رویداد۲۴| در آخرین روز‌های سال ۲۰۱۶، پیش از آنکه دونالد ترامپ رسما وارد کاخ سفید شود، راهرو‌های مجلل هتل‌های نیویورک شاهد دیدار‌هایی مخفیانه بودند؛ دیدار‌هایی که شالوده یکی از مناقشه‌برانگیزترین فصل‌های سیاست خارجی ایالات متحده را پی‌ریزی کردند. دو چهره نافذ خلیج فارس، یعنی محمد بن زاید، ولیعهد وقت و حاکم کنونی امارات متحده عربی، و محمد بن سلمان، جانشین وقت ولیعهد عربستان سعودی، شتابان خود را به نیویورک رساندند تا با تیم انتقالی ترامپ گفت‌و‌گو کنند.
در مرکز این تعاملات فشرده، جوانی ۳۶ ساله قرار داشت که هیچ سابقه رسمی در عرصه دیپلماسی، هیچ تاییدیه‌ای از سوی مجلس سنا و هیچ شناخت عمیقی از پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک نداشت: جرد کوشنر، داماد و مشاور ارشد رئیس‌جمهور منتخب.
متیو کول، روزنامه‌نگار تحقیقی باسابقه، در کتاب افشاگرانه خود با عنوان «شاهزادگان و سارقان: جرد کوشنر و طرح سرّی محمد بن زاید برای بازطراحی چهره خاورمیانه»، پرده از رویه‌ای برداشت که در آن نهاد‌های رسمی دیپلماسی ایالات متحده کنار زده شدند و جای خود را به کانال‌های پنهان خانوادگی، مبادلات مالی مبهم و تصمیم‌گیری‌های دور از نظارت‌های دمکراتیک دادند.
این رویداد‌ها را بسیاری از منتقدان و تحلیل‌گران مستقل، از جمله فینتان اوتول در بررسی کتاب برای نیویورک تایمز، خطیرترین نمونه پیشبرد سیاست خارجی آمریکا خارج از چارچوب قانون و سازوکار‌های نظارتی از زمان رسوایی «ایران-کنترای» در دهه ۱۹۸۰ می‌دانند. صعود دیپلمات بی‌عنوان به دهلیز‌های قدرت به گزارش رویداد۲۴، انتصاب جرد کوشنر به عنوان مسئول اصلی پرونده خاورمیانه در دولت ترامپ، ساختار سنت‌گرای وزارت امور خارجه و دستگاه‌های امنیتی آمریکا را شگفت‌زده کرد.
در سنت سیاسی ایالات متحده، مسئولیت‌های کلیدی بین‌المللی همواره به دیپلمات‌های برجسته، سفرای باسابقه یا کارشناسان مورد تایید سنا واگذار می‌شد. انتصاب کوشنر، که بر اساس روابط نسبی صورت گرفت، الگوی تازه‌ای را در اداره امور خارج از ضوابط نهادی پدید آورد. کوشنر بدون داشتن مسئولیت پاسخگویی به کنگره یا ملزم بودن به نگارش صورت‌جلسات رسمی، به تنهایی طرف گفت‌و‌گو با رهبران منطقه شد.
متیو کول در تحقیقات خود نشان می‌دهد که این شیوه از دیپلماسی «رفاقتی»، فرصتی استثنایی برای دو رهبر عرب ایجاد کرد تا بدون واسطه وزارت خارجه یا سازمان سیا، مستقیما با مرکز تصمیم‌گیری در واشنگتن پیوند برقرار کنند. کوشنر به کانال انتقال خواسته‌های ریاض و ابوظبی به گوش رئیس‌جمهور تبدیل شد؛ کانالی که دیپلمات‌های کهنه‌کار و کارشناسان ارشد آمریکایی را از مدار آگاهی و تصمیم‌گیری حذف می‌ساخت. دیپلماسی رسمی آمریکا، که حاصل دو قرن تجربه نهادی بود، در این دوره به گفتشنود‌های خصوصی میان چند فرد محدود تقلیل یافت.
