛ نه در تکرار دانسته‌ها، بلکه در طرح پرسش‌های بنیادین و گشودن افق‌های تازه جست‌وجو کرده است.
استاد داوری در شمار خردورزانی است که همواره تلاش کرده‌اند میان فلسفه و زندگی، نظر و عمل، اندیشه و زمانه، پیوند برقرار کنند. آثار ارزشمند ایشان، از تأمل در فلسفه و تاریخ غرب تا مباحث تجدد، علم، دانشگاه، فرهنگ، تمدن و توسعه، گواه دغدغه‌ای عمیق نسبت به مسائل انضمامی جامعه و سرنوشت تاریخی ایران است. ایشان به‌درستی یادآور شده‌اند که توسعه، پیش از آنکه مسئله‌ای اقتصادی و مدیریتی باشد، مسئله‌ای تاریخی و فرهنگی است؛ و هیچ جامعه‌ای بدون شناخت موقعیت خویش و فهم مقتضیات زمانه و اندیشیدن به افق آینده، به توسعه‌ای پایدار و معنادار دست نخواهد یافت.
شصت سال معلمی فلسفه و استادی دانشگاه، جلوه‌ای درخشان از حیات علمی و فرهنگی استاد است. ایشان در مقام استاد ممتاز دانشگاه تهران، تنها فلسفه نیاموخته‌اند، بلکه شیوه اندیشیدن، هنر پرسیدن و فضیلت تأمل را به نسل‌های متوالی دانشجویان و دانش‌پژوهان آموخته‌اند.
مدیریت عالمانه و اثرگذار ایشان در فرهنگستان علوم نیز درخور تقدیر و تشکر است. استاد داوری توانستند با شناخت منزلت علم و حرمت عالمان، جمعی از برجسته‌ترین استادان و صاحب‌نظران کشور را در فضایی از گفت‌وگو، هم‌اندیشی و استقلال رأی گرد هم آورند. هنر مدیریت ایشان در آن بود که فرهنگستان را نه به نهادی تشریفاتی، بلکه به مجمعی برای خردورزی و تأمل علمی تبدیل کردند.
شخصیت علمی و فرهنگی استاد را باید در جمع این فضایل شناخت: فیلسوفی صاحب‌نظر، معلمی دیرپا، نویسنده‌ای مسئله‌شناس و استادی خردمند؛ مردی که به جای آسودن در پاسخ‌ها، در پی گشودن پرسش‌ها بوده و به جای دل‌سپردن به ظواهر، در جست‌وجوی ریشه‌ها و بنیادها کوشیده است.
در روزگاری که شتاب بر تأمل، هیاهو بر گفت‌وگو، و پاسخ‌های آماده بر پرسش‌های دشوار پیشی گرفته است، قدر دانشمندانی که جامعه را به تفکر فرامی‌خوانند، بیش از پیش آشکار می‌شود. استاد داوری اردکانی به ما آموخته‌اند که باید به اکنون اندیشید، از گذشته درس گرفت و آینده را جدی گرفت؛ چراکه آینده را نه با آرزوهای بی‌پشتوانه، بلکه با اندیشه‌های ریشه‌دار و تصمیم‌های خردمندانه می‌توان ساخت.
اینجانب، با ارج نهادن به مجاهدت علمی و معلمی، سال‌ها تألیف و تفکر و دغدغه‌مندی برای ایران و منش حکیمانه استاد دکتر رضا داوری اردکانی، مراتب احترام و سپاس خود را به محضر ایشان تقدیم می‌دارم. دیار یزد، سرزمین خرد، فرهنگ و تکریم بزرگان علم و معرفت است که همواره قدر دانش و منزلت معلم را پاس داشته است. با این باور به محضر استاد عرض ادب می‌کنم. امید که چراغی که در جان شاگردان و علاقمندان و فضای علمی کشور افروخته‌اند، همچنان فروزان بماند.