معماری پنهان: بازطراحی نقشه ژئوپلیتیک خاورمیانه هم‌گرایی منافع میان سه ضلع این مثلث (کوشنر، بن زاید و بن سلمان) بر پایه اهدافی مشترک استوار شده بود. هر سه طرف می‌خواستند معادلات خاورمیانه را دگرگون سازند. رهبران امارات و عربستان به دنبال مهار نفوذ منطقه‌ای ایران، خاموش کردن آخرین شراره‌های برجامانده از قیام‌های بهار عربی ۲۰۱۱ و سرکوب جریان‌های اسلام‌گرای مخالف، به ویژه اخوان‌المسلمین، بودند. در مقابل، کوشنر و ترامپ به دستاوردی ملموس در پرونده مناقشه اسرائیل و فلسطین نیاز داشتند تا طرحی جدید را بدون نیاز به امتیازدهی‌های سنتی پیش ببرند.
به گزارش رویداد۲۴، در این میان، محمد بن سلمان هدف مهم دیگری نیز در سر داشت: تثبیت موقعیت خود و جهش از جایگاه جانشین ولیعهد به سمت ولیعهدی و در نهایت پادشاهی عربستان سعودی. او برای کنار زدن رقبای باسابقه خود در خاندان سلطنتی، به ویژه محمد بن‌نایف، به پشتیبانی قاطع کاخ سفید احتیاج داشت. طرح مشترک آنها، حاشیه‌رانی کامل مسئله‌ی فلسطین، ایجاد جبهه‌ای متحد با اسرائیل و بازتعریف خرید‌های تسلیحاتی منطقه بود. تحقیقات کول فاش می‌سازد که این اهداف متقابل، زمینه‌ساز توافقاتی شد که فراتر از بیانیه‌های رسمی دیپلماتیک، در شکل مبادلات سرمایه و تسهیلات ویژه نمود یافت.
از صندوق ساخت دیوار تا حساب‌های آلفا و بتا
بیشتر بخوانید: دیپلماسی فشرده منطقه‌ای علیه ایران/ ناتوی عربی عبری چه تغییراتی در خاورمیانه ایجاد می‌کند؟ از مرداب بیابانی تا تاسیس یک دولت-شرکت | امارات؛ کشوری که ترس را پشت آسمان‌خراش‌ها پنهان می‌کند غروب «اسپارتای کوچک» | رویای امپراطوری اماراتی‌ها چگونه در هم شکست؟
در آغاز کار دولت ترامپ در سال ۲۰۱۷، ایده‌ای از سوی بن سلمان و بن زاید مطرح شد مبنی بر ایجاد یک صندوق چند میلیارد دلاری برای تامین مالی طرح‌های سیاست خارجی آمریکا. از آنجا که شعار «اول آمریکا» ترامپ بر عدم پرداخت هزینه از جیب مالیات‌دهندگان آمریکایی تاکید داشت، رهبران عرب پیشنهاد دادند هزینه‌های عملیاتی ترامپ را به صورت علنی تامین کنند؛ طرحی که حتی تامین مالی ساخت دیوار مرزی مکزیک را نیز شامل می‌شد تا ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ دستاوردی ملموس ارائه دهد.
به دلیل پیچیدگی‌های قانونی و محدودیت‌های شدید کنگره در زمینه هزینه‌های خارج از مصوبه، این ایده اولیه به شکل علنی پیگیری نشد. بر اساس یافته‌های کول، این طرح جای خود را به ترتیبات سرّی مالی میان کوشنر، بن‌سلمان و بن‌زاید داد. ترتیبات مذکور شامل دو حساب مالی ویژه بود که متیو کول آنها را «حساب آلفا» و «حساب بتا» نام‌گذاری کرده است: «حساب آلفا حسابی متمرکز در امارات متحده عربی با موجودی اولیه حدود یک میلیارد دلار بود که از طریق انتقال سرمایه‌های سعودی ایجاد شد. این حساب تحت پوشش یک مؤسسه خیریه داخلی به نام «مؤسسه خیریه وطنی الامارات» فعالیت می‌کرد؛
به گزارش رویداد۲۴،مؤسسه‌ای که در اصل به عنوان پوششی برای عملیات‌های نظامی و اطلاعاتی امارات در برون‌مرز به کار می‌رفت. طبق گزارش کول، کوشنر حق امضا و مجوز دسترسی به این حساب را داشت. از همین حساب، مبالغ سنگینی به چهره‌های امنیتی و نظامی منتقل شد؛ از جمله واریزی به اریک پرینس، بنیان‌گذار شرکت نظامی خصوصی بلک‌واتر، و پرداختی ۸۵ میلیون دلاری به خلیفه حفتر، فرمانده شبه‌نظامیان شرق لیبی که برای سرنگونی دولت مورد تایید بین‌المللی در طرابلس می‌جنگید. همچنین بخشی از منابع این حساب از طریق یک بانک در آذربایجان تامین شده بود.