لازم می‌دانم از مردم شریف و فرهنگ‌دوست یزد و اردکان، دانشمندان و استادان و فرهیختگان و مسئولان ارجمند استان یزد و شهرستان اردکان نیز که با اهتمام و همت والای خویش زمینه‌ساز برگزاری این آیین ارجمند و شایسته شده‌اند، و از یکایک بانیان این مراسم، صمیمانه سپاسگزاری کنم. بی‌تردید، این محفل نه‌تنها ادای احترام به مقام شامخ یک فیلسوف و معلم بزرگ، بلکه جلوه‌ای از قدرشناسی مردمی است که علم را ارج می‌نهند، عالم را حرمت می‌گذارند و فرهنگ را سرمایه ماندگار خویش می‌دانند. این همت بلند و این میزبانی شایسته، در خور تحسین و سپاس است
با آرزوی توفیقات روزافزون: محمدرضا عارف: معاون اول رئیس‌جمهور ۲۴ آبان ۱۴۰۵
علی‌اکبر صالحی: مهم‌ترین میراث داوری اردکانی، دعوت به تفکر و شناخت زمانه است
رئیس بنیاد ایران‌شناسی، مهم‌ترین میراث داوری اردکانی را دعوت مستمر وی به تفکر، پرسشگری و شناخت زمانه دانست.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، در اردکان، علی‌اکبر صالحی در آیین دو روزه نکوداشت رضا داوری اردکانی، فیلسوف، استاد برجسته دانشگاه و رئیس پیشین فرهنگستان علوم، با حضور جمعی از مسئولان، استادان دانشگاه، اندیشمندان و فرهیختگان در دانشگاه اردکان، با تجلیل از بیش از شش دهه فعالیت علمی، آموزشی و فرهنگی رضا داوری اردکانی، اظهار کرد: تجلیل از اهل اندیشه، صرفاً با ستایش و بیان عناوین و افتخارات آنان محقق نمی‌شود؛ بلکه جامعه‌ای که بزرگان خود را نشناسد و قدر نداند، به‌تدریج حافظه تاریخی خود را از دست می‌دهد؛ حافظه‌ای که رشته پیوند گذشته و آینده یک ملت است.
وی با اشاره به جایگاه ویژه استاد داوری اردکانی در میان اندیشمندان معاصر ایران افزود: دغدغه ایشان صرفاً فلسفه به‌عنوان یک رشته دانشگاهی نبوده، بلکه همواره در پی فهم نسبت تفکر با تاریخ، فرهنگ، تمدن و سرنوشت جامعه ایرانی بوده‌اند.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به آشنایی خود با استاد داوری از سال‌های آغازین انقلاب اسلامی و تجربه همکاری با ایشان در فرهنگستان علوم، زندگی علمی استاد را نمونه‌ای از پیوند معلمی، پژوهش، اندیشه‌ورزی و مسئولیت‌پذیری فرهنگی دانست.
صالحی با مرور مسیر علمی داوری از تحصیل در اردکان و اصفهان تا ورود به دانشگاه تهران و دریافت درجه دکتری فلسفه در سال ۱۳۴۶، خاطرنشان کرد: استاد کار خود را با معلمی آغاز کرد و در تمام مراحل زندگی علمی نیز معلم باقی ماندند. حتی هنگامی که به بالاترین مراتب دانشگاهی رسید و مسئولیت ریاست فرهنگستان علوم را بر عهده گرفت، همچنان معلمی را افتخار خود می‌دانست.
وی با اشاره به آشنایی استاد داوری با سنت حکمت اسلامی و فلسفه جدید غرب، این ویژگی را از وجوه مهم شخصیت فکری وی برشمرد و گفت: رویکرد استاد نه انکار سنت فلسفی خودی بوده و نه تقلید از فلسفه غرب؛ بلکه تلاش ایشان معطوف به فهم و ایجاد امکان گفت‌وگو میان سنت فکری خودی و جهان فلسفی جدید بوده است. به تعبیر دیگر، مواجهه ایشان با اندیشه غرب نه از موضع تقلید و نه از سر قهر و انکار، بلکه با هدف شناخت و هم‌زبانی صورت گرفته است.
صالحی در ادامه با اشاره به بیش از پنج دهه تدریس داوری در دانشگاه تهران و دیگر مراکز علمی کشور و مسئولیت‌های علمی و فرهنگی وی، از جمله ریاست دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و ریاست فرهنگستان علوم، به تجربه همکاری خود با داوری در فرهنگستان علوم پرداخت.
وی گفت: پس از پایان مسئولیتم در سازمان انرژی اتمی در سال ۱۴۰۰، این فرصت را یافتم که به‌عنوان قائم‌مقام استاد داوری در فرهنگستان علوم با ایشان همکاری کنم. در این دوره، با حمایت و اعتماد ایشان، تلاش شد فعالیت‌های نوآورانه‌ای ازجمله تشکیل اتاق‌های فکر برای بررسی مسائل نوظهور علمی و فناوری در حوزه‌هایی همچون هوش مصنوعی و فناوری کوانتومی آغاز شود.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به تدوین و ارائه نخستین سیاست‌نامه فرهنگستان علوم در حوزه هوش مصنوعی به دولت، این اقدام را از جمله فعالیت‌های مهم آن دوره دانست و تأکید کرد: هدف از تشکیل این اتاق‌های فکر، بررسی علمی موضوعات جدید و فراهم کردن زمینه ارائه پیشنهادهای سیاستی به دولت برای راهبری این حوزه‌ها بود.
صالحی شیوه مدیریت استاد داوری را مبتنی بر اعتماد، استقلال فکری و مشارکت دانست و افزود: ایشان میدان ابتکار و عمل را برای همکاران باز می‌گذاشتند، به دیدگاه‌های مختلف مجال ظهور می‌دادند و با اعتماد به افراد، انگیزه و اعتمادبه‌نفس آنان را تقویت می‌کردند.
وی تصریح کرد: مدیریت یک نهاد علمی بیش از آنکه به صدور دستور و بخشنامه وابسته باشد، به ایجاد فضای اعتماد، گفت‌وگو، استقلال فکری و مشارکت نیاز دارد. این همان چیزی است که می‌توان آن را مدیریت بر دل‌ها نامید؛ مدیریتی که به‌جای محدود کردن افراد، زمینه شکوفایی ظرفیت‌های آنان را فراهم می‌کند.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به آثار متعدد فلسفی، فرهنگی و اجتماعی استاد داوری اردکانی، از جمله «فارابی، فیلسوف فرهنگ»، «شاعران در زمانه عسرت»، «تمدن و تفکر غربی»، «وضع کنونی تفکر در ایران»، «فلسفه چیست؟»، «درباره غرب»، «درباره علم»، «ما و راه دشوار تجدد» و «خرد و توسعه»، اظهار کرد: در مجموعه این آثار، پرسشی اساسی استمرار دارد و آن ضرورت طرح درست پرسش پیش از جست‌وجوی پاسخ است.
صالحی با بیان اینکه استاد داوری را می‌توان از مهم‌ترین متفکران معاصر در حوزه فلسفه فرهنگ دانست و افزود: به باور من، آنچه بیش از هر چیز در کانون توجه ایشان قرار دارد، خود تفکر و امکان تفکر در جامعه معاصر است.
وی ادامه داد: از نگاه استاد داوری، یکی از گرفتاری‌های انسان امروز صرفاً کمبود اطلاعات یا دانش تخصصی نیست، بلکه ناتوانی در فهم موقعیت تاریخی خویش است. ممکن است جامعه‌ای از دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، فناوری‌های پیشرفته و امکانات مادی برخوردار باشد، اما همچنان در شناخت جایگاه خود در جهان و تعیین مسیر آینده دچار سرگردانی شود.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی تأکید کرد: داشتن دانش، لزوماً به معنای اهل تفکر بودن نیست. علم به ما امکان شناخت پدیده‌ها و توضیح سازوکار آنها را می‌دهد، اما تفکر ما را به تأمل درباره جایگاه خود در جهان، نسبت با تاریخ و معنای مسیری که در پیش گرفته‌ایم، فرامی‌خواند.
وی فلسفه را عاملی برای تغییر افق نگاه جامعه و پرهیز از پاسخ‌های شتاب‌زده و سطحی دانست و خاطرنشان کرد: جامعه تنها با افزایش اطلاعات و انباشت دانش به بلوغ فکری نمی‌رسد، بلکه باید بتواند درباره موقعیت خود بیندیشد، امکانات و محدودیت‌هایش را بشناسد و نسبت به آینده مسئولانه تصمیم بگیرد.
صالحی در تبیین دیدگاه داوری درباره غرب، با تأکید بر ضرورت پرهیز از برداشت‌های سطحی از اندیشه‌های وی، گفت: مسئله استاد نه پذیرش بی‌چون‌وچرای غرب است و نه نفی آن؛ بلکه فهم تاریخی غرب و شناخت موقعیت خودمان در جهانی است که تجدد در شکل‌گیری آن نقشی تعیین‌کننده داشته است.