حساب بتا حسابی جداگانه به ارزش تقریبی یک میلیارد دلار بود که صرفا توسط بن زاید تامین مالی شد و به بانک مرکزی اسرائیل منتقل گردید تا برای منافع و ترتیبات شخصی کوشنر نگه‌داری شود. وجود حسابی با این مختصات در یک بانک دولتی خارجی، پرسش‌های حقوقی و اخلاق‌مدارانه سنگینی را درباره نفع شخصی مقام ارشد کاخ سفید در هدایت دیپلماسی رسمی ایجاد کرد. اما جرد کوشنر و وکلای او این افشاگری‌ها را تکذیب کرده‌اند.
کوشنر در بیانیه‌های رسمی، ادعا‌های متیو کول را «کاملا کذب و فاقد هرگونه سند و مدرک» خوانده و تاکید کرده است که هیچ‌گونه حساب بانکی سرّی یا توافق مالی پنهانی وجود نداشته است. وکلای او تصریح کرده‌اند که هیچ دلیل و مدرک معتبری برای اثبات این مدعیات ارائه نشده است. بحران محاصره قطر و معامله برج خیابان پنجم
بیشتر بخوانید: همدستی ترامپ با اعراب خلیج فارس علیه ایران چه عواقبی دارد؟ رونمایی دوباره از پرونده «ناتوی عربی» با تعامل عربستان و قطر!/ چرا تهران به ائتلاف‌های ضد ایرانی در منطقه بی توجه است؟ کلاف پیچیده دوستان و دشمنان در خاورمیانه | چگونه جنگ غزه همه معادلات قبلی در منطقه را به هم ریخت؟
به گزارش رویداد۲۴، در خرداد ۱۳۹۶ (ژوئن ۲۰۱۷)، نخستین چالش بزرگ سیاست خارجی دولت ترامپ رخ داد: عربستان سعودی و امارات متحده عربی محاصره همه‌جانبه‌ای را علیه قطر آغاز کردند. کول در کتاب خود فاش می‌کند که کوشنر بدون اطلاع سایر ارکان دولت آمریکا، چراغ سبز اولیه این محاصره را به ریاض و ابوظبی داده بود. اعلام ناگهانی محاصره، وزرای امور خارجه و دفاع آمریکا (رکس تیلرسون و جیم متیس) را کاملا شگفت‌زده کرد. قطر میزبان پایگاه هوایی العبید با بیش از ۱۰ هزار نیروی نظامی آمریکایی و مرکز اصلی فرماندهی عملیات علیه داعش و افغانستان بود.
در حالی که تیلرسون و متیس در تلاش بودند بحران را از راه‌های دیپلماتیک مهار کنند، ترامپ تحت تاثیر اطلاعات دریافتی از کوشنر، علناً در روزنه باغ رز کاخ سفید حاضر شد و قطر را متهم به تامین مالی تروریسم در سطوح بالا کرد؛ سخنانی که درست در همان روز با مواضع آرام‌کننده وزیر خارجه‌اش تناقض داشت. مقامات ارشد کاخ سفید به کول گفته‌اند که جلسات متعددی برای توجیه ترامپ توسط کارشناسان برگزار می‌شد و ترامپ در پایان جلسات قانع می‌شد، اما روز بعد با تاثر از کوشنر تکرار می‌کرد که «قطر طرف بد داستان است».
با اوج‌گیری بحران، اطلاعاتی به تیلرسون رسید که نشان می‌داد ارتش عربستان در حال آماده‌سازی برای مداخله نظامی و گسیل نیرو به داخل خاک قطر است. هشدار صریح و تلفنی تیلرسون به بن‌سلمان مانع از این تهاجم گردید؛ حادثه‌ای که به گفته مقامات ارشد کاخ سفید، تنها ۷۲ ساعت با سرنگونی خاندان حاکم بر قطر فاصله داشت.
در میان این بحران دیپلماتیک، خانواده کوشنر با یک بحران مالی سنگین دست‌به‌گریبان بود: سررسید بدهی ۱.۲ میلیارد دلاری برج آسمان‌خراش شماره ۶۶۶ در خیابان پنجم نیویورک. خانواده کوشنر پیشتر دو بار از قطری‌ها خواسته بودند این ساختمان را خریداری کنند، اما قطری‌ها آن را سرمایه‌گذاری نامناسبی دانسته و رد کرده بودند. با این حال، در طول بحران، پیام‌هایی به دوحه منتقل می‌شد مبنی بر اینکه حل مشکل دیپلماتیک و رفع محاصره، به سرنوشت بدهی این برج پیوند خورده است.
به گزارش رویداد۲۴، با برکناری ناگهانی رکس تیلرسون در مارس ۲۰۱۸ (اسفند ۱۳۹۶) توسط ترامپ، حاکمان قطر دچار هراس شدند. آنها نگران بودند که بدون حضور تیلرسون، واشنگتن چراغ سبز تهاجم نظامی یا تغییر رژیم را صادر کند. در نتیجه، حکومت قطر ساختار پیچیده‌ای را طراحی کرد تا از طریق شرکای تجاری، از جمله شرکت بروکفیلد و با سرمایه‌گذاری غیرمستقیم صندوق ثروت ملی قطر، بدهی برج ۶۶۶ را پرداخت و آن را اجاره کند. چند هفته پس از این معامله مالی، موضع ترامپ تغییری ۱۸۰ درجه‌ای یافت؛
مایک پمپئو، وزیر خارجه جدید، به ریاض رفت تا خواستار پایان محاصره شود و امیر قطر با احترام فراوان در کاخ سفید پذیرفته شد.
وکلای کوشنر هرگونه ارتباط میان معاملات تجاری برج ۶۶۶ و تصمیمات سیاست خارجی را قویا تکذیب نموده و اعلام کردند کوشنر پیش از ورود به کاخ سفید از مدیریت مستقیم املاک خانواده‌اش کناره‌گیری کرده بود و هیچ آگاهی یا نقشی در ترتیبات مالی مرتبط با قطر نداشته است. سایه کرملین و کشف جاسوسی: نفوذ سرویس اطلاعاتی هلند یکی از حیرت‌انگیزترین بخش‌های تحقیقات متیو کول، چرایی و نحوه برملا شدن این شبکه مالی سرّی است.
در اواخر سال ۲۰۱۷، سرویس اطلاعات و امنیت نظامی هلند در جریان یک عملیات ضدجاسوسی موفق شد یک مامور اطلاعاتی سرویس اطلاعات نظامی روسیه را که عازم بریتانیا بود شناسایی و بازداشت کند. مامور روسی پس از بازجویی، همکاری با هلندی‌ها را پذیرفت و دسترسی به یک سرور «جی. آر. یو» در شهر روستوف روسیه را فراهم ساخت. نیرو‌های اطلاعاتی هلند پس از نفوذ به سرور روسی، با تصاویری شگفت‌آور روبه‌رو شدند: اسکرین‌شات‌های متعددی از محتوای تلفن همراه جرد کوشنر. این امر نشان می‌داد دستگاه جاسوسی روسیه موفق به هک تلفن مشاور ارشد رئیس‌جمهور آمریکا شده است.
با ادامه رصد اطلاعاتی، سرویس هلند از اوایل سال ۲۰۱۸ توانست دسترسی دیداری به تلفن کوشنر پیدا کند. تحلیل‌گران هلندی در جریان بررسی تلفن کوشنر، متوجه تراکنش‌ها و جابه‌جایی‌های مالی عجیبی شدند. آنها دریافتند که مبالغ کلانی از یک بانک در آذربایجان به حسابی در امارات منتقل شده و از آنجا به حساب اریک پرینس و خلیفه حفتر سرازیر گردیده است. این کشف، نخستین سرنخی بود که متیو کول از طریق منابع اطلاعاتی به آن دست یافت و طی چند سال تحقیق و گفت‌و‌گو با بیش از ۵۰ منبع مستقل، زوایای گوناگون آن را آشکار ساخت. از روزنامه‌نگار تا شاعر؛ کشتار اهل قلم
بیشتر بخوانید: چرا ترامپ حیثیت خود را هزینه ادامه روابط با بن سلمان می‌کند؟/ پای منافع خانوادگی در میان است! «بی‌‌رحم»، «بی‌حیا» و «کاسب»؛ تعریف رسانه آمریکایی از بیانیه ترامپ درباره جمال خاشقجی
به گزارش رویداد۲۴، پشتیبانی بی‌قیدوشرط کاخ سفید از رهبران جوان عربستان و امارات، پیامد‌های انسانی و سیاسی تکان‌دهنده‌ای به همراه داشت. ائتلاف میان واشنگتن، ریاض و ابوظبی چشم بر سرکوب‌های شدید داخلی در این کشور‌ها بست. معروف‌ترین نمونه این سیاست، به شهادت رساندن و تکه‌تکه کردن جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار افشاگر سعودی، در کنسولگری عربستان در استانبول در سال ۲۰۱۸ بود. اما تحقیقات کول ابعاد دیگری از این خفقان سازمانی را آشکار می‌کند که کمتر در رسانه‌ها منعکس شده است: ماجرای حبیب الصایغ، شاعر سرشناس، روزنامه‌نگار و سردبیر روزنامه «الخلیج» در امارات.