وی افزود: کسی که سال‌ها فلسفه جدید غرب، پدیدارشناسی و اندیشه متفکرانی همچون هایدگر را تدریس و بررسی کرده است، نمی‌توان با یک موضع‌گیری احساسی نسبت به غرب معرفی کرد. استاد داوری بر ضرورت فهم غرب تأکید دارند و یادآور می‌شوند که شناخت آن، پیش‌شرط هرگونه مواجهه آگاهانه با جهان جدید است.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به تأملات استاد داوری درباره توسعه و توسعه‌نیافتگی نیز اظهار کرد: توسعه را نمی‌توان صرفاً با وارد کردن فناوری، تأسیس کارخانه، افزایش سرمایه یا تدوین برنامه‌های اقتصادی محقق کرد. این عوامل ضروری‌اند، اما به‌تنهایی کفایت نمی‌کنند؛ توسعه به خرد جمعی، شناخت تاریخی، نظم اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و توانایی تصمیم‌گیری نیاز دارد.
صالحی تصریح کرد: از این منظر، توسعه پیش از آنکه صرفاً مسئله‌ای اقتصادی و فنی باشد، مسئله‌ای فرهنگی و تاریخی نیز هست. جامعه باید بتواند موقعیت خود را بشناسد، ظرفیت‌ها و محدودیت‌هایش را واقع‌بینانه ببیند و برای آینده تصمیم بگیرد.
وی در ادامه، گفت‌وگو، نقدپذیری و آزادی اندیشه را از دیگر وجوه برجسته شخصیت فکری استاد داوری برشمرد و گفت: تفکر زمانی رشد می‌کند که امکان پرسش وجود داشته باشد و انسان از شنیدن نظر متفاوت نترسد. آزادی اندیشه نیز یکی از شروط اساسی بالندگی فکری است؛ چراکه تفکر در فضای ترس، تحمیل و جزم‌اندیشی مجال رشد نمی‌یابد.
صالحی با اشاره به پیوند عمیق استاد داوری با شعر و ادبیات فارسی، به‌ویژه شعر حافظ، اظهار کرد: علاقه ایشان به شعر نیز با دغدغه فلسفی‌شان برای جست‌وجوی حقیقت و معنا پیوند دارد. شعر اصیل را نمی‌توان به مرام‌نامه یا دستورالعملی سیاسی و اجتماعی محدود کرد؛ بلکه ماندگاری آن در توانایی برقراری ارتباط با جان و تجربه انسانی است.
وی همچنین با اشاره به جمله‌ای از داوری با این مضمون که «من به ایران فکر می‌کنم و دیگر اهمیت نمی‌دهم که در مورد شخص من چه می‌گویند»، این سخن را بیانگر تقدم دغدغه سرنوشت ایران بر شهرت و داوری‌های شخصی دانست.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی در پایان سخنان خود با تأکید بر اینکه بهترین تجلیل از یک متفکر، صرفاً معرفی آثار و یادآوری خدمات او نیست، گفت: بهترین تجلیل آن است که اندیشه‌اش را جدی بگیریم، درباره آن بیندیشیم و حتی به گفت‌وگو و نقد بنشینیم.
وی با اشاره به برگزاری نشست‌هایی با عنوان «داوری‌خوانی» در برخی شهرهای کشور و استقبال جوانان از مطالعه و بررسی آثار این اندیشمند، این رویکرد را نشانه‌ای امیدوارکننده برای استمرار حیات اندیشه دانست و افزود: اندیشه زمانی زنده می‌ماند که خوانده، فهمیده، نقد و بازاندیشی شود.
صالحی مهم‌ترین میراث استاد داوری اردکانی را دعوت مستمر ایشان به تفکر، پرسشگری و شناخت زمانه دانست و خاطرنشان کرد: ایران را تنها با گذشته پرافتخارش نمی‌توان شناخت؛ باید پرسید امروز کجا ایستاده‌ایم، جهان پیرامون ما به کدام سو می‌رود، نسبت ما با تحولات آن چیست و چگونه می‌توانیم در جهان امروز، بدون گم کردن هویت و خویشتن خویش، سخنی برای گفتن داشته باشیم.
وی در پایان با قدردانی از سال‌ها تلاش علمی، فرهنگی و آموزشی استاد داوری اردکانی، برای ایشان عزت، سلامت و طول عمر مسئلت کرد و ابراز امیدواری کرد که جامعه علمی کشور همچنان از چشمه پرفیض اندیشه و آثار ارزشمند این استاد برجسته بهره‌مند باشد.
منبع: خبرآنلاین