الصایغ فردی مخالف رژیم نبود؛ او حامی سیاست‌های رسمی ابوظبی و حتی مدافع محاصره قطر بود. با این حال در ماه آگوست سال ۲۰۱۹ (مرداد ۱۳۹۸)، هنگامی که زمزمه‌های سرّی عادی‌سازی روابط امارات با اسرائیل (پیش‌درآمد توافقات ابراهیم) بالا گرفت، الصایغ یادداشتی به زبان عربی نوشت و تاکید کرد که کشور‌های عربی نباید پیش از احقاق حقوق فلسطینیان اقدام به عادی‌سازی روابط کنند. تنها چند روز پس از انتشار این مقاله، ماموران امنیتی امارات نیمه‌شب به خانه او یورش بردند. الصایغ بازداشت و به یک مرکز بازجویی سرّی منتقل شد.
سه روز بعد، حکومت امارات خبر درگذشت او را منتشر کرد بی‌آنکه علتی برای مرگ اعلام دارد. منابع آگاه به کول تایید کردند که او تحت شکنجه به قتل رسید تا پیامی قاطع به تمامی نخبگان منطقه داده شود: هیچ صدایی در مخالفت با مسیر انتخابی حاکمان تحمل نخواهد شد. در پی انتشار این یافته‌ها، سازمان حقوق بشری «دان» از سازمان ملل متحد خواسته است تحقیقاتی تازه‌ای درباره مرگ حبیب الصایغ آغاز شود. در همین راستا، واکنش‌های نهاد‌های نظارتی و تقنینی نیز ابعاد جدی‌تری به خود گرفته است.
جمی راسکین، نماینده ارشد حزب دموکرات در کمیسیون قضایی مجلس نمایندگان، با فراخوان برای سلب صلاحیت فوری کوشنر از هرگونه نقش‌آفرینی در مذاکرات دیپلماتیک منطقه‌ای، خواستار شفاف‌سازی تام و ارائه فهرست جامع و تفکیک‌شده تمامی حساب‌ها و مبادلات مالی او شده است.
ماجرای کوشنر، در قاب بزرگ‌تر، روایت برخورد یک نهاد سخت‌پوسته با یک قدرتِ بی‌بندوبار است.به گزارش رویداد۲۴، آزادی بیان و مطبوعات مستقل، حتی در بزنگاه عروج فاسدترین و عوام‌فریب‌ترین چهره‌ها به هرم قدرت سیاسی، توانسته‌اند حصار پنهان‌کاری طبقه حاکم را شکافته و منافع شهروندان را از گزند معامله‌های پشت‌پرده در امان دارند. این خصلت ذاتیِ نهاد‌های تثبیت‌شده جهان مدرن است؛ سازوکار‌هایی که بقای خود را به سلامت اخلاقی یا اراده فردی سیاستمداران گره نمی‌زنند.
سنجش این وضعیت در قیاس با جغرافیای سیاسی جوامعی، چون ما، پیش از هر چیز، فقدان بنیان‌های مادی نظارت عمومی را یادآوری می‌کند؛ جایی که انسداد اطلاعات و نبود رسانه‌های خودمختار، دستبرد به حقوق جمعی را به روالی بی‌هزینه و ساختاری بدل کرده است.
منبع: رویداد 24
